Кіріспе

357 356 355

ТАБЕЛЬДІҢ ІШІНДЕ ЖАЗЫЛМАҒАН
356 жыл б.з.б. – Юлиан күнтізбесіне дейінгі римдік жыл. Сол кезде ол Амбуст пен Лаэнаның консулдық жылы (немесе сирек кездесетін 398 Ab urbe condita) деп аталды. Бұл жыл үшін б.з.б. 356 атауы ерте ортағасырлық кезеңнен бастап қолданыла бастады, сол кезде Anno Domini күнтізбесі дәуірі Еуропада жылдарды атаудың басым әдісіне айналды.

Парсы империясы

Фессалия мен Халкидикедегі Филипп II-ге жеңілістерін әріптестеріне таңғаннан кейін, Харес жалғыз афиналық қолбасшы болып қалады. Харес соғыс жүргізу үшін ақшаға мұқтаж, бірақ афинялықтардан сұрауға кедергі келтіреді, сондықтан жалдамалы әскерлерінің ықпалымен Фригияның бүлікші парсы сатрапы Артабазустың қызметіне кіреді, ол Хареске жомарт сыйлықтар береді. Фригиялық Артабазға фивейліктер де қолдау көрсетеді, оларға өзінің бас қолбасшысы Памменмен 5000 сарбаз жібереді. Осы және басқа да одақтастарының көмегімен Артабаз екі ірі шайқаста парсы жауынгерлерін жеңеді. Парсы патшасы Артаксеркс III өзінің империясындағы барлық сатраптарға (әкімдерге) жалдамалы әскерлерін босатуға бұйрық береді. Афинялықтар бастапқыда жалдамалы әскерлерінің Артабаз Фригиялықпен ынтымақтастығын мақұлдаған болатын, бірақ Хиос, Родос және Кос аралдарындағы көтерілісшіл мемлекеттерге парсылардың қолдауы тиеді деген қорқыныштан оларды кетуге бұйрық береді. Фивейліктер де солай істейді және өз жалдамалы әскерлерін шығарып алады. Парсы патшасы Артаксеркс III Артабазды афинялық және фивейлік одақтастарынан айырып, Артабазды парсы патшасының генералы Автофрадат жеңіп алады.

Грекия

Македонияның Филип II Афиналықтарға Амфиполис қаласын қайтаруды құпия ұсынады, оның орнына Афиналықтардан Пиднаның құнды портын сұрайды. Афиналықтар келісімге дайын болғанына қарамастан, Пидна мен Потидеяны македондықтар (Тессалия мен Халкидикадағы басқа афиналық бекіністермен бірге) басып алады. Бұл қалалар афиналық әскерлермен қорғалған болатын, оларды генерал және жалдамалы әскер командирі Харес, сондай-ақ генералдар Ификрат және Тимофей басқарды. Пидна мен Потидея басылып алынғаннан кейін Филип II Амфиполисті өзінде қалдыруға шешім қабылдайды. Ол сондай-ақ Одрисалардан Кренидес қаласын тартып алып, оны Филиппи деп атап қояды. Фокиялықтар Дельфиді басып алып, тонап, ол жерде танымал храм мен питиенің орналасқан жерін қиратады. Ұлы Амфиктиондық Лигасының басқа мүшелері оларға қарсы қасиетті соғыс жариялайды. Филомел мен Ономарх есімді екі қабілетті генералдың басшылығымен фокиялықтар Дельфидің байлығын жалдамалы әскерлерді жалдауға жұмсайды, олар Боэотия мен Фессалияға соғыс жүргізеді. Афина жетекшілігіндегі Екінші Афина Лигасы мен оның наразылық білдірген одақтастары Хиос, Родос және Кос, сондай-ақ тәуелсіз Византия арасында Әлеуметтік соғыс басталады. Карияның тираны Мавзол осы мемлекеттердің афиналық билігіне қарсы көтеріліске ықпал етеді. Наразылық білдірген одақтастар Афинаға адал Лемнос пен Имброс аралдарын қиратады. Афиналық генералдар Харес пен Хабриасқа бүлікші қалаларды жеңу мақсатымен афиналық флотқа басшылық ету тапсырылады. Алайда, Хабриас флоты жеңіліске ұшырайды және ол Иония жағалауындағы Хиос аралына шабуыл жасағанда қаза табады. Харес афиналық флоттың толық басшылығын алады және Византияға қарсы әрекет ету үшін Геллеспонтқа кетеді. Генералдар Тимофей, Ификрат және оның ұлы Менестей Геллеспонтта жау флотын байқағанда оған көмектесу үшін жіберіледі. Тимофей мен Ификрат қатты дауыл болғандықтан шайқасудан бас тартады, бірақ Харес шайқасқа түсіп, көптеген кемелерін жоғалтады. Харес Тимофей мен Ификратты айыптап, сотқа береді, бірақ тек Тимофей ғана айыппұл төлеуге үкім шығарылады.

Рим Республикасы

Гай Марций Рутилус – Римде диктатор болып тағайындалған алғашқы плебей.

Қытай

Осы жылы бастаған реформалары арқылы Қытайдың Шан Ян премьер-министрі бұрынғы маргиналды және шекаралық Цинь мемлекетін біздің заманымыздан бұрынғы III ғасырға қарай Қытайдың Соғысқан мемлекеттері арасындағы ең күшті әскери күшке айналдыруға кірісті.

Сәулет

21 шілде (дәстүрлі күні) – Ефестегі Артемида храмы Герострат есімді ақылдан безген адам тарапынан өртеліп, әлемнің жеті кереметінің бірі жойылды. Шамамен б.з.д. 550 жылы Лидия патшасы Крез салған бұл ұлы храм, ғажайып өнер туындыларымен әшекейленгендігімен қатар, үлкен өлшемдерімен де (110 метрге 55 метр) танымал болды.

Туылғандар

20/21 шілде – Александр Македонский, Македония патшасы (б.з.б. 323 ж. қайтыс болған). Гефестион, македониялық генерал, әскербасы, аристократ және Александр Македонскийдің серігі (б.з.б. 324 ж. қайтыс болған).