Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Негізгі арнадан тармақтанатын ағын
Stream branching off from main stream channel
Таратушы арна – негізгі арнадан бөлініп, ағып кететін өзен. Бұл құбылыс өзеннің екіге бөлінуі деп аталады. Таратушы арна, басқа өзенге немесе өзенге құятын қосымша арнадан өзгеше, керісінше жұмыс істейді. Таратушы арналар көбінесе өзен көлге немесе мұхитқа жақындаған жерлерде кездеседі, сондықтан олар өзен дельталарының әдеттегі ерекшелігі болып табылады. Олар сондай-ақ ішкі жерлерде, аллювиалды жайылмаларда немесе үлкен өзенге құятын жерге жақындаған кезде қосымша арнаның екіге бөлінуінен пайда болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда, шағын таратушы арна негізгі арнадан соншалықты көп суды бұрып жіберуі мүмкін, одан кейін ол негізгі бағытқа айналуы мүмкін.
A distributary, or a distributary channel, is a stream that branches off and flows away from a main stream channel, a phenomenon known as river bifurcation. A distributary is effectively the opposite of a tributary, which is a stream that flows towards and into another stream or river. Distributaries are often found where a stream approaches a lake or an ocean; as such, they are a common feature of river deltas. They can also occur inland, on alluvial fans, or where a tributary stream bifurcates as it nears its confluence with a larger stream. In some cases, a minor distributary can divert so much water from the main channel that it can later become the main route.
Қатынасты терминдер
Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде өзеннің жекелеген салаларын атау үшін қолданылатын ең көп қолданылатын терминдер – қол және арна. Бұл терминдер бастапқы арнаға қайта қосылмаған салаға (мысалы, Фрейзер өзенінің Солтүстік, Орталық және Оңтүстік қолдары, немесе Маккензи өзенінің Батыс арнасы) немесе қайта қосылатын салаға (мысалы, Фрейзер өзенінің Аннасис арнасы мен Эннивилл арнасы, олар Аннасис аралымен бөлінген) қатысты болуы мүмкін. Австралияда өзеннің негізгі бағытынан бөлініп, кейіннен оған қайта қосылатын сала үшін анабранх термині қолданылады. Солтүстік Америкада мұндай салалы өзенді "өрілген өзен" деп атайды.
Common terms to name individual river distributaries in English speaking countries are arm and channel. These terms may refer to a distributary that does not rejoin the channel from which it has branched (e. g., the North, Middle, and South Arms of the Fraser River, or the West Channel of the Mackenzie River), or to one that does (e. g. Annacis Channel and Annieville Channel of the Fraser River, separated by Annacis Island). In Australia, the term anabranch is used to refer to a distributary that diverts from the main course of the river and rejoins it later. In North America an anabranching river is called a braided stream.
Оңтүстік Америка
Касикьяр каналы – жоғарғы Ориноконың оңтүстікке қарай Рио-Негроға құятын ішкі саласы, Ориноко және Амазонка өзендері жүйелерін байланыстыратын бірегей табиғи каналды құрайды. Бұл екі ірі өзен жүйесін байланыстыратын планетадағы ең үлкен өзен.
The Casiquiare canal is an inland distributary of the upper Orinoco, which flows southward into the Rio Negro, forming a unique natural canal between the Orinoco and Amazon river systems. It is the largest river on the planet that links two major river systems.
Еуропа
IJssel, Waal және Nederrijn (Төменгі Рейн) Рейннің үш негізгі саласы болып табылады. Олар Рейн-Мейза-Шельда дельтасындағы екі жеке бөліну арқылы қалыптасады. Ахтуба өзені – Волганың маңызды саласы. Бөліну Волга дельтасына жақын, бірақ одан бұрын болады. Солтүстік Швециядағы Тәрендо өзені – өзен сағасынан шалқары орналасқан ішкі сала. Ол Торн өзенінен басталып, Каликс өзенінде аяқталады. Словакиядағы Кіші Дунай Дунайдан Братиславаның жанында бөлініп, Комарно маңында басты өзенге қайта қосылар алдында Вахқа құяды. Ортадағы аймақ – Еуропадағы ең ірі тұщы су аралы. Ирландиядағы Лимериктегі Эбби өзені – Шаннон өзенінің саласы. Ол Шаннонға қосылып, король Джонның қамалы салынған аралды құрайды.
The IJssel, the Waal and the Nederrijn (Lower Rhine) are the three principal distributaries of the Rhine. These are formed by two separate bifurcations within the Rhine–Meuse–Scheldt delta. The Akhtuba River is a major distributary of the Volga. The bifurcation occurs close to, but before, the Volga Delta. The Tärendö River in northern Sweden is an inland distributary, far from the mouth of the river. It begins at the Torne River and ends at the Kalix River. The Little Danube in Slovakia branches off from the Danube near Bratislava, and flows into the Vah before rejoining the main river near Komárno. The area in the middle is the largest freshwater island in Europe. The Abbey River, Limerick, in Ireland is a distributary arm of the River Shannon. It rejoins the Shannon to form an island upon which King John's Castle is built.
Шығыс Азия
Қытайдағы Хуай өзені үш салаға бөлінеді. Басты сала Санхэ шлюзінен өтіп, Санхэ өзенінен шығып, Баоин көлі мен Гаою көлі арқылы Янцзы өзеніне құяды. Хонгцзы көлінің шығыс жағасындағы тағы бір сала Гаолианцзян қақпасынан шығып, Субей Гуангай Цонкю арқылы Бидан портында Сары теңізге құяды (Солтүстік Цзянсудың негізгі суару каналы); оның жалпы ұзындығы 168 километрді құрайды. Үшінші сала Хунцзе көлінің солтүстік-шығыс жағалауындағы Эрхэ шлюзінен шығып, Лианьюньган қаласының солтүстігінде Хуаишухэ өзені арқылы өтеді және Хункоу арқылы Хайчжоу шығанағына құяды.
The Huai River in China splits into three streams. The main stream passes through the Sanhe Sluice, goes out of the Sanhe river, and enters the Yangtze River through Baoying Lake and Gaoyou Lake. On the east bank of Hongze Lake, another stream goes out of Gaoliangjian Gate and enters the Yellow Sea at the port of Bidan through Subei Guan'gai Zongqu, the main irrigation channel of Northern Jiangsu); its total length is 168 kilometers. The third stream leaves the Erhe lock on the northeast bank of Hongze Lake, passes the Huaishuhe River to the north of Lianyungang city, and flows into Haizhou Bay through the Hongkou.
Оңтүстік-шығыс Азия
Та Чин өзені мен Ной өзені Тайландтағы Чао Пхрая өзенінің салалары болып табылады, ол Бангкок шығанағынан шамамен 200 километр жоғарыда бөлініп шығады. Индонезияның Шығыс Явадағы Брантас өзені екі салаға бөлінеді: Мас өзені, сондай-ақ Сурабая өзені және Поронг өзені.
The Tha Chin River and Noi River are distributaries of the Chao Phraya River in Thailand, splitting off from the latter about 200 kilometers upstream from the Bay of Bangkok. The Brantas River in East Java, Indonesia, branches off into two distributaries, Mas River, also known as Surabaya River, and Porong River.
Үндістан субконтиненті
Коллидам өзені – Кавери өзенінің саласы. Гималайдағы Ганг, Брахмапутра және Инд өзендері, оның ішінде көптеген салалары таулы аймақтан жазық Индо-Ганг жазығына көшкенде, кең аллювиалды жайылмаларда ішкі салаларды құрайды. Бұл аймақтар су тасқынына өте сезімтал, мысалы, 2008 жылғы Бихардағы Коси өзеніндегі су тасқыны. Падма өзені – Бангладеш территориясындағы Гангтың негізгі саласы. Хугли өзені – Үндістан арқылы ағатын Гангтың саласы, ал Ганг-Брахмапутра жүйесінің көп бөлігі Бангладеш арқылы теңізге құяды. Нара өзені – Инд өзенінің саласы.
Kollidam River is a distributary of the Kaveri River. Himalayan rivers including Ganges, Brahmaputra and Indus plus many tributaries form inland distributaries over vast alluvial fans as they transition from the mountain region to the flat Indo Gangetic Plain. These areas are highly flood prone, for example the 2008 Bihar flood on the Kosi River. Padma River is the main distributary of the Ganges in Bangladesh. Hoogli River is a Ganges distributary that flows through India, whereas most of the Ganges Brahmaputra complex enters the sea through Bangladesh. Nara River is a distributary of the Indus River.
Австралия
Австралияның Ұлы бөлінетін жотасынан ішкі аймақтарға ағатын көптеген өзендер салалы арналар құрайды, олардың көпшілігі өзен суының деңгейі жоғары болған кезде ғана ара-тұра ағып, көлдерге құяды немесе шөлдерде қарауыт болып бітіп қалады. Виммера өзенінен Курунг көліне ағатын Яриамбиак арнасы және Авока өзенінен Тиррел көліне ағатын Тиррелл арнасы – Виктория штатындағы екі салалы арна. Нарран өзені Квинслендтегі Балонн өзенінен Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Нарран көліне құяды.
A number of the rivers that flow inland from Australia's Great Dividing Range form distributaries, most of which flow only intermittently during times of high river levels and end in shallow lakes or simply peter out in the deserts. Yarriambiack Creek, which flows from the Wimmera River into Lake Coorong, and Tyrrell Creek, which flows from the Avoca River into Lake Tyrrell, are two distributaries in Victoria. The Narran River flows from the Balonne River in Queensland into Narran Lake in New South Wales.
Папуа - Жаңа Гвинея
Папуа-Жаңа Гвинеяның көптеген ірі өзендері батпақты, аласа жатқан жерлер арқылы Папуа шығанағына құяды, осы арқылы кең, көп салалы дельталардың пайда болуына жағдай жасалады. Олардың ішінде Флай өзені бар, ол сағасына жақын жерде үш үлкен және бірнеше кіші өзенге бөлінеді. Баму өзені де сағасына жақын бірнеше арнаға бөлінеді, олардың арасында Бебеа, Бина, Дибири және Арамия өзендері бар. Кикори өзені Папуа шығанағына жақын жазықтарды кесіп өтетін кезде көптеген арналарға тармақталады. Пурари өзені сағасына жақындағанда үш үлкен арнаға бөлінеді.
Many of Papua New Guinea's major rivers flow into the Gulf of Papua through marshy, low lying country, allowing for wide, many branched deltas. These include the Fly River, which splits into three major and several minor rivers close to its mouth. The Bamu River splits into several channels close to its mouth, among them the Bebea, Bina, Dibiri, and Aramia. The Kikori River also splits into a multitude of channels as it crosses the plains close to the Gulf of Papua. The Purari River splits into three major channels as it approaches its mouth.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияның екінші ең ұзын өзені – Клута өзені, Оңтүстік аралдың Тынық мұхитының жағалауынан шамамен 10 километр қашықтықта Матау және Куа екі салаға бөлінеді. Екі саланың арасында үлкен Инч Клута аралы жатыр. Оңтүстік аралдың орталық бөлігіндегі Кентербери жазығы арқылы өтетін көптеген өзендер тарамды өзендер болып табылады, және олардың бірнешеуі жағалауға жеткенше жеке тарамдарға бөлінеді. Олардың ішіндегі ең атақтысы – Рангитата өзені, оның екі саласы төмен жатқан Рангитата аралымен бөлінген.
New Zealand's second longest river, the Clutha River, splits into two arms, the Matau and the Koua, some 10 kilometres from the South Island's Pacific Coast. A large island, Inch Clutha, lies between the two arms. Many of the rivers crossing the Canterbury Plains in the central South Island are braided rivers, and several of these split into separate branches before reaching the coast. Notable among these is the Rangitata River, the two arms of which are separated by the low lying Rangitata Island.