Кіріспе

Құрылыс бақылаушысы (CoW) сәулетші немесе тапсырыс беруші тарапынан құрылыс алаңында жұмыс істейді. Бұл қызметтің басты міндеті – материалдар мен жұмыс сапасының техникалық тапсырмалар мен инженерлік сызбаларға, сондай-ақ қабылданған сапа стандарттарына сәйкес келуін қамтамасыз ету арқылы тапсырыс берушінің мүдделерін қорғау болып табылады. Бұл рөл бірлескен келісім-шарттар трибуналы сияқты стандартты келісім-шарт нысандарында белгіленген. Құрылыс бақылаушылары Корольдік инженерлер құрамындағы ең жоғалы білікті, әскери шендемесі жоқ мамандырылған жұмысшылар болып табылады. Біліктілік үш мамандық бойынша беріледі: электр, механика және құрылыс. Тарихи тұрғыдан алғанда, құрылыс бақылаушысын сәулетші тапсырыс беруші атынан немесе жергілікті билік органдары қоғамдық жұмыстарды қадағалау үшін жалдаған. Құрылыс бақылаушылары тапсырыс беруші (мемлекеттік орган/жергілікті билік органы/жеке тапсырыс беруші) тарапынан жобалау және құрылыс жобаларын бақылау үшін де жұмысқа алынуы мүмкін, онда сәулетшінің дәстүрлі рөлі жобалау және құрылыс командасының құрамында болады. Maître d'oeuvre (жұмыс шебері) термині көптеген франкофондық елдерде ірі жобаларда осы қызметті атқаратын кеңсе үшін қолданылады; Ла-Манш туннелі жобасында осындай кеңсе болған. Италияда бұл қызметті білдіретін термин direttore dei lavori (жұмыстарды басқарушы) болып табылады.

Атаудың пайда болуы

Бұл лауазымның атауы 13 ғасырға дейін барып жетеді деп саналады, сол кезде монахтар мен дін қызметкерлері (яғни "руханилар" немесе "хатшылар") сол дәуірдегі құрылысшылардан гөрі сауаттырақ деп есептелді және шіркеулер мен басқа да діни мүліктерді салуға байланысты жұмыстарды бақылау жауапкершілігін өз мойнына алды. Шеберлер мен тас қалаушылар білімді болған сайын, олар да бұл рөлді қабылдады, бірақ лауазым атауы өзгерген жоқ. 19 ғасырға келген кезде бұл рөл құрылыс жұмыстарының көп бөлігін қамтуға дейін кеңейді, ал құрылыс бақылаушысы (clerk of works) құрылыс процесін жақсы білетін және түсінетін тәжірибелі мамандық иелерінен таңдалды.

Белгілі құрылыс қызметкерлері

Джеффри Чосер (1343–1400) – ағылшын жазушысы, ақын, философ, бюрократ, сарай қызметкері, дипломат және Корольдің құрылыс жұмыстары кеңсесінің хатшысы. Джон Лоут 1414 жылы Генрих V-тің Николас Мерберимен бірге Ордонанс кеңесінің бірінші хатшысы болып тағайындалды. Корольдік артиллерия, Корольдік инженерлер және Корольдік армияның қару-жарақ корпусы осы күнге дейін өз бастауларын іздейді. Уильям Уайкхэм, лорд-канцлер және Винчестер епископы (1323–1404) – Корольдің құрылыс жұмыстарының хатшысы. Уильям Дикинсон 1660 жылдан 1702 жылы қайтыс болғанға дейін Корольдің құрылыс жұмыстары кеңсесінің қызметкері және Виндзор қамалының бақылаушы кеңсесінің қызметкері болды. Оның ұлы Уильям Дикинсон архитектор және сэр Кристофер Реннің басшылығымен Вестминстер аббаттығының бас геодезисі болды. Джеймс Нидхам 1530 жылдың 30 сәуірінде Корольдің құрылыс жұмыстарының хатшысы болып тағайындалды және сол және келесі екі жылда Эшер, Йорк Плейс және Вестминстер сарайындағы ғимараттарға өзгерістер енгізуді жоспарлады және қадағалады. 1532 жылдың қыркүйегінде ол Лондон мұнарасындағы Сент-Томас мұнарасын қайта жаңарту жұмысына кірісті және келесі үш жыл ішінде мұнарадағы осы және басқа жұмыстармен айналысты. 1533 жылдың сәуірінде ол Англиядағы Корольдің құрылыс жұмыстарының хатшысы және қадағалаушысы болып тағайындалды.

Ұлыбританияның құрылыс инспекциясы және құрылыс инспекциясы кеңсе қызметкерлерінің институты Incorporated

ICWCI ұраны: Potestate, Probitate et Vigilantia (Құзырет, Әдептілік және Сақтық) – жүйелі тексеру арқылы сапалы құрылысты қолдайтын кәсіби ұйым. Мүшелік ұйым ретінде ол кездесу орталықтары, техникалық кеңестер, жарияланымдар және шаралар арқылы қолдау желісін ұсынады, мүшелерді үнемі өзгеріп отыратын құрылыс саласының жаңалықтарымен таныстыруға көмектеседі. Мүшелердің академиялық дәрежелері FICWCI (Құрметті мүше), MICWCI (Мүше) және LICWCI (Лицензиат) болып табылады.

Тарих

Институт 1882 жылы «Clerk of Works Association» ретінде құрылған, 1903 жылы Ұлыбританияның «Incorporated Clerk of Works Association» болып өзгертілді. 1947 жылы атауы тағы да өзгеріліп, «Ұлыбританияның Incorporated Clerk of Works институты» болды, бұл атау 2009 жылға дейін сақталды, содан кейін «Ұлыбританияның Clerk of Works және құрылыс инспекциясы институты Incorporated» деп кеңейтілді. Бұл ұйым өздерінің таңдалған мамандығының мүддесін қорғау үшін, орталық ұйым құру мақсатымен құрылды. Ол басқа кәсіби ұйымдармен байланыс, білім беру немесе әріптестермен және замандастармен әлеуметтік қарым-қатынас арқылы жүзеге асырылды. Институт дамыған сайын, мамандықтарына қатысты мәселелер бойынша Парламентке лобби жасауға және сапа стандарттарын қамтамасыз етуге қабілетті орталық органның құрылуы маңызды болды. Құрылыс тәсілдері, мамандарды даярлау және жұмысқа орналастыру жолдары жылдар бойы өзгергенімен, Институт алғаш құрылғандағы қағидалары өз маңыздылығын сақтап тұр. Құрылыс саласының көптеген қырларын меңгеру тәжірибесі аса маңызды, және көптеген мамандар бастапқыда құралдармен жұмыс істеген, бірақ құрылыс саласындағы жоғары білім алу да қажет.

Канададағы құрылыс кеңселері

Канададағы жұмыстар клеркінің ең алғашқы тіркелген жазбасы 1826 жылы Ридо каналы жобасының клеркі болған Джон Мактаггартқа қатысты. Джон Мактаггарт – британдық азаматтық инженер және жобаға жауапты бас жұмысшы, ол подполковник Джон Байға есеп беретін. Джон Моррис 1800 жылдардың ортасында бірнеше маңызды жобаларды аяқтаған белгілі жұмыстар клеркі болды, олардың ішінде Торонто университетінің Университет колледжі (1856–59), Парламент ғимараты, Ведомство ғимараттары және Үкімет үйі бар. Пемброк қалалық әкімшілігінің ғимаратын жөндеу кезінде 1912 жылы қосымша құрылысына В. Дж. Мур, ал 1914 жылы өзгерістерге Ж. Л. Моррис жауапкершілік жүктеген.