Кіріспе

Әнші, ән жазушы және композитор

Ахмад Захир (пашту/дари: ; 1946 жылдың 14 маусымы – 1979 жылдың 14 маусымы) – ауғанстандық әнші, ән жазушы және композитор. "Ауғанстанның Эльвисі" деп аталған ол, Ауғанстанның барлық уақыттағы ең ұлы әншісі деп есептеледі. Оның көптеген әндері дари тілінде орындалды, сонымен қатар ол пашту, орыс, урду және ағылшын тілдерінде де ән айтқан. Кабул қаласында туған Захир, 1979 жылы 33 жасқа толған күні қайтыс болғанға дейін кем дегенде 14 студиялық альбом жазды. Оның музыкасы халық музыкасы, парсы әдебиеті, үнді классикалық музыкасы және батыс поп және рок стильдерінің үйлесімінен құралған. Ол соғысқа дейінгі Ауғанстанның бейбіт кезеңінің символына айналды.

Алғашқы жылдар

Ахмад Захир 1946 жылы 14 маусымда (Джалали күнтізбесінің 24-і, 1325 жыл) Ауғанстанның Кабул қаласында паштун отбасында дүниеге келді. Оның әкесі, Абдул Захир, 1971 және 1972 жылдар аралығында Ауғанстанның денсаулық сақтау министрі және премьер-министрі қызметін атқарған патша сарайының дәрігері болды. Ол парламент спикері және 1964 жылғы Ауғанстан Конституциясын жазуға көмектескен патша Захир Шах заманындағы ықпалды тұлға еді. Захирдің үлкен әпкесі – Захира Захир, ол кейін АҚШ президенті Рональд Рейган және басқа да тұлғалардың шаштаразы ретінде танылды.

Мансап

Захир Кабулдағы Хабибия орта мектебінде оқыды және "Хабибия орта мектебінің әуесқой тобын" құрды, онда Омар Сұлтан гитарада, Фарид Заланд конгаларда, ал Акбар Найаб фортепианода ойнады. Захир аккордеонда ойнап, ән шырқады. Олар Норуз, Құрбан айт және Ауғанстан Тәуелсіздік күні сияқты мерекелік шараларда жергілікті жерде өнер көрсетті. Захир Кабулда талантты әнші ретінде үлкен танымалдыққа ие болды, оның жанды даусы барлыққа ұнады. Оның баритон көкірек дауысы мен әсерлі ән айту өнері оған "Хабибияның бұлбұл" ("Бұлбул е Хабибия") деген лақап атты сыйлады. Ол Кабулдағы Дару'л Малимин ("Ұстаздар колледжі") колледжін бітіріп, екі жыл Үндістанда ағылшын тілінің оқытушысы дипломын алу үшін оқыды. Үндістаннан оралғаннан кейін Захир "The Kabul Times" газетінде журналист болып жұмыс істеді, бірақ көп ұзамай өзінің алғашқы альбомын жазуға кірісті. Ол ауған композиторлары Найнаваз бен Тарансазбен тығыз байланыста жұмыс істеді. Оның алғашқы жазылған әні, "Gar Kuni Yak Nizara", оның өзінің туындысы болды, ол үнді рагасын батыстық поп ырғақтарымен үйлестірді. Бұл Морганның нұсқасын каверге айналдырды, ал кейбір деректер (көбінесе осы мақаланың бұрынғы нұсқаларына сүйене отырып) оны 1977 жылға жатқызады, бұл қарым-қатынасты өзгертеді. Музыкалық отбасында өскендіктен, Захир музыканы құрметті мамандық ретінде қалыптастыруға көмектесті, нәтижесінде 1974 жылы Кабул музыка мектебі құрылды. Саур революциясынан кейін Захир үш әнінде жаңа коммунистік режимнің басшыларын олардың басқыншылығына қарсылық ретінде сынады, өзін батыстағы соғысқа қарсылық үшін рок-музыканы қолданған өзінің кумирі Джон Леннонның үлгісімен үлгілендірді. Сонымен қатар, Энрико Масиас, Элвис Пресли сияқты батыстың ұлы музыканттарының да ықпалы болды. Оның музыкалық шығармашылықтағы әмбебаптығы және өзгелердің туындыларын өзінің өнеріне бейімдеуге дайындығы оның музыкалық еңбектерінің құндылығын арттырды.

Өлім

Захир 1979 жылғы 14 маусымда 33 жасқа толған күні қайтыс болды. Бұқаралық ақпарат құралдарында ол Салаң туннелі маңындағы жол апатынан көз жұмғаны туралы хабарланды, бірақ кейбіреулер оның саяси көзқарастары сол кездегі марксистік үкіметпен қақтығысқандықтан, ол өлтірілгенін айтады; оны жақын досы мен екі әйел серігі қала сыртына алдап шығарған, содан кейін өлтірген көрінеді. Кабулде Захирдің жерлеу рәсіміне қатысқан адамдардың көп саны қала көшелерін толып, күнделікті өмірді тоқтатты. Оның мазары 1990 жылдардың соңында Талибан тарапынан қиратылды, бірақ кейін оның жанкүйерлері оны қайта жаңартып берді. 2018 жылы оның мұрасын жалғастыру ниетімен оның атымен қайырымдылық қоры құрылған жанкүйерлер оны қайта жөндеуге кірісті. Оның "Худа Бувад Ярет", "Асман Халист", "Агар Бахар Бейяд", "Лайли Лайли Жан", "Чашме Сия Дари", "Зим Зим (Кажаки Аброет)" және тағы да көптеген әндері Ауғанстан халқының басым бөлігіне мәлім. Олар Ауғанстан музыка тарихындағы ең ұлы әндердің қатарында саналады. Ұлттық радио (NPR) мәліметінше, Захир халықаралық аренада өзінің есімін қалдырған тарихтағы 50 алтын дауыстың бірі ретінде тізілген. 2018 жылы "Оскар" номинациясын алған американдық режиссер Сэм Френч Захирдің өмірі туралы деректі фильм түсіруге шақырылды.

Ауған музыкасы альбомдары

Том 1 – Дилек айым (1973)
Том 2 – Бахар (1973)
Том 3 – Шаб ха йе зұлман (1974)
Том 4 – Ана (1974)
Том 5 – Авара (1975)
Том 6 – Ғұлам мен Қамар (1975)
Том 7 – Сұлтан Қалбаам (1976)
Том 8 – Аз ғамат хи нажанейн (1976)
Том 9 – Гүлбадан (1971)
Том 10 – Яаре Бевафа (1977)
Том 11 – Лайли (1977)
Том 12 – Ахмад Захир және Джила (1978)
Том 13 – Аханге Зиндаги (1978)
Том 14 – Шаб е Хижраан (1979) (өлімнен кейін шығарылған)

Ескерту: Захирдің көптеген Аудио кассеталық альбомдарының аудио кассеталық нұсқаларында түпнұсқа винилдік жазбаларда бар кейбір әндер жоқ.

Ariana музыкалық альбомдары

1-том – Даард е Дил (1972)
2-том – Мосум е Гул (1977)

Ескерту: Ariana Music түпнұсқа альбомдарында көптеген жасырын тректер кездеседі.

Музыкалық орталықтың альбомдары

1-том – Ашық ройят Мон (1973)
2-том – Неше Гашдум (1976)
3-том – Лайли Жан (1977)
4-том – Ахмад Захир Ба Ситара Хаа (1977)
5-том – Баманеге (1978)

Дискографиялық басқа мәліметтер

Ол Радио Кабул телеарнасында тек 2 музыкалық бейнежазба жасады: 1976 жылы "Ләйлі Жан" және 1977 жылы "Худа Буват Яррет". Захир Радио Кабул және Радио Ауғанстан студияларында көптеген әндерді жазды, олар кейін альбомдар болып шықты. Осы альбомдардың сегізі жарық көрді.