Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшадағы таулар Святокружские таулары (Góry Świętokrzyskie, ), көбінесе ағылшын тілінде Holy Cross Mountains деп аталады, Польшаның орталық бөлігінде, Кильце қаласына жақын орналасқан тау тізбегі. Тау тізбегі бірнеше кіші тау тізбектерін қамтиды, олардың ең биік бөлігі – Лысогоры (сөзбе-сөз "Жылынақ таулары"). Екі ең биік шыңы – Лысица (614 м) және Лыса-Гора (594 м). Краковско-Ченстоховская және басқа да аймақтармен бірге таулар Кіші Польша жотасы (Wyżyna Małopolska) деп аталатын аймақты құрайды. Геологиялық тұрғыдан алғанда, Святокружские тауларының өзінен де артық созылатын шекарасы бар; Овадов-Бжезинки палеонтологиялық орны Святокружские тауларының шекарасында орналасқан, бірақ таулардың ішінде емес. Олардың ауданы 1684 км² (650 миль²). Шамамен орналасқан жері .
Mountain range in Poland
The Świętokrzyskie Mountains (Góry Świętokrzyskie, ), often anglicized to Holy Cross Mountains, are a mountain range in central Poland, near the city of Kielce. The mountain range comprises several lesser ranges, the highest of which is Łysogóry (literally "Bald Mountains"). The two highest peaks are Łysica, 614 m (2014.44 ft), and Łysa Góra, 594 m (1948.81 ft). Together with the Jura Krakowsko Częstochowska and some other regions, the mountains form a region called the Lesser Poland Upland (Wyżyna Małopolska). Geologically speaking, the Holy Cross Mountains possess also a margin which extends further than the mountains themselves; the Owadów–Brzezinki palaeontological site is situated in the margin of the Holy Cross Mountains, but not in the mountains themselves. They cover an area of 1684 km2 (650 mi2). The approximate location is .
Тарихқа дейінгі дәуір
Świętokrzyskie таулары – Еуропадағы ең көне тау тізбектерінің бірі. Олар Силур кезеңінің Каледон оргенезі кезінде қалыптасып, кейін Карбон кезеңінің соңындағы Герцин оргенезінде жаңарып өсті. Бұл аймақ бұрын ежелгі Лавразия суперконтинентінің оңтүстік жағалауында орналасқан. Төрт аяқты жануарлардың ең ерте белгілі дәлелі – 395 миллион жылдық қазба іздері, олар Захелмеде табылған. Тау жыныстары теңіздік таяз сулы аймақтарда немесе лагуналарда пайда болған. Бұл таулар динозаврлардың эволюциясын ерте Триас кезеңінде өмір сүрген кішкентай, төрт аяқты жануарларға дейін кері жылжытатын динозаврларға қатысты ең ерте дәлелдерді де сыйлады. Бұл қазба іздері шамамен 250 миллион жыл бұрын, Перм-Триас жойылғаннан кейін, орта тұрақсыз болған кезде пайда болған. 246 миллион жыл бұрын өмір сүрген Сфингопус деп аталатын ерте екі аяқты динозаврлардың іздері де табылды.
The Świętokrzyskie Mountains are one of the oldest mountain ranges in Europe. They were formed during the Caledonian orogeny of the Silurian period and then rejuvenated in the Hercynian orogeny of the Late Carboniferous period. The region was once on the southern coast of the ancient supercontinent of Laurasia. The oldest known evidence of tetrapods comes from 395 million year old fossil footprints found in Zachełmie. The rocks were formed from a marine tidal flat or lagoon. The mountains have also yielded the oldest evidence of Dinosauromorpha, pushing back the evolution of dinosaurs to small, four legged animals living during the Early Triassic period. The fossil footprints date to some 250 million years ago, only a couple of million years after the Permian–Triassic extinction event, during a time when the environment was still destabilized. Footprints of early bipedal dinosaurs known as Sphingopus, from 246 million years ago, have also been found.
Тарих
Орта ғасырдың басынан бері таулар кең көлемде мыс және темір кенін өндіру орындары болған. Кейіннен олар әктас пен қызыл құмтас өндірілінетін маңызды аймаққа айналды. Қазіргі таулардың орталық бөлігінде Святокружский ұлттық паркі орналасқан. "Киелі Крест таулары" деген атау Лыса-Гурадағы бенедиктиндік монастырынан алынған христиандық қасиетті нысанына сілтеме жасайды, ол Иса Мәсіх айқышталған кресттің кішкентай бөлігі деп есептеледі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аймақта елеулі партизандық қызмет болды (Польша армиясының жекеленген бөлімшесі, Киелі Крест таулары бригадасы).
From the early Middle Ages the mountains were a place of extensive copper and iron mining. Later they were also a significant site of limestone and red sandstone extraction. The central part of the mountains now contains the Świętokrzyski National Park. The name "Holy Cross Mountains" refers to a Christian relic from a nearby Benedictine monastery on Łysa Góra, said to be a small piece of wood from the Cross on which Jesus Christ was crucified. The region saw some significant partisan activity during World War II (see Detached Unit of the Polish Army, Holy Cross Mountains Brigade).
Климат
Świętokrzyskie тауларының климаты қоршаған өңірлерден өзгеше. Жылдық орташа температура 6–7 °C. Жылдық жауын-шашын мөлшері 650–900 мм аралығында. Ең биік шыңдары қарашадан сәуірге дейін қармен жабылады. Мұз қабығы жыл сайын орташа есеппен 50–90 күнге дейін сақталады. Таулардың ең биік бөліктеріндегі вегетация кезеңі Варшаваға қарағанда екі аптаға қысқа, шамамен 200 күнге созылады. Температура инверсиясы байқалады – қыздырылған беткейлердегі температура бірнеше ондаған метр төменде жатқан аңғарлардағыдан 5 °C жоғары болуы мүмкін.
The climate of the Świętokrzyskie Mountains differs from the surrounding regions. The average annual temperature is 6–7 °C. The yearly rainfall ranges from 650 to 900mm. The highest peaks are covered in snow from November to April. The ice sheet persist on average 50–90 days a year. The vegetation period of the highest parts of the mountains is two weeks shorter than in Warsaw and is about 200 days. Temperature inversion occurs – the temperature on the heated slopes can be up to 5 °C higher than in the bottoms of the valleys, located several dozen meters below.