Самуэль Бломмаерт: Голланд саудагері және Жаңа Швецияның құрылуындағы рөлі
Samuel Blommaert
Самуэль Бломмаерт (1583-1651) – Голланд сумерзені, Нидерландтық Батыс Индия компаниясының директоры. Швецияның отарлауындағы рөлі, мыс саудасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Самуэль Бломмарт (Бломарт, Бломмаерт, Бломмаертс, Бломмаарт, Бломмерт және т.б.) (11 немесе 21 тамыз 1583, Антверпенде туған – 23 желтоқсан 1651, Амстердамда қайтыс болған) – фламанд-голландиялық саудагер және 1622-1629 және 1636-1642 жылдары Голландияның Батыс Үндістан компаниясының директоры. Кейінгі кезеңде ол Нидерландыдағы Швецияның ақылы комиссары болды және Питер Минуиттің экспедициясында күмәнді, бірақ маңызды рөл атқарды, нәтижесінде шведтер Жаңа Швецияны жаулап алды. Бломмарт көп жылдар бойы мыс саудасы және өнеркәсібімен айналысты. 1645 жылы ол үшінші рет Батыс Үндістан компаниясының басқарушысы болып тағайындалды, ол бастапқыда негізгі инвесторлардың бірі болды.
Samuel Blommaert (Bloemaert, Blommaerts, Blommaart, Blomert, etc.) (11 or 21 August 1583, in Antwerp – 23 December 1651, in Amsterdam) was a Flemish/Dutch merchant and director of the Dutch West India Company from 1622 to 1629 and again from 1636 to 1642. In the latter period, he was a paid commissioner of Sweden in the Netherlands and he played a dubious but key role in Peter Minuit's expedition that led to the Swedish colonizing of New Sweden. For years Blommaert was involved in the copper trade and industry. In 1645 he was appointed for a third time as a manager of the WIC, being one of the main investors from the beginning.
Ерте өмір
Бломерт қазіргі Бельгиядағы Брабант герцогтігінің Антверпен қаласында дүниеге келді, бірақ Лондонда өсті. Ол Маргарета Хофнагельдің (1585) және бай алтын шебері / саудагер Лодевик Бломмерттің (1537–1591) ұлы болды, ол 1581 жылы Антверпеннің шепене, ал 1583 жылы Шелданың шығыс шекарасындағы Лилло фортының капитаны болды; ол бұл аймақты жақсы білетін, өйткені оның ата-бабалары Берген оп Зуомнан шыққан. Оның анасы Самуил кішкентай кезінде қайтыс болды, ал әкесі 1585 жылы Парма герцогы Антверпенді басып алған кезде отбасын Лондонға көшірді. 1587 жылы ол Яннекен ван Ховқа қайта үйленді, бірақ ол төрт жылдан кейін қайтыс болды. Сэмюэл Стадеде әпкесі Сюзаннадан, ал Венада ағасы Даниэльден шәкірт болды. 1601 жылы Амстердамның «қақпашысы» атанды. 1602 жылы ол Бенинге сапар жасады. 1603 жылы Самуил Голландияның Шығыс Үндістан компаниясына қосылып, адмирал Стивен ван дер Хагеннің басқаруымен Голландияның Шығыс Үндістанына жол тартты. 1605–1607 жылдары Борнеода болды. Ол кеңесшілер (Жак Л’Эрмит) тарапынан Батыс Калимантанның Сукадана қаласына, Бломмарт келген кезде қайтыс болған немесе кетіп қалған саудагер Ханс Роффты босату үшін жіберілді. Ол Бантамға сауда бекетінен сақтап қалған 633 алмасты алып оралды. 1609/1610 жылдары ол тағы да Самбас, Борнеода болды және VOC үшін алмастың саудасына монополия құруға қол жеткізді. 1610 жылдың қыркүйегінде жеті жылдан кейін ол күткеннен ертерек кетіп, 1611 жылдың маусым айында Текселге келді. Питер Бот бұл жағдайды тергеуге міндеттелді. 5 маусымда 1612 жылы ол 22 жастағы Катарина Рейнстке үйленді, ол Шығыс Үндістанның губернаторы Герард Рейнстің қызы болды. Екеуі де Sint Antoniesbreestraat көшесінде тұрды, олар 1613 және 1633 жылдар аралығында он екі балаға ие болды; екеуі балалық шақта қайтыс болды.
Blommaert was born in Antwerp, Duchy of Brabant, in current day Belgium but grew up in London. He was the son of Margaretha Hoefnagel ( 1585) and the wealthy goldsmith/merchant Lodewijk Blommaert (1537–1591), who in 1581 was schepen of Antwerp and in 1583 captain at Fort Lillo on the eastern border of the Scheldt; he knew the area very well as his ancestors came from Bergen op Zoom. His mother died when Samuel was young and his father moved the family to London when Antwerp was occupied in 1585 by the Duke of Parma. In 1587 he remarried Janneken van Hove but he died four years later. Samuel was apprenticed in Stade with his aunt Susanne, and in Vienna at his uncle Daniel. In 1601 he became "poorter" of Amsterdam. In 1602 he visited Benin. In 1603, Samuel enlisted with the Dutch East India Company and traveled to the Dutch East Indies on a ship under admiral Steven van der Hagen. In the years 1605–1607 he stayed on Borneo. He was sent by the board (Jacques l'Hermite) to Sukadana West Kalimantan to free merchant Hans Roeff, who had died or left when Blommaert arrived. He returned to Bantam with 633 diamonds he was able to save at the trading post. In 1609/1610 he again stayed on Sambas, Borneo and was able to get a monopoly on diamond trade for the VOC. In September 1610, after seven years, he left sooner than expected and arrived in June 1611 at Texel. Pieter Both had to investigate the case. On 5 June 1612, he married the 22 years old Catharina Reynst, a daughter of Gerard Reynst, governor of the East Indies. Both were living at Sint Antoniesbreestraat with whom he would have twelve children between 1613 and 1633; two died in an early age.
Ерте мансап
Көп жылдар бойы Бломмарт Франс Якобспен, Хинлопенмен және Лукас ван дер Венмен бірге Ангола мен Африка жағалауынан мыс саудалайтын компанияда жұмыс істеді. 1615 жылы Якоб ле Мэр әкесі Исаак ле Мэрден хат алып, оны губернатор Рейнстке табыстады, онда Амстердамдағы күйеуінің ұлына тауарды жасыру туралы ұсыныс болды. 1616 жылдың 30 қаңтарында Бломмарт Амстердамда Шығыс Үндістан компаниясының кеңесімен Нидерланд портынан шыққан, Пурмерендтен Ян Реммерцзон басқаратын «Маврикий де Нассау» атты кеме туралы тергеуге алынды. Кеме ресми түрде Анголаға бағытталған, бірақ одан кейін «Терра Аустралис» жаққа бағыт беруге бұйрық берілді. Осылайша, жоспар Африканың батыс жағалауынан оңтүстікке қарай Темір-дель-Фуэгоға дейін теңізден өту болды, содан кейін…
For many years Blommaert was involved in a company which traded in copper from Angola and the African coast, together with Frans Jacobsz. Hinlopen, and Lucas van der Venne. In 1615 Jacob le Maire carried a letter from his father Isaac le Maire to be presented to Governor Reynst, with an offer to smuggle goods to his son in law in Amsterdam. Blommaert was investigated in Amsterdam by the board of the East India Company on January 30, 1616 about a vessel, named Mauritius de Nassau, sailed from a Dutch port, under the command of Jan Remmertszoon from Purmerend. The ship was ostensibly destined for Angola, but from there she was ordered to direct her course for "Terra Australis." The plan, therefore, was, from the west coast of Africa to sail southward to Tierra del Fuego, and then
Шамамен 1619 жылы ол Кейзерсграхтқа қоныстанды және жаңа үй салынған 30x170 фут көлемдегі жерді сатып алды, бұл жер Лауренс Реальдің үйінің жанында орналасқан. 1620 жылы оның жеңешісі брокер Исаак Койманс болды.
Around 1619 he settled on Keizersgracht and bought a lot (30x170 ft) where a new house was built, next to Laurens Reael. In 1620 Isaac Coymans, a broker, became his brother in law.
Жаңа Нидерланды
1621 жылы ол Голландияның Батыс Үндістан компаниясының Амстердам бөлімшесіне инвестиция жасады және 1622 жылдың қазан айында директор болып тағайындалды. 1623 жылы ол және Килиан ван Ренсселер, Самуэль Годин және Альберт Коенрацтс Бург Анголадағы құл саудасының мүмкіндіктерін зерттеді. 1624 жылы оның әкесі Якоб Хофнагель Гётеборгтың үш мэрінің бірі болды және біраз уақытқа соталды соттың төрағасы қызметін атқарды. Луи де Гир Швецияда мыс және темір саудасына ресми монополия алды және сол жерде қоныстануға шешім қабылдады. 1627 жылы Бломмарт Питер Триппен 34 швед зеңбірегі туралы дауласты. 1628 жылы ол Ван Ренсселер, Годин және Бургпен бірлесіп жұмыс істеді. Годин, Ван Ренсселер және Сэмюэл Бломмарт Жаңа Нидерландқа екі адамды елді тексеруге жіберді. Жиль Хаусет пен Якоб Янс Куйпер жергілікті тұрғындармен Хенлопен мүйісінен Делавэр өзенінің сағасына дейінгі жер учаскесі үшін келісім жасады. Бұл 1629 жылы болды, Мэриленд жарғысынан үш жыл бұрын, және Делавэр штатындағы жерге жасалған ең көне мәміле болып табылады. Сатып алу 1630 жылы Петер Минуит және оның кеңесі Амстердам фортында ратификациялады. Бломмарт, Годин, Ван Ренсселер, Джоанн де Лет (географ) және Давид Питерсен де Врис кіретін компания осы жерді отарлау үшін құрылды. Отаршыларды жеткізіп, кейіннен жағалауды қорғау үшін он сегіз зеңбірегі бар кеме жабдықталды, ал шығындарды өтеу үшін қосымша кит аулауға белсенділік танысты. Отыздан астам адамнан тұратын колония Леус сағасына орналастырылды, ол Хенлопен мүйісінен сәл солтүстікке қарай орналасқан, ал оның басшылығы Жиль Хаусетке сеніп тапсырылды. Бұл қоныс Пенсильваниядағы кез келген қоныстан бірнеше жыл бұрын құрылды, ал Льюестегі колония Делавэр штатының ерекше шектеулі аумағының негізін қалап, оның басым бөлігі сатып алынған жерге кірді. Қақпасына Голландияның "қызыл арыстаны" бейнеленген қоршаумен қамал салынды, ал елге "Сваанендейл" немесе Зваанендейл колониясы деп ат қойылды, ал су Годин шығанағы деп аталды. 1630 жылдың 5 мамырында Кеп-Мэйдің қарама-қарсы жағалауында он екі шақырымдық жерді сатып алу арқылы иелік кеңейтілді, ал мәміле Форт-Амстердамда тиісті түрде куәландырылды. Кішкентай колонияның өмірі қысқа болды, өйткені үндістер Хаусеттің өрескел әрекетіне кек қайтарды және оны жойды, осы оқиғаны айтатын ешкім қашпады. Қабылданған дәстүр бойынша, жабайы жерді иелену құқықты бекітеді; бірақ голландиялықтар Льюестегі бос жерді қайта иеленуге дейін ағылшыздар іс жүзінде иелік етті. 1626-1629 жылдар аралығындағы Польша-Швеция соғысының салдарынан Данциг қаласы арқылы астық экспорттау мүмкін болмады. 1630 жылы астық бағасы бәсекелестіктің күшеюіне байланысты өте жоғары болды. Альберт Бург Амстердам қаласының Московиядағы монополиясын қамтамасыз етуге тырысты. 1631 жылы Бломмарт Архангельскіде қара бидай сатып алды. Оның жеңгесі Айзек Койманс барлық жиһазын 139-ға көшірді, өйткені Койманс ұрлық жасағаны үшін қиын жағдайға түсті. 1631 жылы Де Гир өзінің серіктесі Элиас Триппен келіспеушілікке ұшырады. Дау 1634 жылы шешілді ме?
By 1621, he invested in the Amsterdam chamber of the Dutch West India Company and was appointed director in October 1622. In 1623 he and Kiliaen van Rensselaer, Samuel Godijn en Albert Coenraetsz. Burgh were investigating the possibility of the slave trade in Angola. In 1624 his grandfather Jacob Hoefnagel became one of the three mayors in Göteborg and president of the court of justice for a while. Louis de Geer received the official monopoly on the copper and iron trade in Sweden and decided to settle there. In 1627 Blommaert had an argument with Pieter Trip about 34 Swedish guns. In 1628 he collaborated with Van Rensselaer, Godijn and Burgh. Godyn, Van Rensselaer and Samuel Blommaert sent two persons to New Netherland to inspect the country. Gilles Housset and Jacob Jansz Cuyper bargained with the natives for a tract of land reaching from Cape Henlopen to the mouth of the Delaware River. This was in 1629, three years before the charter of Maryland, and is the oldest deed for land in the state of Delaware. The purchase was ratified in 1630 by Peter Minuit and his council at Fort Amsterdam. A company was formed to colonize the tract that included Blommaert, Godin, Van Rensselaer, Joannes de Laet (a geographer), and David Pietersen de Vries. A ship of eighteen guns was fitted out to bring over the colonists and subsequently defend the coast, with incidental whale fishing to help defray expenses. A colony of more than thirty souls was planted on Lewes creek, a little north of Cape Henlopen, and its governorship was entrusted to Gilles Housset. This settlement antedated by several years any in Pennsylvania, and the colony at Lewes practically laid the foundation and defined the singularly limited area of the state of Delaware, the major part of which was included in the purchase. A palisaded fort was built, with the "red lion, rampant," of Holland affixed to its gate, and the country was named "Swaanendael" or Zwaanendael Colony, while the water was called Godyn's Bay. The estate was further extended, on May 5, 1630, by the purchase of a tract twelve miles square on the coast of Cape May opposite, and the transaction was duly attested at Fort Amsterdam. The existence of the little colony was short, for the Indians came down upon it in revenge for an arbitrary act on the part of Housset, and it was destroyed, not a soul escaping to tell the tale. According to acknowledged precedent, occupancy of the wilderness served to perfect title; but before the Dutch could reoccupy the desolated site at Lewes, the English were practically in possession. Because of the ongoing Polish–Swedish War (1626–1629), no grain could be exported through the city of Dantzig. In 1630 the price of grain remained extremely high due to increasing competition. Albert Burgh tried to ensure a monopoly for the City of Amsterdam in Moscovy. In 1631 Blommaert bought rye in Archangelsk. Isaac Coymans, his brother in law, moved all his furniture to Keizersgracht 139 as Coymans was in trouble for embezzlement. In 1631 De Geer had a disagreement with his partner Elias Trip. The quarrel was resolved in 1634?
Жаңа Швеция
1635 жылы ол Стокгольмнің сыртында, Накка қаласында мыс зауытын ашып, мыс экспортын арттырды, оны қару және монета жасауға пайдалануға болатын. Бломарт Аахен мен Столбергтен жұмысшылар мен сарапшыларды тартуға тырысты. 1636 жылы Бломмарт WIC-тің бірінші банкроттығынан кейін «bewindhebber» болып қайта тағайындалды, сонымен қатар Амстердамдағы Швеция консулы болды. 1636 жылы WIC директорлары обаның басталуына байланысты жинала алмады. 1637 жылы Бломмарт Фогель Грип пен Кальмар Найкельмен бірге Жаңа Швецияға алғашқы швед экспедициясына құпия түрде ақша салды. Осылайша ол Су звугын кесіп өтетін барлық шетелдік сауда кемелеріне Дания-Норвегия салықтарын төлеуден қашуға үміттенді. Ол экспедицияға жетекшілік ету үшін бұрынғы алмаз кесуші Питер Минуитті WIC-тің білімі немесе рұқсатысыз тартты. Бломарт Оксенштиернаға WIC-ке қатысуды және Гетеборгтен ұйымдасып, испан және португал портарында сауда жасауды ұсынды. Бломмарт экспедицияларын және отарлауды тиімдірек ету үшін Шығыс немесе Батыс Үндістаннан Кадиске немесе Севильяға жүзіп баратын испан кемелерін басып алуға қызығушылық танытты. 1637 жылдың қараша айында екі кеме шведтік Оңтүстік компаниясына тиесілі болды. Дауылдың салдарынан кемелер Шотландияны айналып өтіп, теңізде бір айдан кейін Текселге, екіншісі Медембликке жетті. Зақым уақытша жөнделді; желкендер мен азық-түлік (май, нан және сыра) сатып алу қажет болды. 29 наурызда шведтердің қонысына келген Минуит бұрынғыдай әрекет етті, ол жерді күшпен жаулап алмады, бірақ оны ленапе немесе минква үндістерінен заңды түрде сатып алды. Бұдан кейін не болғаны белгісіз. (Ол Кристина фортын салуға қатысқан жоқ сияқты). 1638 жылдың маусым айының ортасында Минуит колониядан кетіп, Кариб теңізі аралы – Сент-Кристоферге бағыт алды. Ол сол жаққа шілде айының басында тұз, жүкті шарап пен арақпен алмастыру үшін келді. (Сонымен бірге Корнелис Джоль Куба жанында төрт кемемен испан қазыналық флотын басып алуға тырысты, бірақ Бломмарттың көңілін қалдырды.) 1638 жылдың 5 тамызында Минуит Сент-Кристоферде (қазіргі Сент-Китс) дауыл кезінде суға батып кетті. Кемежайдан шамамен 20 кеме шығып кетті. Бір кеме Азор аралдарына жақын жерде батып кетті, Кальмар мачтасыз келді. Екінші сапар, ол 17 ақпанда 1640 жылы жөнелтіліп, 17 сәуірде Кристина фортына келді, Жаңа Швецияға қосымша қоныс салушылар әкелді. Екі экспедиция да Бломмарт үшін пайдасыз болғандықтан ол 1641 жылы кері қайтты. 1639 жылы Бломмарт пен Исаак Койман темекі мен қантты сатты; оларды алдауда айыптап, бір іште бірнеше тас болғандықтан және темекімен проблемалар болғандықтан. 1640 жылы португалдық қайта қалпына келтіру соғысы голландтардың жағдайын жақсартты. Бломмарт Голландия Бразилиясында кен өндірісіне қатысты. 1641 жылы Зваандейл колониясы Швецияға сатылды; барлық қатысушылар тең үлеске келісті. 211 құлмен кеме Бразилияға жетті. 1642 жылы Анголадағы Ян Валькенбургпен бірлесіп жұмыс істеді. 1647 жылы ол әйелімен суреттелді. Ол профессор Николас Тюльпке Борнеода естіген жануарлармен қатысты әңгімелер айтты. 1651 жылы Бломмарт ауырып, Вестеркеркте жерленді. 1655 жылы оның қызы Констанция (1626) адмирал Исаак Суэрске тұрмысқа шықты, Катарина Абрахам Эльзевирге тұрмысқа шықты және Анна күйеуімен, VOC директорымен Малаккаға көшіп барды.
In 1635, he started a brass factory in Nacka, outside Stockholm, to boost the export of copper which could be used for making guns and coins. Blommaert tried to attract workers and experts from Aachen and Stolberg. In 1636, Blommaert was reappointed as "bewindhebber" of the WIC after its first bankruptcy, but also became the consul for Sweden in Amsterdam. In 1636 the directors of the WIC could not gather because of an outbreak of plague. In 1637 Blommaert secretly invested money in the first Swedish expedition with Fogel Grip and Kalmar Nyckel to New Sweden. By doing so, he hoped to avoid paying the Dano Norwegian Sound Tolls on all foreign merchantmen crossing the Sound. He engaged the former diamond cutter Peter Minuit to command the expedition, without the knowledge or permission of the WIC. Blommaert suggested to Oxenstierna to take part in the WIC, and organize from Gothenburg and trade on Spanish and Portuguese ports. Blommaert was interested in seizing Spanish ships, which sailed from the East or West Indies to Cadiz or Seville, to make his expeditions and colonization more profitable. In November 1637 two ships belonging to the Swedish South Company with crew and settlers left Gothenburg. Because of a storm the ships could get around Scotland; after a month at sea one arrived at Texel the other at Medemblik. The damage was provisionally repaired; sails and victuals (butter, bread, and beer) needed to be bought. Having arrived on Swedes' Landing on 29 March Minuit acted as he had done before, he did not conquer the land by force but bought it legally from the Lenape or Minqua Indians. What happened next is not very clear. (It seems he was hardly involved in building Fort Christina). Minuit left the colony mid June, 1638 and sailed to the Caribbean island of St. Christopher where he arrived in early July to barter salt, a ship's cargo of wine and liquor for tobacco. (Meanwhile Cornelis Jol attempted to capture the Spanish treasure fleet near Cuba with four ships but didn't succeed to the disappointment of Blommaert.) On 5 August 1638 Minuit drowned during a hurricane at St. Christopher (today's St. Kitts). About 20 ships drifted out of the harbour. One ship sank near the Azores, the Kalmar arrived without a mast. A second voyage, which departed on February7, 1640, and arrived at Fort Christina on April17, brought additional settlers for New Sweden. As the two expeditions turned out to be unprofitable for Blommaert, he withdrew in 1641. In 1639 Blommaert and Isaac Coymans sold tobacco and sugar; they were accused of cheating as there were a couple of stones in one of the cases and problems with the tobacco. In 1640 Portuguese Restoration War improved the situation for the Dutch. Blommaert was involved in mining in Dutch Brazil. In 1641 the Zwaanendael Colony was sold to Sweden; all the participants agreed on an equal share. A ship with 211 slaves arrived in Brazil. In 1642 with collaborated with Jan Valkenburgh in Angola. In 1647 he and his wife were portrayed. He told professor Nicolaes Tulp, stories on bestiality he heard on Borneo. In 1651 Blommaert got ill and was buried in Westerkerk. In 1655 his daughter Constantia (1626 ) married the admiral Isaac Sweers, Catharina married Abraham Elzevir and Anna moved to Malakka with her husband, director of the VOC.
Мұра
Бломмарттың 1635–1641 жылдар аралығында Аксель Оксенстернаға жазған отыз сегіз хаты Жаңа Швеция тарихы үшін зор маңызға ие. Олар WIC-тің негізін қалаушыларының бірі Виллем Уселлинксті еске алады, ол 1624 жылы Гётеборгқа көшіп, Швед Оңтүстік Компаниясын құрған. :sv:Петер Спиринг голланд саудагерлерімен айналысты. Бұл хаттар Утрехт тарихи қоғамының «Repertorium Veterrimarum Societatum Litterariarum» (1870–1879) және «Bijdragen en Mededeelingen» (1908) басылымдарында жарияланды.
Blommaert's thirty eight letters to Axel Oxenstierna from 1635 to 1641 are of great importance to the history of New Sweden. They mention Willem Usselincx one of the founders of the WIC, who had moved to Gothenburg in 1624 and founded the Swedish South Company; :sv:Peter Spiring dealt with the Dutch merchants. These letters were published in Repertorium Veterrimarum Societatum Litterariarum 1870–1879 of the Utrecht Historical Society and in Bijdragen en Mededeelingen (1908).
Негізгі көз
Джеймсон, J. F. редакторы. Жаңа Нидерландтың баяны 1609–1664 (Гутенберг жобасы – «Американың ерте тарихының түпнұсқалық баяндамалары» сериясынан. Тұңғыш басылымы 1909 жыл) Wayback Machine
Jameson, J. F. editor. Narrative of New Netherland 1609–1664 (Project Gutenberg – from the series: Original narratives of early American history. Original Printing 1909) Wayback Machine