Кіріспе

Нидерландының Харлем қаласындағы Амстердам қақпасы – ежелгі қала қақпасы. Ол Амстердамнан Харлемге дейінгі ежелгі жолдың соңында орналасқан және бастапқы он екі қала қақпасының арасынан сақталған жалғыз қақпа.

Тарих

Ол 1355 жылы салынған және Харлем қаласының қорғанысынан сақталған жалғыз қала қақпасы болып табылады. 17 ғасырға дейін бұл қақпа Харлем қаласының шығысқа қарай, Spaarnwoude бағытындағы құрлық жолымен жүретін көліктерге арналған қақпасы болды. 1631 жылы Haarlemmertrekvaart каналы қазылып, Харлем мен Амстердам арасындағы су жолының ұзындығы қысқартылды. Құрлықпен сапар шегетін адамдар үшін бұл қақпа Spaarnwouderpoort деп аталды. Жаңа канал мен оның жағалау жолының арқасында сапар қысқарып, Амстердамға бір күнін барып-қайту мүмкіндігі пайда болғандықтан, бұл бағыт көбірек танымал болды. Сөйтіп, қақпаның атауы Амстердам қақпасы (Amsterdamse Poort) деп өзгертілді. 1865 жылы қала әкімдігі қақпаны бұзуды жоспарлады. Қақпаның жағдайы нашар болғандықтан және қақпаның алдында жаңа көпір салуға кедергі келтіргендіктен, оны жылдам бұзу туралы өтініш берілді. Алайда, жаңа көпір салуға жеткілікті қаражат болмады, сондықтан қалалық кеңес қақпаны уақытша жөндеуге қаражат бөлуге келісті, осылайша оның тағы екі-үш жыл тұруын қамтамасыз етуді көздеді. 1867 жылы Папенторен мұнарасы бұзылып, онда сақталған оқ-дәрілерге қойма қажет болды. Амстердам қақпасының бір бөлмесі осы мақсатқа сай келді және оқ-дәрілер сол жерге орналастырылды. 1869 жылы қақпаның алдындағы көпір қайтадан жаңартылды. 1874 жылы көптеген (жарылғыш) оқ-дәрілер қаладан шығарылды. 1889 жылы шағын жөндеу жұмыстары жоспарланды, оның бюджеті 1490 гульдерді құрады. Қала архитектор Ж. Лейж жобаны бастады, бірақ кейін тағы 775 гульдер қажет болды. 1960 жылдары қақпа ұлттық ескерткіш деп жарияланды. 1985 жылы қақпа толыққанды жаңартылды.