Кіріспе

Avro 707 (сонымен қатар 707 типті деп те аталады) – британдық Avro компаниясы жобалаған және өндірген тәжірибелік ұшақ. Ол кейіннен Вулкан деп аталған Avro 698 реактивтік бомбалаушысы үшін таңдалған құйрықсыз, қалың дельта қанатты конфигурацияны сынау мақсатында жасалды. Әсіресе, сол кезде мұндай ұшақтардың төмен жылдамдықтағы қасиеттері жетік білмеген еді. Аэродинамикалық тұрғыдан алғанда, ол Вулканның үштен бір бөлігіне дейін ұлғайтылған нұсқасы болды. Екінші прототип, VX790, ұзартылған мұрын, басқа пилот кабинасы, (51°) бұрылыс бұрышы бар өзгертілген қанат және қону мен ұшу кезінде көтерілу бұрышын арттыру үшін ұзартылған алдыңғы тірек доңғалағымен жабдықталды. Соңғы нұсқасы – екі орындық 707C, Корольдік әуе күштерімен дельта қанаттарын бағыттау бойынша оқу үшін жобаланған; алайда, өндірістік ұшақтар ақыры шығарылмады. Өндірілген 707 ұшақтарының аз бөлігі негізінен ұшу сынақтары үшін пайдаланылды. 1949 жылдың 4 қыркүйегінде алғашқы Avro 707 өзінің бірінші рейсін жасады, ал төмен жылдамдықтағы сынақтар одан кейін көп ұзамай басталды. Жоғары жылдамдықтағы сынақтар 1953 жылдың соңында үшінші ұшақ, бірінші 707A пайдаланылып басталды. Вулканның әзірлеу жұмыстары аяқталғаннан кейін, қалған төрт 707 ұшағы жалпы зерттеу ұшақтары ретінде ұшуын жалғастырды. 707C прототипі әртүрлі зерттеу бағдарламаларына қатысты, олардың көпшілігі Вулканмен байланысты емес еді. Осы типке қатысты көптеген сынақтар Ұлыбританияның Корольдік әуе кемелері (R.A.E.) және Австралиядағы Аэронавтикалық зерттеу зертханалары жүргізді. 1950 жылдардың басында Avro 707 Farnborough Airshow көрмесінде бірнеше рет көрсетілді. Соңғы ұшқан Avro 707 1967 жылы жерге қондырылды; үш ұшақ сақталып, мұражайларда тұрақты экспонат ретінде қойылды.

Жобалау және әзірлеу

Avro 707 ұшағы бастапқыда Avro компаниясының бас дизайнері Стюарт Д. Дэвис жасаған «концепцияның дұрыстығын дәлелдеу» дельта қанатты ұшақ ретінде құрылды. Бұл салыстырмалы түрде шағын ұшақ болды, алғашқыда шамамен 50° бұрышпен жасалған қанатында көлденең құйрық болған жоқ, ал қанаттың артқы жиегінде жоғары орналасқан вертикальды стабилизатор болды. Бұл қанаттың артқы жиегінде екі жұп басқару беттері орналасқан: ішкі лифттер және сыртқы элерондар. Бұл ұшу беттері дәстүрлі рульмен бірге жұмыс істеді. Ұшақ толығымен металлдан жасалған, жүктемеге төзімді корпусқа ие болды. Прототиптерді Өндіріс министрлігі Е.15/48 техникалық тапсырысын орындау үшін тапсырыс берді, онда стратегиялық бомбалаушы Avro компаниясының B.35/46 жобасының үштен бір бөлігіне сәйкес келетін, төмен жылдамдықты зерттеу ұшағы қажет болды. Ұшақтың өндірісі басқа ұшақтардан алынған бірнеше компоненттерді пайдалану арқылы үдетілді, мысалы, алғашқы прототиптің кабинасы Gloster Meteor ұшағынан алынды. «Қоймадан алынған» бөлшектердің ішінде Avro Athena ұшағының негізгі шасси тірегі және Gloster Meteor ұшағының алдыңғы шасси тірегі болды. Avro 707 бағдарламасы Vulcan ұшағының ұшу сипаттамалары туралы құнды мәліметтер берді, ал ақпараттың көп бөлігі Vulcan ұшағынан бұрын ұшқан екінші және үшінші прототиптерден алынды. Avro 710 ұшағы, жартылай масштабты нұсқасы, Avro 707 жоғары жылдамдықты нұсқасын әзірлеуге көбірек уақыт кетпеуі анықталғаннан кейін тоқтатылды. Барлық Avro 707 ұшақтары бір Rolls Royce Derwent центробегтік турбореактивті қозғалтқышымен жабдықталған. Бірінші прототипте және кейіннен 707B нұсқасындағы ауа түсіру тегеуі артқы фюзеляждың жоғарғы бөлігінде орналасқан. Кейбір ұшақтарда катапульталық креслолар орнатылған. Барлығы бес Avro 707 ұшағы құрастырылды.

Пайдалану тарихы

1949 жылдың 4 қыркүйегінде алғашқы Avro 707, VX784, Боскомб Даун әуежайынан алғашқы рейсін жасады. Бақылаушы пилот – Squadron Leader Samuel Eric Esler, DFC, AE болды. Келесі прототип, VX790, 707B деп қайта аталды, ол ұзын мұрын, өзгеше пилот кабинасы, 51° бұрышпен жасалған қанаттары және қону мен ұшып көтерілу үшін дельта қанаттарына қажетті жоғары көтерілу бұрышын қамтамасыз ететін ұзын алдыңғы тірек доңғалағына ие болды. Avro 707B алғашқы прототип сияқты жоғарғы қозғалтқышқа ауа сору жүйесімен жабдықталды, бірақ кейіннен ол NACA дизайнымен ауыстырылды. 1950 жылдың 6 қыркүйегінде алғаш рет ұшты. Ұшақ салыстырмалы түрде басқаруға оңай екенін көрсетті. Ол жоғары жылдамдықпен ұшуға арналмаған, себебі мұндай жағдайға қуатпен басқарылатын ұшу бақылау жүйесі және қозғалтқыштың күшін арттыру қажет болар еді. Royal Aircraft Establishment (R.A.E) ұшақтарымен бірге қуатпен басқару жүйесін сынақтан өткізгеннен кейін, алғашқы 707A Австралиядағы Аэронавтикалық зерттеу зертханаларына дельта қанаттарының төмен жылдамдықтағы ауа ағынын өлшеу үшін жіберілді. Екінші 707A 1953 жылдың маусымынан бастап R.A.E-де аэродинамикалық және кейіннен автоматты басқару зерттеулері үшін болды. 1952 жылдың қыркүйегінде Avro 707B R.A.E-ге қосылды, бірақ қону кезінде зақымданып, R.A.E. Bedford-та бөлшектелді. Avro 707 ұшақтары 1950 жылдары Farnborough Airshow көрмесінде көп рет көрсетілді. 1952 жылы алғашқы Vulcan прототипі 707s A және B ұшақтарымен бірге ұшты, ал 1953 жылы қалған төрт Avro 707 ұшағы алғашқы екі Avro 698 Vulcan прототипімен бірге ұшты.

Тірі қалған әуе кемелері

Қазіргі уақытта "Авро 707" ұшақтарының ешқайсысы да ұшуға жарамды емес. 707А нұсқасының екі данасы сақталған. Бірі, WZ736, Ұлыбританияда Манчестердегі Ғылым және өнеркәсіп мұражайында сақталған, бірақ қазір Боскомб Даун авиациялық жинағына (коллекциясына) ауыстырылды. Екіншісі, WD280, Австралияда, Пойнт Кук, Викториядағы RAAF мұражайында сақталған. Сонымен қатар Ұлыбританияда WZ744 – жалғыз 707C прототипі бар, ол Вольвергемптон қаласының жанындағы Косфордтағы RAF мұражайында қойылған және қазіргі уақытта музейдің сынақ ұшу залындағы орны "Британ Эйроспейс EAP" ұшағымен алмастырылған, көрермендерге көрсетілмей сақтаулы тұр.