Кіріспе
Американдық саясаткер Дженнингс Рэндольф (8 наурыз 1902 – 8 мамыр 1998) – Батыс Вирджиния штамынан шыққан американдық саясаткер. Демократ болған ол, 1933-1947 жылдар аралығында АҚШ Өкілдер палатасында және 1958-1985 жылдар аралығында АҚШ Сенатында қызмет еткенімен көзге түсті. Франклин Д. Рузвельт әкімшілігінің алғашқы 100 күнінде қызмет атқарған АҚШ Конгресінің соңғы тірі мүшесі осы болды. Рэндольф 1985 жылы зейнетке шықты, ал оның орнын Джей Рокфеллер басты.
Jennings Randolph (March 8, 1902May 8, 1998) was an American politician from West Virginia. A Democrat, he was most notable for his service in the United States House of Representatives from 1933 to 1947 and the United States Senate from 1958 to 1985. He was the last living member of the United States Congress to have served during the first 100 days of Franklin D. Roosevelt's administration. Randolph retired in 1985, and was succeeded by Jay Rockefeller.
Ерте өмір және мансап
Рэндольф Батыс Вирджиния штатының Салем қаласында Иделл (Бингем) мен Эрнест Фиц Рэндольфтің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Уильям Дженнингс Брайанның құрметіне аталған. Оның әкесі де, атасы да Салем қаласының мэрі болған. Ол мемлекеттік мектептерде оқып, 1920 жылы Салем академиясын, ал 1922 жылы Салем колледжін бітірді. 1924 жылы ол Батыс Вирджиния штатының Кларксбург қаласында газет саласында жұмыс істеді. 1925 жылы Чарльстон қаласындағы «Батыс Вирджиния шолуы» газетінің редакторы, 1926-1932 жылдары Батыс Вирджиния штатының Элкинс қаласындағы Дэвис және Элкинс колледжінің «Жұрт алдында сөйлеу және журналистика» кафедрасының меңгерушісі, сондай-ақ Салем және Дэвис-Элкинс колледждерінің қамқорлар кеңесінің мүшесі болды. 1930 жылы Рэндольф АҚШ Өкілдер палатасына сайлауға түсіп, жеңіліске ұшырады, бірақ 1932 жылы сайлауда жеңіп, 1933 жылдың 4 наурызынан 1947 жылдың 3 қаңтарына дейін алты рет қайта сайланды. Конгрессмен қызмет еткен кезеңде ол Колумбия округі жөніндегі (Жетпіс алтыншыдан жетпіс тоғызыншы конгресске дейін) және АҚШ Өкілдер палатасының мемлекеттік қызмет жөніндегі комитетінің (Жетпіс тоғызыншы конгресс) төрағасы болды. Рэндольф 1946 жылы республикашылдардың үлкен жеңілісінен кейін қайта сайлауда жеңіліске ұшырады. Ол Вашингтондағы Оңтүстік-Шығыс университетімен ұзақ жылдар бойы байланыста болды, 1935-1953 жылдар аралығында қоғамдық сөйлеу профессоры, ал 1952-1958 жылдар аралығында Бизнес-администрация мектебінің деканы қызметін атқарды. 1947 жылдың ақпанында ол Вашингтондағы «Capital Airlines» (кейін «United Airlines» сатып алған) компаниясының президентінің көмекшісі және қоғамдық байланыстар директоры болып тағайындалды, бірақ 1958 жылдың сәуір айында АҚШ Сенатына сайлау науқанына толыққанды көңіл бөлгені үшін бұл лауазымдарынан бас тартты.
АҚШ Сенаты
Рэндолф 1958 жылғы 4 қарашада өткен қосымша сайлауда Мэтью М. Нилидің қайтысынан босаған АҚШ Сенатының орнына сайланды. Ол 1960 жылы толық мерзімге, ал 1966, 1972 және 1978 жылдары қайта сайланды. 1958 жылғы 5 қарашадан 1985 жылғы 3 қаңтарға дейін Сенатта қызмет етті. Рэндолф Қоғамдық жұмыстар комитетінің (89-шыдан 95-ші Конгресске дейін) және оның ізінен келген Қоршаған орта және қоғамдық жұмыстар комитетінің (95-ші және 96-шы Конгресс) төрағасы болды. 1984 жылы ол қайта сайлануға түспеді.
Заңнама
Рэндольф 1960, 1964 және 1968 жылдарғы Азаматтық құқықтар туралы заңдарға, сондай-ақ АҚШ Конституциясының 24-ші түзетуіне, 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заңға және Тергуд Маршаллдың АҚШ Жоғарғы сотына бекітілуіне дауыс берді. 1977 жылдың 4 қарашасында президент Джимми Картер H. R. 2817 және H. R. 4297 экологиялық заңдарға қол қойды, олардың қабылдануы үшін оған ең алдымен Рэндольфқа алғыс айтқысы келгенін атап өтті.
АҚШ Конституциясының жиырма алтыншы түзетуі
Рэндольф 18 мен 21 жас аралығындағы азаматтарға дауыс беру құқығын беретін Конституцияға он бір рет түзету ұсынуымен танымал болды. Ол бұл түзетуді алғаш рет 1942 жылы ұсынды, соғыстағы жас сарбаздардың дауыс беруге құқылы болуы керек екенін айтты. 1970 жылы Сайлау құқығы туралы заңға енгізілген түзетулер жергілікті және жалпыұлттық сайлауларда дауыс беру жасын 18-ге төмендетті. Бірақ Жоғарғы Сот «Орегон штаты Митчеллге қарсы» ісінде Конгресске жалпыұлттық сайлауларда дауыс беру жасын 18-ге төмендету құқығы ғана бар екенін, ал штаттық сайлауларда төмендету құқығы жоқ екенін анықтағаннан кейін, Рэндольф осы түзетуді қайтадан ұсынған сенаторлардың қатарында болды. 1971 жылы Конгресс мақұлдағаннан кейін 107 күн өткен соң, штаттардың үштен екісі оны жиырма алтыншы түзету ретінде бекітті.
Тең құқықтылық туралы түзету
1970 жылғы 26 тамызда, АҚШ Конституциясына он тоғызыншы түзетуді бекітудің елу жылдығы, әйелдерге дауыс беру құқығын берген күні, Рэндольф әйелдердің азаттық қозғалысы туралы жасаған теріс пікірлері үшін кеңінен жарияланды. Феминистер сол күні бүкіл ел бойынша теңдік үшін әйелдер ереуілін ұйымдастырып, сенат басшылығына Тең Құқықтар Түзетуі жөніндегі петицияны ұсынды. Рэндольф наразылық білдірушілерді "көкірексіз ойыншықтар" деп қысым жасап, тең құқықтарды жақтаушылар әйелдердің мүддесін білдірмейтінін айтты, сондай-ақ ол "шексіз аборттарды" қолдайтын радикалды феминистерді мысалға келтірді. Кейін Рэндольф өзінің "ойыншықтар" деген сөзін "әлдеқандай дұрыс таңдалмаған" екенін мойындап, Тең Құқықтар Түзетуін қолдады. 1972 жылы түзету Сенатта қабылданғанда, Рэндольф оның бірлескен демеушісі болды.
Рэндольф-Шеппард заңы
Өкілдер палатасының мүшесі болған кезде Рэндольф 1936 жылы Конгресс қабылдаған Рэндольф-Шеппард заңының негізгі демеушісі болды. Бұл заң әлі де күшінде, және соқыр адамдарға әскери базалар сияқты федералдық мүліктердегі тамақ қызметтерін ұсынатын федералдық келісімшарттарда артықшылық береді, сондай-ақ тағы да бірнеше жұмыс түрлерінде мүмкіндік жасайды. Ұлттық Соқырлар Федерациясы сияқты соқыр адамдардың мүддесін қорғайтын ұйымдар бұл заңды соқыр адамдарға бұрынғы бағдарламаларға, мысалы, қорғалған шеберханаларға қарағанда, тәуелсіздігі жоғары және бақылау аз жұмыс орындарын берудің алғашқы және ең табысты жобаларының бірі деп санайды. Бұл заң позитивті дискриминация заңнамасының алғашқы мысалдарының бірі болды.
Аэронавигациялық заңнама
Авиацияға әуес болған ол Батыс Вирджиниядағы сайлау округіндегі азаматтарды көру үшін және Вашингтонға қатынайтын болғандықтан, күніне бірнеше рет ұшатын. Ол Конгресс ұшқыштар клубының негізін қалаушы және тұңғыш президенті болды. Ол әуе тасымалын және әуежайларды дамыту бағдарламаларын ынталы түрде қолдады. 1938 жылы ол Азаматтық авиация заңына демеушілік етті, ол федералдық азаматтық авиация жауапкершілігін Сауда департаментінен жаңа тәуелсіз агенттікке – Азаматтық авиация басқармасына (CAA) берді. Бұл заң CAA-ға әуе тасымалдау тарифтерін реттеу және әуе тасымалдаушыларының бағыттарын анықтау өкілеттігін берді. Келесі жылдары Рэндольф Федералдық әуежай заңының авторларының бірі болды, сондай-ақ Азаматтық әуе патрулін, Ұлттық әуе және ғарыш мұражайын және Ұлттық авиация күнін құруға қатысты заңнаманы жасады. Сенатта қызмет еткен кезінде ол Әуежайлардың дамуына арналған заңға демеушілік етті, ол Әуежай сенім қорын құрды. Аппалачи аймағын дамыту заңының авторларының бірі ретінде ол ауылдық әуежайларды дамытуға қатысты шараларды қосты.
Синтетикалық сұйық отын туралы заң
1942 жылы Рэндольф синтетикалық сұйық отын туралы заң жобасын ұсынды, ол көмір мен оның өнімдерін энергияның басқа да пайдалы түрлеріне түрлендіруді қаржыландыруға бағытталған еді. Синтетикалық отынның мүмкіндігін көрсету үшін 1943 жылдың қараша айында Рэндольф пен кәсіби ұшқыш көмірден алынған бензинмен жұмыс істейтін ұшақта ұшты. Шағын, бір қозғалтқышты ұшақ Батыс Вирджиния штатының Моргантаун қаласынан Вашингтон қаласындағы Ұлттық әуежайға ұшты. Ішкі істер министрі Гарольд Айкс және сенатор Джозеф С. О'Махонидің қолдауымен синтетикалық сұйық отын туралы заң 1944 жылдың 5 сәуірінде мақұлданды. Заң синтетикалық сұйық отын өндіруге арналған демонстрациялық өндіріс орындарын салуға және оларды іске қосуға 30 миллион доллар қаражат бөлді.
Бейбітшілік департаменті
Ол 1946 жылы Бейбітшілік департаментін құру туралы заң ұсынды, мақсаты – Американың халықаралық қақтығыстарды әскери және бейәскери жолдармен шешу және басқару мүмкіндігін арттыру. 1970-ші және 1980-ші жылдары сенаторлар Марк Хэтфилд пен Спарк Мацунага, сондай-ақ конгрессмен Дэн Гликманмен бірге бейбітшілікке арналған ұлттық институт құруға күш салды. 1984 жылы Конгрестен зейнетке шыққаннан кейін Рэндолф АҚШ Бейбітшілік институты туралы заңның қабылдануы мен күшке енуіне белсенді үлес қосты. Заңның қабылдануын және қаржыландырылуын қамтамасыз ету үшін ол 1985 жылғы Қорғаныс министрлігін бекілеу туралы заңға қоса берілді. Заңға қолдау көрсету Рэндолфтың мемлекеттік қызметтегі ұзақ және табысты еңбегінің нәтижесі болды. Оның құрметіне, АҚШ Бейбітшілік институтында зерттеу жүргізу үшін әлемнің түкпір-түкпірінен келген көрнекті ғалымдарға, саясаткерлерге, журналистерге және басқа да мамандарға стипендиялар табыстайтын «Дженнингс Рэндольф» бағдарламасы аталды.
Конгресстен тыс өмір
Рэндольфтің ерте мансабы Наполеон Хиллдің «Ойла және байы» атты өзін-өзі жетілдіру кітабында баяндалған. Хилл Рэндольфтің Салем колледжінің бітіру салтанатында сөз сөйледі; Рэндольф осы сөзден терең әсер алып, шабыттанды. Кейін, Рэндольф Конгресске сайланғанда, Хиллге хат жазып, осы сөзді кітапқа айналдыруға шақырды. Осы хаттың мәтіні кітапта келтірілген. Рэндольф 1933 жылдың 18 ақпанында Мэри Кэтрин Баббқа үйленді. Ол 1981 жылдың 10 наурызында қатерлі ісіктен қайтыс болды, ал Батыс Вирджиния университетіндегі Мэри Бабб Рэндольфтің қатерлі ісік орталығы оның құрметіне аталды. Рэндольф Джеймс А. Беллмен бірлесіп «Төраға мырза, ханымдар мен мырзалар: Көпшілік сөйлеуге қатысты практикалық нұсқаулық» атты кітап жазды, ол 1939 жылы жарық көрді. Рэндольфтің ұлы, Джей Рэндольф, NBC телеарнасының ұзақ жылғы спорт комментаторы және Сент-Луистегі Cardinals ойындарының KSDK арнасында жұмыс істейді. Оның немересі, кіші Джей Рэндольф, XM спутниктік радиосындағы PGA Tour Network арнасының жетекші жүргізушісі болды және 2022 жылы қайтыс болғанға дейін Сент-Луис радиостанциясы KFNS-те спорттық ток-шоуын жүргізді. Дженингс Рэндольф көлі, Минерал округінде (Батыс Вирджиния штаты) және Гарретт округінде (Мэриленд штаты) оның құрметіне аталған. Дженингс Рэндольф көпірі, АҚШ 30-шы тас жолымен Огайо өзені арқылы Батыс Вирджиния штатының Честер қаласы мен Огайо штатының Шығыс Ливерпуль қаласын байланыстырады, ол да оның есімімен аталған. Батыс Вирджиния штатында 79-шы тас жол Дженнингс Рэндольф тас жолы деп белгіленген. Рэндольф Біріккен Ұлттар Ұйымы аккредиттеген үкіметтік емес ұйым (ҮЕҰ) Агроэнергетикалық дөңгелек үстелінің (AER) де-факто төрағасы болды және 1981-1987 жылдар аралығында Швейцарияның Женева қаласында өткен AER-дің жеті жылдық конференциясына АҚШ делегациясын жетекшілік етті. Рэндольф 1971 жылы жол көлігі саласындағы Джордж С. Бартлетт сыйлығының иегері атанды.
Өлім
Рэндольф 1998 жылы Миссури штатының Сент-Луис қаласында қайтыс болды. Ол Батыс Вирджиния штатының Салем қаласындағы Седьмодней баптистік бейістігіне қойылды.