Кіріспе
Сент-Олбанс соборы, ресми түрде Сент-Олбанс соборы және аббат шіркеуі, бірақ жергілікті тұрғындар оны көбінесе "аббат" деп атайды, Англияның Сент-Олбанс қаласындағы Англия шіркеуінің соборы. Оның архитектурасының көп бөлігі нормандық дәуірге дейін барады. 16 ғасырда таратылғаннан кейін ол енді аббат болмай, 1877 жылы соборға айналды. Заң бойынша соборлық шіркеу болғанымен, ол Англиядағы көптеген басқа соборлардан белгілі бір ерекшеліктерімен ерекшеленеді, сонымен қатар еншілес шіркеу ретінде де пайдаланылады, онда деканы, кез келген басқа еншілес қауымның ректоры сияқты бірдей өкілеттіктерге, жауапкершіліктерге және міндеттерге ие. 85 метр ұзындығымен ол Англиядағы кез келген собордың ең ұзын кемесіне ие. Ол шыңға жеткенде шөлдеп, Құдайдан су сұрады, сонда оның аяқтарының астынан су ағып шықты. Осы жерде оның басы кесілді. Оқиғаны орындағандардың бірі соққы жасаған сәтте көзі шығып, Альбанның басының жанына құлап түсті. Сент-Олбанс соборы Альбанның шейіт болған жеріне жақын орналасқан, ал жергілікті жерлердің атауларында табиғи түрде пайда болған құдыққа сілтемелер кездеседі. Жақын жердегі өзен орта ғасырларда Halywell (орта ағылшын тілінде "Киелі құдық") деп аталған, ал қазіргі Аббат орналасқан Холмхерст төбесіне дейінгі жол қазір Holywell Hill деп аталады, бірақ ол кем дегенде 13 ғасырдан бері Halliwell Street және басқа да вариациялармен аталып келген. Альбанның өліміне келген күні нақты белгіленбеген. Англо-саксон жылнамасында 283 жыл деп көрсетілген, ал Беда оны 305 жылға жатқызады. Түпнұсқа көздер мен қазіргі заманғы тарихшылар, мысалы Уильям Хью Клиффорд Френд және Чарльз Томас, 251-259 жылдарды (Деций немесе Валерианның қуғыншылық кезеңінде) ықтимал деп санайды. Әулие Амфибалдың қабірі соборда орналасқан.
Аббат және собор тарихы
Албанның қабір қалдықтары сақталған орын туралы естелік 4 ғасырдың ортасынан бастап (мүмкін, одан да ертерек) сақталған; Беде шіркеуді, ал Гилдас қасиетті орынды айтады. 429 жылы Осер епископы Герман бұл жерге келген. Бұл құрылыстың стилі белгісіз; 13 ғасырдың жылнамашысы Мэтью Париж (төменде қараңыз) сакстардың 586 жылы ғимаратты қиратқанын хабарлайды.
Саксон ғимараттары
Мерсияның Оффа II 793 жылы Сент-Олбанста екі ересенді монастырь құрған деп айтылады. Ол бенедиктиндік үстемдікке бағынды. Аббаттық ғимарат Холмхёрст төбесінде, қазіргі Холивелл төбесінде, Вер өзенінен бері, Веруламиум қираған жерінде салынды. Алғашқы аббаттық ғимараттың қандай болғаны туралы мәліметтер жоқ. Аббат Ульсинус шамамен 860 жылы аббаттыққа кіріс табу және жаңа қаланың орталығын құру үшін Ваксаузен қақпасының сыртында, қазіргі Базар алаңында Сент-Олбанс базарын ашты. Аббаттық ғимарат шамамен 890 жылы даниялықтар тарапынан тоналып, қиратылған болуы мүмкін, ал Париждің мәлімдемелеріне қарамастан, абат лауазымы 920 жылдан 970-жылдарға дейін бос тұрды, содан кейін Данстанның күш-жігері қалаға жетті. Аббат Элдредке 1005 жылы Веруламиумнан құрылыс материалдарын алып тастауға рұқсат берілген кезде аббаттық ғимаратты қайта құру жоспарланған. Қаланың негізі сазды және әк тасты болғандықтан, берік тас тек кремний тас ғана. Ол әкпен араластырылып, содан кейін жабылып немесе ашық қалдырылды. Веруламиумдағы көптеген кірпіштер, черепица және басқа тастардың болуы римдік орынды аббаттық және аймақтағы басқа да жобалар үшін құрылыс материалдарының маңызды көзіне айналдырды. Жұмыс істелген тас қажет болған бөлімдерде Веруламиумнан Линкольнширдің әк тасы (Барнак тасы) қолданылды; кейінірек жұмыс істелген тастарға Бедфордширден Тоттернхоудың бос тасы, Пурбек мраморы және әртүрлі әк тастар (Анкастер, Чильмарк, Клипшам және т.б.) кірді. 1016 жылдан бастап қайталанған викингтердің шабуылдары саксондықтардың күш-жігерін тоқтатты және саксон аббаттығының өте аз бөлігі кейінгі құрылыстарға енгізілді.
Норман абатлығы
Қазіргі құрылыстың көп бөлігі және пропорциялары алғашқы Норман аббаты Каендік Паульдің (1077–1093) кезіне жатады. 14-ші аббат ретінде ол Кентербери архиепископы Ланфранкпен, оның ағасы тағайындалды. Құрылыс жұмыстары аббат Пауль келген жылы басталды. Жобалау және құрылысқа Норман Роберт Мейсон қадағалау жасады. Жоспар өте шектеулі англосаксон элементтерін көрсетеді және Клюни, Берне және Каендегі француз жұмыстарының айқын ықпалында, сондай-ақ Каендегі Сент-Этьен және Ланфранкның Кентерберидегі жоспарымен ұқсас еден жоспарына ие. Төбенің ең барынша пайдалануы үшін аббатхана оңтүстік-шығысқа бағытталды. Крест тәрізді аббатхана сол кезде Англияда салынған ең ірі құрылыс болды, онда төрт бөлімді шатыр, жеті апсидасы бар трансепт және жалпы ұзындығы он бес бөлімді – он бөлімді негізгі зал болды. Роберт берік іргетасқа ерекше назар аударды, оның астында қабатталған кірпіштерден, тас және цементтен жасалған үздіксіз қабырға салынды, ал іргетас он екі футқа дейін төмен қазылып, тасқа жетті. Түркіністің астында арнайы үлкен тастар қолданылды. Бұл мұнара ерекше жетістікке жетті – ол Англияда сақталған 11 ғасырдың жалғыз үлкен түркіністік мұнарасы. Роберт арнайы қалың тіреу қабырғаларымен және төрт алып кірпіш тірегімен бастады. Төрт деңгейлі мұнара әр қабатта үш төменгі қабатта тіреу арқалықтарымен және төртінші қабатта дөңгелек арқалықтармен таспаланып, тартылады. Бүкіл құрылыстың салмағы 5000 тоннаға жетеді және биіктігі 144 фут. Мұнараның үстінде, мүмкін, Норман пирамидасы пішіндес шатыр болған, ал қазіргі шатыр жалпақ. Бастапқы қоңырау камерасында бес қоңырау болды – екеуін аббат төледі, екеуін бай қала тұрғыны, ал біреуін Ходдесдонның пасторы сыйлады. Бұл қоңыраулардың ешқайсысы сақталған жоқ. Аббатхананың батыс жағында тағы екі кішірек мұнара болған деген кең тараған сенім болды. Қалдықтары табылған жоқ. Монастырлық аббатхана 1089 жылы аяқталды, бірақ Руан архиепископы 1115 жылғы 28 желтоқсандағы Әулиелер күніне дейін киеленбеді. Патша Генрих I, көптеген епископтар мен ақсүйектер қатысты. 1140 жылы жақын жерде Сопвелл монастырі құрылды. Аббатхананың ішкі бөлігі мүсіндерден бос, тіпті аскетизмге жақын болды. Гипстен жасалған қабырғалардың бөліктері боялған және өрнектелген, ал кең көлемді гобелендер түс қосты. 12 ғасырда, әсіресе 1170 жылы Англияға готика стилі келгеннен кейін, әшекейлер, негізінен орнаменттер қосылды. Қазіргі құрылыста бастапқы Норман аркалары негізінен орталық мұнараның астында және негізгі залдағы солтүстік жағында сақталған. Ғимараттың қалған бөлігіндегі аркалар ортағасырлық қайта құрулар мен кеңейтулер, сондай-ақ Виктория дәуіріндегі қалпына келтіруден кейін готикалық стильде. Аббатхана 1190 жылдары аббат Джон де Селла (сонымен қатар Уоллингфордтық Джон деп те белгілі) (1195–1214) кеңейтті; монахтардың саны елуден жүзден асып кеткенде, аббатхана шіркеуі батысқа қарай үш бөліммен кеңейтілді. Норман батыс фасады да Хью де Голдклифпен қайта салынды, бірақ қалай екені белгісіз; бұл өте қымбатқа түсті, бірақ оның "жылдам" тозуы және кейінгі өзгерістер барлық фрагменттерді жойды. Сондай-ақ, Әулие Амфибалға арналған маңызды киелі орын мен алтарь да қосылды. Аббат басшысы 1154 жылы Англиядағы ең жоғары аббат ретінде бекітілді. Аббатхананың солтүстіктегі Тайнмут монастырінен Норфолк жағалауындағы Бинхам монастыріне дейінгі бірнеше еншіктер болды.
13 - 15 ғасырлар
1250 жылы жер сілкінісі аббатхананы сілкіндіріп, шіркеудің шығыс бөлігіне зақым келтірді. 1257 жылы қауіпті түрде жарылған бөлімдер – үш апсида мен екі бөлік – бұзылды. Мұнараны тіреген қалың пресвитерия қабырғасы сақталды. Роджер де Нортонның (1263–90) басқару кезінде қайта құру және жаңарту жұмыстары аяқталды, ол Уотфордта қосымша базар ашты. 1323 жылдың 10 қазанында кеме жағындағы екі тіреуі құлап, шатырдың көп бөлігін құлатты және бес бөлікті қиратты. Мейсон Генри Уай қайта құру жұмысын жүргізді, қалған бөліктердің ерте ағылшын стиліне сай келіп, бірақ 14 ғасырға тән ерекше детальдар мен әшекейлер қосты. Әйгілі Амфибал қасиеттісінің ғибадатханасы да зақымдалды және қайта жаңартылды. 1297–1336 жылдары абат болған, математик және астроном Ричард Уоллингфорд әйгілі астрономиялық сағатты жобалады, оны Уильям Уолшем оның өлімінен кейін аяқтады, бірақ ол Реформация кезінде жойылды. 1334 жылы ол Кодикот пен Хай Барнетте тағы екі базар ашты. 1539 немесе 1540 жыл. 1549 жылы Ли жүйелі түрде бұзу жұмыстарын бастады, оның ішінде тастарды алып тастау және сату, Сопвеллдегі Ли залын жақсарту үшін сақталғандардан басқа. 1550 жылдың наурыз айында Ли жерді абатқа қайтарды. Келесі 200 жылға жуық бұл аймақ Аббат қираған жерлері деп аталды. 1553 жылы Леди капелласы мектеп ретінде пайдаланылды, Ұлы қақпа үйі қалалық түрме ретінде, ал басқа да бірнеше ғимараттар Корольдікке берілді. Аббат шіркеуі 1553 жылы король Эдуард VI-ның бұйрығымен қалаға 400 фунт стерлингке сатылды және қалалық шіркеуге айналды. 1596 жылы және кейіннен белгілі бір аралықтармен архидиакон епархиядағы Бриф арқылы жөндеуге қаражат жинауға рұқсат алды. 1612 жылы I Джеймс келгеннен кейін ол тағы бір Бриф жіберді, ол шамамен 2000 фунт стерлинг жинады, оның көп бөлігі шатырды жөндеуге жұмсалды. Англия азамат соғысы жөндеуге жұмсалатын қаражатты азайтты, ал Аббат шіркеуі соғыс тұтқындарына қамау орны ретінде пайдаланылды және олардың, сондай-ақ олардың күзетшілерінің вандализмге ұшырады. Құрылысты жоюдан аман қалған металл заттардың көпшілігі алынып тасталды, ал басқа да сәндік бөліктері пуритандық қатаңдықпен зақымдалды. 1681–1684 жылдары тағы бір қаражат жинау науқаны жүргізілді, ол пресвитерия күмбезін жөндеуге және шатырды жөндеуге жұмсалды. 1689 жылы III Уильям мен II Мэриден алынған корольдік грант жалпы техникалық қызмет көрсетуге, сол кезде сәнсіз деп есептелген готикалық ерекшеліктердің кейбірін жасыруға арналған «жөндеуге» және жаңа ішкі жиһазға жұмсалды. 1698 жылы Уильямнан тағы бір корольдік грант алынды. XVII ғасырдың соңына қарай, оның құлдырауына байланысты көптеген жазушылар осы мәселеге тоқталды. 1703 жылы 26 қарашадан 1 желтоқсанға дейін Ұлы дауыл Англияның оңтүстігін шарлады; Аббат оңтүстік трансепті терезесін жоғалтты, ол 40 фунт стерлингке ағашпен ауыстырылды. Терезе Джон Хогудтың ерте готикалық жаңғыру стилінде жасалған, бес шам мен үш трансомнан тұратын мөлдір шыныдан жасалған. Басқа терезелер, дауыл кезінде зақымдалмаған болса да, 18 ғасырда Аббаттың бюджетіне үнемі салмақ түсірді. 1723–1724 жылдары жазылған, 5775 фунт стерлинг талап етілген Брифте оңтүстік қабырғада үлкен жарық бар екендігі, солтүстік қабырға тік сызықтан он екі дюйм қашықтықта екендігі және шатырдың ағаш жақтаулары қауіпті деңгейде шірігендігі айтылған. Жиналған ақша он қабаттан тұратын мұнараның шатырын жөндеуге жұмсалды. 1764 жылға дейін тағы бір Бриф шығарылмады. Шатырдың жағдайы нашар болды, сондай-ақ оңтүстік трансепті терезесі, қабырғалар жарылып немесе ішінара қирады, ал оңтүстік қабырға төмендеп, сыртқа қарай иілді. 2500 фунт стерлингтік мақсатқа жеткенімен, тек 600 фунт стерлинг жиналды. 1770 жылдары Аббаттың қирауына жақын болды; жөндеуге кеткен шығындар Аббатты бұзу және кішігірім шіркеу салу жоспарына жақын болды. 1797 жылы болған дауылдан кейін жер астындағы қабірлер жарылып, жер төсегінің плиткалары шашырап, шіркеудің ішкі жағы суға батты және бірнеше аркалар тік сызықтан шықты.
19 ғасыр
Осы ғасырда бірнеше жөндеу жұмыстары жүргізілді. 1818 жылы «Миллиондық акті» арқылы аббатханаға қаржы бөлінді, ал 1820 жылы 1670 жылы жасалған қолданылған орган сатып алу үшін 450 фунт стерлинг жиналды. Аббат шіркеуін қайта жаңғыртуға басты күш жұмсағандар – Л.Н. Котингем, Х.Дж.Б. Николсон (ректор) және, әсіресе, Джордж Гилберт Скотт пен Эдмунд Беккет, 1-ші барон Гримторп болды. 1832 жылдың ақпан айында оңтүстік қанаттың төбесінен клерстерий қабырғасының бөлігі құлап, шамамен тоғыз метрлік тесік пайда болды. Мұндай жөндеу жұмыстарының қажеттігі анық болғандықтан, архитектор Льюис Нокаллс Котингем ғимаратты тексеру үшін шақырылды. Оның 1832 жылы ұсынған есебі алаңдатарлық болды: барлық жерде әк тегіс жағдайда емес, ағаш қабырғалар шіріп, қисайған. Котингем төбедегі барлық қабырғаларды жаңалауды, тіктеп салуды, мұнарадағы шпильді алып тастап, жаңа ағаш конструкцияларын орнатуды, жаңа еден төсеуді, батыс трансепті қабырғасын тұрақтандыру үшін темір конструкцияларды орнатуды, оңтүстік трансепт терезесін таспен қайта жасауды, жаңа тіреулерді орнатуды, төбеге жаңа су ағызу жүйесін жасауды, дерлік барлық терезелерге темір конструкцияларды орнатуды және тағы да басқаларын ұсынды. Бұл жұмыстарға 14 000 фунт стерлинг жұмсалатынын есептеді. 4000 фунт стерлинг көлемінде халықтан ақша жиналды, оның 1700 фунт стерлингі шығындарға кетіп қалды. Ақша жеткіліксіз болғандықтан, клерстерий қабырғасы қайта салынды, басты қанат төбесі қорғасынмен жабылды, мұнарадағы шпиль алынып тасталды, қырыққа жуық терезе ашылып, шынымен жабылды, ал оңтүстік терезе таспен қайта жасалды. 1835 жылдан 1866 жылға дейін ректор болған Генри Николсон да аббат шіркеуін жөндеуде белсенділік танытты, мүмкіндігі шектелігенімен, жоғалған немесе ұмытылған готикалық элементтерді ашты. 1856 жылы жөндеу жұмыстары қайта басталды, 4000 фунт стерлинг жиналды және аббатқа собор мәртебесін беруге қадамдар жасала бастады. Жобаның бас архитекторлығына Джордж Гилберт Скотт тағайындалды және 1860 жылдан 1878 жылы қайтыс болғанға дейін көптеген жұмыстарды қадағалады. Скотт ортағасырлық еденді қалпына келтіруден бастады, бұл үшін тонналармен жерді алып тастау және солтүстік қанат төбесін жөндеу қажет болды. 1872-1877 жылдары қалпына келтірілген едендер таспен және ескі плиткалардың көшірмелерімен жабылды. 1863 жылы іргетасқа қазу және жаңа су ағызу жүйесін орнату кезінде тағы 2000 тонна жер ауыстырылды. 1870 жылы мұнара тіректерінің көптеген жарықтары мен қуыстары бар екені анықталды. Төтенше шара ретінде үлкен ағаштар орнатылып, дуалдар кірпішпен толтырылды. Жөндеу жұмыстары 1871 жылдың мамырына дейін жалғасты және 2000 фунт стерлингтен астам ақша жұмсалды. Кеменің оңтүстік қабырғасы түзу болмады, Скотт солтүстік қабырғаны нығайтып, төбе салмағын алу үшін эшафолд орнатты, содан кейін үш сағаттан кем уақытта оны түзеп алды. Содан кейін қабырға бес үлкен жаңа тіреумен нығайтылды және түзетілді. Скотт «аббатхананың құтқарушысы» деп мақтанды. 1870 жылдан 1875 жылға дейін аббатханаға шамамен 20 000 фунт стерлинг жұмсалды. 1845 жылы Сент-Олбанс Линкольн епархиясынан Рочестер епархиясына қосылды. Содан кейін 1875 жылы Сент-Олбанс епископтық актісі қабылданды және 1877 жылдың 30 сәуірінде Гертфордшир мен Бедфордшир округтеріндегі 300-ге жуық шіркеуді қамтитын Сент-Олбанс кафедрасы құрылды. Томас Лег Клаутон, сол кездегі Рочестер епискобы, өзінің ескі епархиясының солтүстік бөлігін алуға келісіп, 1877 жылдың 12 маусымында Сент-Олбанстың бірінші епискобы болып тағайындалды және 1890 жылға дейін осы лауазымда қалды. Ол шіркеудің солтүстік жағындағы зиратта жерленген. Джордж Гилберт Скотт 27 наурызда 1878 жылы қайтыс болғанда кеме төбесінде, күмбезде және батыс бөлігінде жұмыс істеп жатқан. Оның жоспарларын ұлы Джон Олдрид Скотт ішінара аяқтады, бірақ қалған жұмыс Эдмунд Беккетке, 1-ші барон Гримторпқа жүктелді, оның күш-жігері көптеген дауларды тудырды. Николаус Певснер оны «мақтаншы, әділ қорқынышты» деп атады. Алайда ол жұмыстың құны 130 000 фунт стерлингке жетерлік үлкен соманың көп бөлігін қайырымдылыққа берді. Скотттың жұмысы ғимараттың сәулет стиліне сәйкес болса, Гримторптың жоспарлары викториялық идеалды бейнеледі. Шындығында, ол көп уақытын Скотт пен оның ұлының жұмысын сынап, жоққа шығаруға жұмсады. Гримторп ең алдымен шатырдың бастапқы биіктігін қалпына келтірді, бірақ төменгі шатыр үшін қосылған қоршаулар сақталды. 1879 жылы аяқталған шатыр Скотттың тілегі бойынша қорғасынмен жабылды. Оның екінші ірі жобасы ең көп дау тудырған жоба болды. Батыс жағындағы үлкен Уитампстед терезесі жарылып, қисайған, ал Гримторп, кәсіби архитектор болмағандықтан, жаңа жағын өзі жобалады, бұл тығыз, пропорциясыз және сәулет стиліне сай емес деп сынға түсті: «Оның дизайнер ретіндегі кемшілігі анық көрінеді»; «өте тәжірибелі және тапқыр болған бұл адамның талғамы болмады, оның ұлы қасиеттері мақтаншылықпен және тарихи сезімнің болмауымен шектелді». Гримторп нашар салынған нұсқаларды өз жоспарларымен ауыстырды және оның жобасы қабылданды. Салыну кезінде ол жақын маңайдағы жағдайға сәйкес келу үшін бірнеше рет өңделді және нашар сапалы мүсінмен әсемделмеді. Жұмыс 1880 жылы басталды және 1883 жылдың сәуір айында 20 000 фунт стерлинг жұмсалып аяқталды. Гримторп Перпендикуляр стиліне қарсы болғанымен белгілі, сондықтан оған ұнамайтын бөлімдерді «тыртықтанған» деп айыптап, қайта жасаудың орнына бұзып тастауға дайын болды. Оның реконструкциясында, әсіресе терезелерде, сәулет стилін ойсыз араластырды (оңтүстік қанатты, оңтүстік хор экранын және күмбезді қараңыз). Ол кемені қайта жасауға 50 000 фунт стерлинг жұмсады. Басқа жерлерде ол жаңа, ауыр тіреулермен оңтүстік қабырғалы галереяны толығымен қайта салды және оңтүстік трансепт қабырғаларын қайта жасай отырып, шығыс галереясының аркадасын алып тастады. Оңтүстік трансептте ол оңтүстік жағын толығымен қайта жасады, 1885 жылы аяқталды, соның ішінде үлкен ланцет терезе тобын – оның ең маңызды жетістігін – және екі жақтағы мұнараларды; сондай-ақ жаңа плиткамен жабылған ауыр төбе жасалды. Солтүстік трансептте Гримторп Перпендикуляр терезені бұздырып, өз жобасын орнатты – шеңберлер, қисайған шеңберлер мен ромбтардан тұратын бес қабаттан тұратын, орталық жарықтан айнала қоршалған гүл тәрізді терезе, барлығы 64 шам, әр шеңбер әртүрлі шынымен әсемделген. Гримторп өз стилінде Пресвитерияны жалғастырды, консистория соттары үшін антекапелді бейімдеді және Лейди капелласына жетті. Генри Хакс Гиббс, 1-ші барон Алденхаммен кімнің жөндеуді басқаруы керек екені туралы ұзақ соттасқаннан кейін, Гримторп күмбезді қайта жасап, пропорцияларын таспен түзетті, еденді қара және ақ мрамормен жабылды (1893), содан кейін күмбез астында жаңа викториялық аркада мен мүсіндер орнатты. Сыртқы жағынан тіреулер жаңа төбені қолдау үшін кеңейтілді, ал қабырғалар қайта жабылды. Ерте 1897 жылы Гримторп бұрын жөнделген бөлімдерге жөндеу жұмыстарын жүргізуге мәжбүр болды. Оның тым күшті цементті қолдануы жарықтарға әкелді, ал терезелерде темір конструкцияларды ұнатуы айналадағы тасқа коррозия мен зақым келтірді. Гримторп 1905 жылы қайтыс болды және шіркеу зиратына жерленді. Ол ғимараттардағы жұмысты жалғастыру үшін мұра қалдырды. Осы ғасырда Сент-Олбанс аббатханасы қаланың екі теміржол станциясының бірінің атына берілді.
20 ғасыр
Джон Олдрид Скотт (1913 жылы қайтыс болды) (Джордж Гилберт Скотттың ұлы), Гримторппен жиі қақтығысқа қарамастан, соборда жұмысын жалғастырды. Скотт готикалық қайта жаңғырудың берік жақтасы болды және алғашқы епископтың қабірін жобалады; ол 1903 жылы жаңа епископ тағын тұрғызды, сондай-ақ Фестингке (епископқа) және екі архидиаконға арналған ескерткіш орындарын, жаңа хор орындарын орнатты. Ол сонымен қатар органның орнын өзгертіп, қайта жаңартып (1907) құрды. Соғыс салдарынан одан әрі жұмыстар тоқтап қалды. Соборға соғысқа арналған бірнеше ескерткіштер қосылды, оның ішінде Франк Солсберидің «Элеонораның қазасы» картинасы (1973 жылы ұрланған) және 1925 жылы қасиеттіленген батыс терезесінің жаңадан әйнектелуі. 1919 жылғы Еңбек Ережесінен кейін ғимараттарды басқару шіркеу кеңесіне (1968 жылы Собор Кеңесімен алмастырылды) берілді, ол ағаш өңдеу саласындағы маман Джон Роджерсті Архитектор және құрылыс сақтаушысы етіп тағайындады. Ол пресвитериядағы күмбездегі кең ауқымды жұмырқыншақ зиянының зиянын анықтады және жөндеу жұмыстарын (1930–31) қадағалады. Ол өткел мұнарасынан төрт тонна қоқысты шығарды және негізгі ағаштарды нығайтты (1931–32), сондай-ақ ағаш құрылымдарында инсектицидтерді кеңінен қолдануға инвестиция жасады. 1934 жылы сегіз қоңырау жөнделіп, Жорж V-нің күміс мерекесін тойлау үшін төрт жаңа қоңырау қосылды. Сесил Браун 1939 жылдан 1962 жылға дейін сәулетші және құрылыс сақтаушысы болды. Бастапқыда ол соғыс үшін қоңырауларды түсіріп, слюпта сорғыны орналастырып, өрт күзетін ұйымдастырды. Соғыстан кейін, 1950 жылдары орган демонтаждалып, қайта құралып, орнатылды, сондай-ақ жаңа орындықтар қосылды. Оның негізгі жұмысы өткел мұнарасы болды. Гримторптың цементінің римдік кірпіштерге зиян келтіргені анықталды: мұнарадағы әрбір кірпіш қажет болған жағдайда ауыстырылып, Уолтер Барретт оларды дұрыс ерітіндімен қайта орнатты. Мұнара төбесі және қабырғалық суреттері жаңартылды. Браун шіркеу құжаттарын жинап, сақтау үшін Мұражай бөлмесін құрды. 1972 жылы ғибадат етуші мен қауым арасындағы жақын байланысты нығайту үшін тоғыз тонна салмақты мінбер, хор орындары және тұрақты орындықтар бөлшектелді. Алтарь кеңістігі кеңейтіліп, жақсартылды. Хорға арналған «жеңіл» ағаштан (әкталанған емен) жасалған жаңа орындықтар орнатылды, ал орындықтар орындықтардың орнына қойылды. 1974 жылы Норфолк шіркеуінен жаңа ағаш мінбер сатып алынып, орнатылды. 1975 жылы сыртқы жарықтандыру қосылды. 1974 жылы жүргізілген кең ауқымды сараптамада жаңа ағып кетулер, шіру және басқа да нашарлаулар анықталды, содан кейін он жылдық қалпына келтіру жоспары келісілді. Шатыр жұмысы да көп көлемде болды. Кеме және клерсторий шатырлары жаңадан орнатылған қорғасынмен төрт кезеңде жөнделді. Кеме жобасы 1984 жылы 1,75 миллион фунт стерлингтік жалпы құнмен аяқталды. Клерсторий терезелері тозған темірдің орнына дельта қоласымен ауыстырылды, сондай-ақ клерсторийдегі Гримторптың басқа жұмыстары да ауыстырылды. Қора үстіндегі үстелге 72 жаңа бас орнатылды. Гримторптың батыс майданы да, бастапқыда тым күшті ерітінді қолданылғандықтан, жарылып, жөнделді. 1970 жылы жаңа келушілер орталығын құру ұсынылды. 1973 жылы құрылысқа рұқсат сұралды; қоғамдық тыңдау өтті және 1977 жылы рұқсат берілді. Собордың оңтүстік жағына, Аббатхананың бастапқы бөлім үйі орналасқан жерге жақын салынған жаңа «Бөлім үйі» шамамен 1 миллион фунт стерлингке бағаланды және 8 маусымда 1982 жылы Елизавета патшайым ресми түрде ашты. Негізгі құрылыс материалы 500 000 римдік кірпіштің көшірмесі болды. 20 ғасырдың соңындағы басқа жұмыстарға Альбанның киелі орынын қалпына келтіру, жаңа кестеленген шатыр және Алан Янгердің Гримторптың солтүстік трансептідегі роза тәрізді терезесі үшін жасаған боялған шыны кіреді, оны 1989 жылы Уэльс ханшайымы Диана ашты. 2015 жылы Рори Янгтың жеті жаңа боялған тас мүсіні кеме экранындағы ортағасырлық нишаларға орнатылды. Бұл сирек оқиға болды, өйткені шіркеу экранына соңғы суреттелген фигуралар Реформация мен Англия азаматтық соғысынан бұрын қойылған.
21 ғасыр
2019-2021 жылдар аралығында Әулие Амфибалдың қасиетті орны грант есебінен және мыңнан астам қайырымдастың үлесімен қайта жаңартылды. 2020 жылы ашылуы жоспарланған бұл жұмыс Covid-19 пандемиясының салдарынан кейінге шегерілді, сондай-ақ осы оқиғаны еске алу үшін бет маскасы тағылған жаңа мүсін қосылды. Кейін Кентербери архиепискобы болған Роберт Ранси 1970 жылдан 1980 жылға дейін Сент-Олбанс епископы қызметін атқарды және зейнетке шыққаннан кейін қалаға оралды; ол собордағы гаргулья арқылы еске алынды және зиратқа жерленді. Саутварк соборының бұрынғы деканы Колин Сли, Ранси мен сол кездегі декан Питер Мурдың басшылығымен Сент-Олбанста деканның орынбасары болды. Епископтың резиденциясы – Абби Гейт Хаус, Сент-Олбанс қаласындағы Абби Милл-Лейн көшесінде орналасқан, сондай-ақ Гертфорд епискобының үйі де сол жерде. Королеваның ерекше капелланы Ерик Джеймс көп жыл бойы Сент-Олбанста каноник болып қызмет етті.
Қоңыраулар
Мұнарада барлығы 23 қоңырау орналасқан. 12 қоңыраудан тұратын негізгі сақинасы (айқын 2-ші интервалмен) 2010 жылы Уайтчепель қоңырау құю зауытында құйылды. Бұл қоңыраулар бұрынғы сақинаның орнына қойылды, оның 8-і әлі де мұнарада сақталып, сағаттың соққысын беруге және кариллонға қолданылады; кариллон әр апта күні әртүрлі әуен орындайды. 17 ғасырда соборда 5 қоңыраудан тұратын сақина болды, ол 1699 жылы қайта құйылып, 6-ға дейін арттырылды. 1731 жылы екі жаңа қоңырау қосылып, қоңыраулар саны 8-ге жеткізілді. Соңында, 2010 жылы 13 жаңа қоңырау құйылды және олар алғаш рет 2011 жылғы Пасхада соғылды. Мұнарадағы ең ескі қоңырау шамамен 1290 жылы құйылған және бүгінге дейін sanctus қоңырауы ретінде қолданылуда.