Көру қабілеті бұзылған спортшыларға арналған голбол ойыны
Goalball
Көру қабілеті бұзылған спортшыларға арналған голбол – командалық спорт. Допты құлақпен бағыттап, көзге гол соғу мақсатында ойналады. Есті дағдыны дамытады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көру қабілеті бұзылған спортшылар үшін арналған командалық спорт.
Team sport designed for athletes with vision impairment
Голбол – көру қабілеті бұзылған спортшылар үшін арнайы жасалған командалық спорт. Ойынға қатысушылар үш адамнан тұратын командалар болып, ішінде қоңыраулары бар допты қарсыластарының қақпасына лақтыруға тырысады. Доп тек қолмен лақтырылады, тебуге рұқсат жоқ. Есту-қол үйлестіруді пайдаланатын, бастапқыда оңалту жаттығуы ретінде пайда болған бұл спорттың дені сау спортшылар арасында баламасы жоқ. Дені сау спортшылар да осы ойынды ойнағанда көздерін байлайды. Әдетте, волейбол алаңында жабық үй ішінде ойналатын ойын екі он екі минуттық кезеңнен (бұрын он минуттық кезеңдерден) тұрады, арасында үш минуттық үзіліс болады. Голбол 1950-1960 жылдары бірте-бірте жарысқа қабілетті ойынға айналды. 1972 жылы Батыс Германияның Гейдельберг қаласында өткен Жазғы Паралимпиадада демонстрациялық спорт түрі ретінде ұсынылып, 1976 жылы Торонтода өткен Жазғы Паралимпиадада Паралимпиада ойындарының бір түріне айналды. Қақпалар алаңның бүкіл еніне созылады. Алаң алты тең бөлікке бөлінген. Әр екі шетінде де, қақпаның алдында командалық аймақ орналасқан. Одан кейін әр команданың қону аймағы. Ортаңғы екі бөлік ортақ аймақ деп аталады. Алаңның сызықтары жіпке жабыстырылған таспа арқылы жасалады. Бұл сызықты әкімдер үшін көруге қолайлы, ал ойыншылар үшін сезінуге мүмкіндік береді. Командалық аймақ пен қону аймағы, оның ішінде шекара, қақпа сызықтары және жоғары доп сызықтары әрқашан осылай белгіленеді. Сонымен қатар, командалық аймақта ойыншылардың бағдарлануына көмектесетін алты белгі (алдынан үш, екі жағынан бір және қақпа сызығында бір) бар. Доптың салмағы , сегіз тесігі және бірнеше қоңырау бар. Доптың диаметрі шамамен .
Goalball is a team sport designed specifically for athletes with a vision impairment. Participants compete in teams of three, and try to throw a ball that has bells embedded inside of it into the opponents' goal. The ball is thrown by hand and never kicked. Using ear hand coordination, originating as a rehabilitation exercise, the sport has no able bodied equivalent. Able bodied athletes are also blindfolded when playing this sport. Played indoors, usually on a volleyball court, games consist of twelve minute halves (formerly ten minute halves) with a three minute half time. Goalball gradually evolved into a competitive game during the 1950s and 1960s. It was eventually nominated as a demonstration sport at the 1972 Summer Paralympics in Heidelberg, West Germany, and became a Paralympic Games sport at the 1976 Summer Paralympics in Toronto. Goals span the width of the pitch. The court is divided into six even sections, At either end, just in front of the goal, is the team area. Beyond that is each team's landing zone. The middle two sections are collectively referred to as the neutral zone. The lines of the court are made by placing tape over lengths of twine. This makes the line both visual (for officials) and tactile (for players). The team area and landing zone, including the boundary, goal lines and high ball lines, are always marked in this way. Furthermore, the team area has six hash marks (three at the front, one on either side, and one on the goal line) to assist with player orientation. The ball weighs and has eight holes and contains several noise bells. The ball's diameter is around .
Ойын және әдеп
Ойын көру қабілетіне емес, есту сезіміне негізделгендіктен, барлық сыртқы шу, соның ішінде жанкөйерлердің қолдауы, шапалақтауы, ұрандауы немесе ұялы телефондардың қоңырауларына тыйым салынған. Сондықтан көпшілікке үнемі үндемеу керектігі еске салынды, ал төрешілер "Ойна!" деп бастамас бұрын "Су, сәлем!" дейді. Ойын барысында жаттықтырушылар сөйлей алмайды, демек, олар ойынға әсер ете алмайды. Ойыншылар, көру қабілетіне қарамастан, әділдікті қамтамасыз ету үшін жарық өткізбейтін қара көзілдірік киеді. Көру қабілеті толық болған адамдар да көзілдірік киген күйінде осы спорт түрін ойнай алады.
The game relies heavily on the sense of hearing instead of sight, so all outside noise, including cheering, clapping, chanting or ringtones from cellphones, is prohibited. The crowd is therefore repeatedly reminded to remain silent, and referees preface their call "Play!" with "Quiet, please!". Coaches cannot speak whilst the ball is in play, and so cannot influence the game. Players, regardless of the degree of vision, wear blackened out eyeshades which allow no light in, to ensure fairness. Fully sighted individuals may play the sport while wearing eyeshades.
Ойынның басталуы
Монетаны ұтып алған команда әдетте допты бастайды.
The team winning the coin toss usually starts with the ball.
Қылмыс
Ойыншы гол соғу үшін допты алаңның бойымен домалатып немесе секірітіп, қарсыластың қорғаушыларын асып өтіп, қарсыластың қақпасына жеткізуі керек. Әдетте, допты ұстаған ойыншы тұрып, тактильді сызықтар, командаластарының дауыстары және/немесе өз қақпасының жоғары тірегі арқылы бағыт алады. Содан кейін ойыншы алға қадам басып, төмен еңкейіп, допты домалатып немесе бүйінен лақтырады. Доп ойыншының қону аймағына және бейтарап аймақтың кез келген жеріне тиіс. Егер доп әр аймаққа тисе, лақтыру стилі ойыншының қалауынша болады. Көптеген ойыншылар бірнеше қадам жасап, допты өздерінің жоғары сызығына мүмкіндігінше жақын лақтырады, заңды лақтыруды қамтамасыз ету үшін төмен еңкейді. Кейбір ойыншылар айналып тұрып лақтырады, айналу импульсін қосымша жылдамдыққа айналдырады. Ал басқалары допты қажетті аймақтардың әрқайсысында бір рет секіріп шығатындай етіп лақтыра алады. Көптеген кәсіби ойыншылар әртүрлі лақтыру түрлерін қолданғанда тиімді болады.
To score, a player must roll or bounce the ball down the length of the court, past the opposing defenders, and into the opponents' goal. Typically, the player with the ball will stand, orient themselves using the tactile lines, sounds from teammates, and/or the crossbar of their own goal. The player will then stride forward, lean low, and roll or side arm the ball down the court. The ball must hit in the player's own landing zone, and anywhere in the neutral zone. So long as it hits each zone, the style of throw is entirely up to the player in question. Many players will take several strides and release the ball as close to their own high ball line as possible, leaning low to ensure a legal throw. Some players will throw after spinning, transferring the momentum of the spin into additional velocity. Others are able to throw the ball so that it will bounce just once in each of the required zones. Most elite players are effective when using multiple types of throws.
Қорғаныс
Қорғаушы ойыншылар команданың аумағында қалады, көбінесе соқтығысудан сақтану үшін біраз алшақтап орналасады. Олар қарсы команда допты лақтырғанын естігенде, "жатып алу" үшін, яғни жамбастарымен сығалап, қолдарын бастарынан жоғары созып, аяқтарын мүмкіндігінше кеңірек созып, допқа тосқанға тырысады. Мақсаты – допты ойыншының денесінің кез келген бөлігімен өткізбеу. Кейбір ойыншылар допты көкірекпен тосып, соққыны сіңіреді. Ал басқалары допты қолға түсіру үшін аяқтарымен тосқанды жақсы көреді. Әдісіне қарамастан, ойыншылар әрқашан ең үлкен аумақты қорғау үшін бойларын мүмкіндігінше созуға тырысады.
The defending players stay within the team area, generally in somewhat staggered positions to avoid collisions. When they hear the other team throw the ball, they 'lay out', that is slide on their hips and stretch their arms above their heads and extend their legs in order to cover as much distance as possible. The objective is simply to keep the ball from getting past with whatever part of the body the player can get in front of it. Some players prefer to block the ball with their chests and absorb the impact. Others like to block with their legs so the ball will roll up their bodies into their hands. Regardless of method, the players will always try to make themselves as long as possible to block the greatest area.
Құқық бұзушылықтар
Бұзушылықтар көбінесе қарсы командаға допты иелену құқығын беру арқылы жазаланады. Ерте лақтыру – төреші «ойын» деп жариялағанға дейін допты лақтыру. Доп алаң сыртынан – доп қорғаушы ойыншыдан, жоғары тіреуден немесе қақпа тіреулерінен секіріп, алаңның ортасынан өтуі.
Infractions are generally punished by the loss of possession to the other team. Premature throw – Throwing the ball before the official has called 'play'. Ball over – The ball rebounds off a defending player, the crossbar or goalposts, and crosses back over half court.
Ресми ережелер
Спорттың ресми ережелері IBSA веб-сайтында берілген. Қатысушы командалардың саны ондаған жылдар бойы өзгеріп келді, бірақ 2024 жылғы Париж Паралимпиада ойындары үшін Халықаралық Паралимпиада комитеті әр дивизиондағы команда санын оннан сегізге дейін азайтты. Жарысқа көру қабілеті толық адамдар ұлттық деңгейде қатыса алады, бірақ IBSA санкциялаған халықаралық турнирлерде спортшылардың көру қабілеті B1, B2 немесе B3 классында болуы тиіс. Бұл АҚШ-тың Колорадо штатынан тыс өткен алғашқы жарыс. Суға секіру қорғаныс дағдыларын дамыту үшін (көру қабілеті бар) спорт командаларының жаттығуларында қолданылған. Голболды сынап көрген кәсіби командалардың арасында Бостон Брюинс хоккей клубы, Квинсленд Файр крикет командасы және Сиэтл Саундерс ФК футбол клубы бар.
The official rules for the sport are provided on the IBSA website. The number of participating teams has changed over the decades, but for the Paris 2024 Paralympic Games, this was reduced from ten to eight teams per division by the International Paralympic Committee. Competition is open to sighted persons to national level, but for international IBSA sanctioned tournaments, athletes must have a visual impairment classification of B1, B2, or B3. the first outside of the U. S. state of Colorado. Diving as part of defensive skills has been used as a training activity for (sighted) sports teams. Professional teams trying goalball have included the Boston Bruins ice hockey, Queensland Fire cricket, and Seattle Sounders FC soccer teams.
Танымал мәдениетте
2006 жылы компьютерлік анимациялық «Бернард» сериалы үш минуттық видеоролик шығарды, онда Ева пингвині атақты полярлық аюға голболды таныстырды. 2018 жылы осы спорт «Ани x Пара: Аната но Геро ва Даре десу ка» анимесінің төртінші эпизодында көрсетілді, онда «КочиКаме» анимесінің кейіпкерлері голболдан матч өткізді. 2020 жылы жапондық «Breakers» анимесінің 10-12 эпизодтарында голбол көрсетілді, онда паралимпиадалық спорт түрлері бейнеленген, бастапқыда 2020 жылғы жазғы Паралимпиада ойындарын насихаттау мақсатында жоспарланған.
In 2006, the computer animated series Bernard produced a three minute clip, featuring Eva the penguin introducing the titular polar bear to goalball. In 2018, the sport was featured in the fourth episode of the anime Ani x Para: Anata no Hero wa Dare desu ka, where the characters of the anime KochiKame played a match of goalball. Goalball was featured in episodes 10–12 of the 2020 Japanese anime, Breakers, where Paralympic sports are featured, originally planned to promote the 2020 Summer Paralympics.