Волейбол – командалық спорт, екі команда 6 ойыншыдан тұрады. Олимпиада бағдарламасына 1964 жылдан бері кіреді. Пляж волейболы және отырып волейбол түрлері де бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Командалық спорт – жабық алаңдағы командалық спорт.
Team sport
the indoor team sport
Волейбол – екі команданың, әрқайсысында алты ойыншыдан, тормен бөлінетін командалық спорт түрі. Әр команда белгіленген ережелер бойынша қарсы команданың алаңына допты тигізу арқылы ұпай жинауға тырысады. 1964 жылғы Токиода өткен жазғы Олимпиада ойындарынан бері бұл спорттың ресми бағдарламасына енген. Жағажай волейболы 1996 жылғы Атлантада өткен жазғы Олимпиада ойындары бағдарламасына қосылды. Жазғы Паралимпиада ойындарында волейболдың бейімделген түрі – отырып волейбол. Ережелер жиынтығы кең, бірақ ойын мынадай қағида бойынша жүреді: командалардың біріндегі ойыншы допты (лақты немесе босатып, содан кейін қол немесе қолмен соғып) алаңның артқы шекарасынан тор арқылы қарсы команданың алаңына жіберіп, «раллиді» бастайды. Қарсы алатын команда доптың өз алаңына тиюіне жол бермеуі керек. Команда допты қарсы командаға қайтару үшін үш ретке дейін ұстай алады, бірақ бір ойыншы допты қатарынан екі рет ұстамайды. Волейболда шабуыл және блоктау (осы ойындар тордың үстінде орындалатындықтан, тік секіру спорттағы маңызды дағды) сияқты тұрақты техникалар қалыптасқан, сондай-ақ допты беру, орнату, мамандандырылған ойыншылардың орналасуы және шабуылдық және қорғаныс құрылымдары дамыған.
Volleyball is a team sport in which two teams of six players are separated by a net. Each team tries to score points by grounding a ball on the other team's court under organized rules. It has been a part of the official program of the Summer Olympic Games since Tokyo 1964. Beach volleyball was introduced to the programme at the Atlanta 1996 Summer Olympics. The adapted version of volleyball at the Summer Paralympic Games is sitting volleyball. The complete set of rules is extensive, but play essentially proceeds as follows: a player on one of the teams begins a 'rally' by serving the ball (tossing or releasing it and then hitting it with a hand or arm), from behind the back boundary line of the court, over the net, and into the receiving team's court. The receiving team must not let the ball be grounded within their court. The team may touch the ball up to three times to return the ball to the other side of the court, but individual players may not touch the ball twice consecutively. A number of consistent techniques have evolved in volleyball, including spiking and blocking (because these plays are made above the top of the net, the vertical jump is an athletic skill emphasized in the sport) as well as passing, setting, specialized player positions, and offensive and defensive structures.
Шығу тегі
1895 жылдың желтоқсан айында Массачусетс штатының (АҚШ) Холиоке қаласында жас жастар қауымының дене тәрбиесі жөніндегі директоры Уильям Г. Морган "Минтонет" деп аталатын жаңа ойын ойлап тапты. Бұл ат ойынның бадминтоннан алынғандығын көрсетеді және көбінесе жабық үйлерде, кез келген ойыншы санымен ойнауға арналған. Ойын бейсбол, теннис және гандбол сияқты басқа спорт түрлерінен кейбір ерекшеліктерін алды. Аталмыш аймақта, одан бұрын, төрт жылдай бұрын, Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында (шамамен 16 шақырым қашықтықта) баскетбол ойыны пайда болған еді. "Минтонет" ойыны жабық үйлерде ойналатын, баскетболдан гөрі аз қарқынды, жас жастар қауымының ересек мүшелеріне арналған спорт түрі ретінде жоспарланған, бірақ бұл спортқа да белгілі бір физикалық күш-жігер қажет болды. Морган жазған алғашқы ережелерде 2 метрлік биіктіктегі тор, алаң және ойыншылар санының кез келген мөлшерде болуы қарастырылды. Матч тоғыз иннингтен тұрды, әр команда әр иннингте үш рет сервисируге мүмкіндік алды, ал допты қарсыластың алаңына жібергенге дейін команданың допқа тиісу санына шектеу қойылмады. Сервис кезінде қате жіберілсе, екінші рет тағы да сервисируге рұқсат етілді. Допты торға тигізу – бұл бұзушылық (ұпай жоғалтумен немесе ойынды берумен) – бірінші сервисиру кезінде ғана ескерілмеді. 1896 жылы Халықаралық жас жастар қауымының оқу мектебінде (қазір Спрингфилд колледжі) өткен алғашқы көрмелік матчта ойынның волейбол сипатын байқаған Альфред Холстед атты бақылаушыдан кейін, ойын тез арада волейбол деп аталды (алғашқыда ол екі сөзбен жазылған: "волейбол"). Халықаралық жас жастар қауымының оқу мектебі волейбол ережелерін сәл өзгертті және ойын ел бойынша әртүрлі жас жастар қауымдарына тарады. 1900 жылдардың басында Spalding компаниясы American Sports Publishing Company баспасы арқылы спорттың толық нұсқаулықтары мен ережелері бар кітаптар шығарды.
In December 1895, in Holyoke, Massachusetts (United States), William G. Morgan, a YMCA physical education director, created a new game called Mintonette, a name derived from the game of badminton, as a pastime to preferably be played indoors and by any number of players. The game took some of its characteristics from other sports such as baseball, tennis, and handball. Another indoor sport, basketball, was catching on in the area, having been invented just ten miles (sixteen kilometres) away in the city of Springfield, Massachusetts, only four years before. Mintonette was designed to be an indoor sport, less rough than basketball, for older members of the YMCA, while still requiring a bit of athletic effort. The first rules, written down by Morgan, called for a net 6 feet (2 m) high, a court, and any number of players. A match was composed of nine innings with three serves for each team in each inning, and no limit to the number of ball contacts for each team before sending the ball to the opponents' court. In case of a serving error, a second try was allowed. Hitting the ball into the net was considered a foul (with loss of the point or a side out)—except in the case of the first try serve. After an observer, Alfred Halstead, noticed the volleying nature of the game at its first exhibition match in 1896, played at the International YMCA Training School (now called Springfield College), the game quickly became known as volleyball (it was originally spelled as two words: "volley ball). Volleyball rules were slightly modified by the International YMCA Training School and the game spread around the country to various YMCAs. In the early 1900s Spalding, through its publishing company American Sports Publishing Company, produced books with complete instruction and rules for the sport.
Түзету және кейінгі даму
Волейболда қолданылған алғашқы ресми доп туралы пікір таласы бар; кейбір дереккөздер Spalding компаниясы 1896 жылы алғашқы ресми допты жасаған десе, енді біреулері оны 1900 жылы жасағандарын айтады. Ережелер уақыт өте келе өзгерді: 1916 жылы Филиппинде беріс және шабуылдың шеберлігі мен күші енгізілді, ал төрт жылдан кейін «үш соққы» ережесі және артқы қатардан шабуылға тыйым салатын ереже қабылданды. 1917 жылы ойын жеңіске жету үшін қажетті 21 ұпайдан 15 ұпайға дейін төмендетілді. 1919 жылы американдық экспедициялық корпусы әскерлері мен одақтастарына шамамен 16 000 волейбол доптарын таратып, жаңа елдерде волейболдың дамуына ықпал етті. Қазір бұл спорт Бразилияда, Еуропада, әсіресе Италияда, Нидерландыда және 1980-ші жылдардың соңынан бері Шығыс Еуропада кең таралған, сондай-ақ Ресейде, Қытай және Азияның басқа елдерінде, АҚШ-та да танымал. 1960 жылдары волейбол алаңдары дерлік барлық нудисттік/натуралистік клубтарда стандартқа айналды. Спорттағы соңғы мәселе – трансгендер ойыншыларды қосу. Тиффани Абреу сияқты трансгендер спортшылар трансгендер емес командаластарымен бірге кәсіби волейбол командаларына қосылғанда, көптеген кәсіби ойыншылар, спорт сарапшылары және волейбол жанкүйерлері трансгендер ойыншылардың командада болуының заңдылығы мен әділдігіне қатысты алаңдаушылық білдіруде немесе трансгендерлердің күш-жігерін қолдауда.
The first official ball used in volleyball is disputed; some sources say Spalding created the first official ball in 1896, while others claim it was created in 1900. The rules evolved over time: in 1916, in the Philippines, the skill and power of the set and spike had been introduced, and four years later a "three hits" rule and a rule against hitting from the back row were established. In 1917, the game was changed from requiring 21 points to win to a smaller 15 points to win. In 1919, about 16,000 volleyballs were distributed by the American Expeditionary Forces to their troops and allies, which sparked the growth of volleyball in new countries. The sport is now popular in Brazil, in Europe, where especially Italy, the Netherlands, and Eastern Europe have been major forces since the late 1980s, in Russia, in other countries, including China and the rest of Asia, and in the United States. By the 1960s, a volleyball court had become standard in almost all nudist/naturist clubs. A recent issue within the sport is the inclusion of transgender players. With transgender athletes such as Tiffany Abreu joining professional volleyball teams alongside other non transgender teammates, many professionals, sports analysts, and fans of volleyball are either expressing concerns about the legitimacy and fairness of having transgender players on a team or expressing support for the transgender people's efforts.
Олимпиададағы волейбол
Волейбол 1964 жылдан бері жазғы Олимпиада ойындарының ерлер және әйелдер арасындағы бағдарламасына үздіксіз кіріп келеді.
Volleyball has been part of the Summer Olympics program for both men and women consistently since 1964.
Сот өлшемдері
Волейбол алаңы тормен екі тең шаршы бөлікке бөлінеді, ал тордың ені белгілі бір шамада болады. Тордың үстіңгі жағы ерлер арасындағы жарыстар үшін алаңның ортасынан жоғары орналасқан, ал әйелдер арасындағы жарыстар үшін – төменірек, ардагерлер мен жасөспірімдер жарыстары үшін мөлшері өзгеріп отырады. Командалық алаңның және шабуыл аймағының шекараларын көрсететін барлық сызықтар алаңның ішінде салынады немесе боялады, сондықтан олар алаңның немесе аймақтың бір бөлігі болып табылады. Егер доп сызыққа тисе, ол "ішке түсті" деп есептеледі. Тордың әр жағына, жақ сызығына перпендикуляр орналасқан антенналар алаңның жақ шекарасының тік созылмасы болып табылады. Тортан өтетін доп антенналардың арасымен (немесе олардың төбеге дейінгі теориялық созылмасымен) толық өтуі керек, оларға тимеуі тиіс. Басқа басқару органдарының да ұқсас ережелері бар.
A volleyball court is , divided into equal square halves by a net with a width of The top of the net is above the center of the court for men's competition, and for women's competition, varied for veterans and junior competitions. All lines denoting the boundaries of the team court and the attack zone are drawn or painted within the dimensions of the area and are therefore a part of the court or zone. If a ball comes in contact with the line, the ball is considered to be "in". An antenna is placed on each side of the net perpendicular to the sideline and is a vertical extension of the side boundary of the court. A ball passing over the net must pass completely between the antennae (or their theoretical extensions to the ceiling) without contacting them. Other governing bodies have similar regulations.
Ойын процесі
Әр команда алты ойыншыдан тұрады. Басқа жиі кездесетін қателерге ойыншының допқа екі рет қатарынан тиіп алуы, допты ұстауы, допты ойнауға тырысқанда торға тиіп алуы немесе доп астынан қарсыластың алаңына өтуі жатады. Ережеде тағы да көптеген қателер көрсетілген, бірақ олардың көпшілігі сирек кездеседі. Осы қателерге артқы қатардағы немесе либеро ойыншыларының допты шабуылдауы немесе бұғаттауы (артқы қатардағы ойыншылар шабуыл сызығының артынан секіріп, допты шабуылдай алады), доп берілген кезде ойыншының дұрыс позицияда болмауы, алдыңғы алаңда тордың биіктігінен жоғары допты шабуылдауы, допқа жете алу үшін басқа ойыншыны тіреу ретінде пайдалануы, доп беру кезінде артқы шекара сызығынан асып кетуі, доп беруге 8 секундтан артық уақыт жұмсауы немесе доп қарсыластың алаңынан жоғарыда тұрғанда ойнауы кіреді.
Each team consists of six players. Other common errors include a player touching the ball twice in succession, a player catching the ball, a player touching the net while attempting to play the ball, or a player penetrating under the net into the opponent's court. There are a large number of other errors specified in the rules, although most of them are infrequent occurrences. These errors include back row or libero players spiking the ball or blocking (back row players may spike the ball if they jump from behind the attack line), players not being in the correct position when the ball is served, attacking the serve in the front court and above the height of the net, using another player as a source of support to reach the ball, stepping over the back boundary line when serving, taking more than 8 seconds to serve, or playing the ball when it is above the opponent's court.
Нәрселеу
Ұпай, доп алаң шекараларындағы еденге тигенде немесе қателік жасалғанда беріледі: доп бір команданың алаңына тигенде, екінші команда ұпай алады; ал қателік жасалғанда, қателік жасалмаған команда ұпай алады, бұл жағдайда кім сервисті салғанына қарамастан. Егер доптың кез келген бөлігі сызыққа тисе, доп алаңдағыдай саналады. Ұпай жеңген команда келесі ұпайға сервис етеді. Егер ұпай жеңген команда алдыңғы ұпайда сервис салса, сол ойыншы қайтадан сервис салады. Егер ұпай жеңген команда алдыңғы ұпайда сервис салmasa, сервисті алған команданың ойыншылары алаңда сағат тілі бойынша айналып орналасады. Ойын жалғасады, ал екі ұпай айырмашылығымен 25 ұпайға жеткен команда сетті жеңіп алады. Матч бес сеттен тұрады, ал қажет болған жағдайда бесінші сет әдетте 15 ұпайға дейін ойналады. (Ережелер лигалар, турнирлер және деңгейлер бойынша өзгеше болуы мүмкін; кейбір мектептер ең жақсы үштен 25 ұпайға дейін ойнайды; NCAA матчтары 2008 жылғы маусымнан бастап ең жақсы бестен 25 ұпайға дейін өтеді.) 1999 жылға дейін ұпайлар тек команда сервисті салғанда ғана беріледі (side-out жүйесі), және барлық сеттер 15 ұпайға дейін ойналатын. FIVB 1999 жылы ережелерді өзгертті (өзгерістер 2000 жылы міндетті болды), қазіргі ұпай жүйесін (бұрын раллилік жүйе деп аталған) енгізу үшін, негізінен матч ұзақтығын болжауға мүмкіндік беру және ойынды көрермендер мен теледидар үшін ыңғайлы ету үшін. NCAA I дивизионы әйелдер волейболы чемпионатында side-out жүйесімен соңғы ойын 2000 жылы өтті. Раллилік жүйе 2001 жылы енгізілді, ал ойындар 2007 жылға дейін 30 ұпайға дейін ойналды. 2008 жылғы маусымда ойындар «сеттер» деп аталды және жеңіске жету үшін 25 ұпайға дейін төмендетілді. АҚШ-тағы көптеген мектептер 2003 жылы раллилік жүйеге көшті, ал бірнеше штаттар оны өткен жылы тәжірибелік негізде сынап көрді.
A point is scored when the ball contacts the floor within the court boundaries or when an error is made: when the ball strikes one team's side of the court, the other team gains a point; and when an error is made, the team that did not make the error is awarded a point, in either case paying no regard to whether they served the ball or not. If any part of the ball hits the line, the ball is counted as in the court. The team that won the point serves for the next point. If the team that won the point served in the previous point, the same player serves again. If the team that won the point did not serve the previous point, the players of the team acquiring the serve rotate their position on the court in a clockwise manner. The game continues, with the first team to score 25 points by a two point margin awarded the set. Matches are best of five sets and the fifth set, if necessary, is usually played to 15 points. (Scoring differs between leagues, tournaments, and levels; high schools sometimes play best of three to 25; in the NCAA matches are played best of five to 25 as of the 2008 season.) Before 1999, points could be scored only when a team had the serve (side out scoring) and all sets went up to only 15 points. The FIVB changed the rules in 1999 (with the changes being compulsory in 2000) to use the current scoring system (formerly known as rally point system), primarily to make the length of the match more predictable and to make the game more spectator and television friendly. The final year of side out scoring at the NCAA Division I Women's Volleyball Championship was 2000. Rally point scoring debuted in 2001, and games were played to 30 points through 2007. For the 2008 season, games were renamed "sets" and reduced to 25 points to win. Most high schools in the U. S. changed to rally scoring in 2003, and several states implemented it the previous year on an experimental basis.
Бостандық
Либеро ойыншысы 1998 жылы халықаралық деңгейде енгізілді және 2002 жылы NCAA жарысында тұңғыш рет ойнады. Либеро – қорғаныс дағдыларына маманданған ойыншы: либеро командаластарынан өзгеше түсті жейде киюі керек және доп толыққанды түрде тордың биіктігінен жоғары болғанда, оны бұғаттауға немесе шабуылдауға құқығы жоқ. Доп ойынға қосылмаған кезде, либеро төрешілерге ешқандай хабарламасыз, кез келген артқы қатардағы ойыншыны алмастыра алады. Бұл алмастыру әр командаға бір сетке берілген алмастыру лимитіне кірмейді, бірақ либероны тек ол алмастырған ойыншы ғана алмастыра алады. АҚШ-тың көптеген мектептері 2003-2005 жылдар аралығында либеро позициясын қосты. Қазіргі заманғы либеро көбінесе екінші пас берушінің рөлін атқарады. Пас беруші допты қазғанда, либеро әдетте екінші допты алады және алдыңғы қатардағы шабуылшыға пас береді. Либеро белгілі бір шектеулермен ғана пас беруші ретінде жұмыс істей алады. Жоғарыдан пас беру үшін либеро 3 метрлік сызықтың артында тұруы керек (және оған баспасұруы керек); әйтпесе, допты 3 метрлік сызықтың алдындағы тордан жоғары шабуылдауға болмайды. Төменнен пас беруге корттың кез келген бөлігінен рұқсат етіледі. Либеро, әдетте, командадағы ең білікті қорғаныс ойыншысы болып табылады. Сондай-ақ, либероны тіркеу парағы бар, онда төрешілер немесе төрешілер тобы либеро кімнің орнына кіргенін және кімнің орнына шыққандарын тіркеп отыруы керек. FIVB (Federation Internationale de Volleyball) ережелеріне сәйкес, ойын басталғанда екі либеро тағайындалады, бірақ кез келген уақытта тек біреуі ғана алаңда болуы мүмкін. Бұған қоса, халықаралық ережелерге сәйкес, либероға қызмет етуге рұқсат етілмейді. NCAA ережелері ерлер мен әйелдер үшін бұл мәселеде өзгеше; 2004 жылғы ереже өзгерісі либероға қызмет етуге мүмкіндік берді, бірақ тек белгілі бір ротацияда. Яғни, либеро тек бір ойыншы үшін ғана қызмет ете алады, барлық ойыншылар үшін емес. Бұл ереже өзгерісі жақын арада орта және жоғары мектептерде де қолданылды. 2024 жылдың ақпан айында NCAA әйелдер волейболы командаларына 2024 жылдың күзінен бастап матчтың әрбір сеті үшін екі либероны тағайындауға рұқсат берді. Бір уақытта тек бір либеро алаңда болуы мүмкін, және әр либеро белгілі бір ротацияда қызмет ете алады.
The libero player was introduced internationally in 1998, and made its debut for NCAA competition in 2002. The libero is a player specialized in defensive skills: the libero must wear a contrasting jersey color from their teammates and cannot block or attack the ball when it is entirely above net height. When the ball is not in play, the libero can replace any back row player, without prior notice to the officials. This replacement does not count against the substitution limit each team is allowed per set, although the libero may be replaced only by the player whom he or she replaced. Most U. S. high schools added the libero position from 2003 to 2005. The modern day libero often takes on the role of a second setter. When the setter digs the ball, the libero is typically responsible for the second ball and sets to the front row attacker. The libero may function as a setter only under certain restrictions. To make an overhand set, the libero must be standing behind (and not stepping on) the 3 meter line; otherwise, the ball cannot be attacked above the net in front of the 3 meter line. An underhand pass is allowed from any part of the court. The libero is, generally, the most skilled defensive player on the team. There is also a libero tracking sheet, where the referees or officiating team must keep track of whom the libero subs in and out for. Under FIVB (Federation Internationale de Volleyball) rules, two liberos are designated at the beginning of the play, only one of whom can be on the court at any time. Furthermore, a libero is not allowed to serve, according to international rules. NCAA rules for both men and women differ on this point; a 2004 rule change allows the libero to serve, but only in a specific rotation. That is, the libero can only serve for one person, not for all of the people for whom he or she goes in. That rule change was also applied to high school and junior high play soon after. In February 2024, the NCAA allowed women's volleyball teams to designate two liberos for each set of a match, effective with the fall 2024 season. Only one libero can be present on the court at a given time, and each libero can serve in one specific rotation.
Соңғы ережедегі өзгерістер
2000 жылы қабылданған басқа да ережелерге өзгерістер, егер доп қарсыластың алаңына ұшып кетсе, допты торға тигізген сервтерге рұқсат беру кіреді. Сондай-ақ, сервистік аймақ кеңейтілді, бұл ойыншыларға соңғы сызықтың артындағы кез-келген жерден, бірақ әлі де жақтағы сызықтардың теориялық кеңейтуіне мүмкіндік береді. Басқа өзгерістер алып жүру және қос шабуылдар үшін қателіктерді жеңілдету үшін жасалды, мысалы, бір ойыншының бірнеше рет допқа тиюіне ("қос тиіс") рұқсат ету, егер олар команданың бірінші допты қабылдауының бөлігі болса. 2008 жылы NCAA әйелдер волейболы үшін алғашқы төрт сеттің кез-келгенін жеңу үшін қажетті ең аз ұпай санын 30-дан 25-ке өзгертті (ерлер волейболы тағы үш жыл бойы 30 болып қалды, 2011 жылы 25-ке ауысты). Егер бесінші (шешімдік) сетке қол жеткізілсе, ең төменгі талап етілетін ұпай 15 болып қалады. Сонымен қатар, "ойын" сөзі енді "сет" деп аталады. Соңғы нұсқасы әдетте FIVB веб-сайтында қол жетімді. Sky ball serve: бұл пляж волейболында кейде қолданылатын, допты өте биікке лақтырып, ол тура сызықта түсетін серв. Бұл сервті 1980-ші жылдардың басында бразилиялық команда ойлап тапты және тек олар ғана қолданды. Дегенмен, 2016 жылғы Рио-де-Жанейродағы Олимпиада ойындарында итальяндық пляж волейболышысы Адриан Карамбула бұл сервті жиі пайдаланды. Бразилияда бұл сервке Jornada nas Estrelas (Жұлдызды жол) деген ат қойылған. Топспин: ойыншы допты жоғары лақтырып, оны билегімен соққы беріп, оған айналмалы қозғалыс береді, бұл оның жылдам түсуіне және тура траекториясын сақтауға көмектеседі. Топспин сервтері әдетте күшті соққымен беріледі және белгілі бір ойыншыға немесе алаңның бөлігіне бағытталған. Топспин сервтерін жоғары сыныптан жоғары деңгейде сирек қолданады. Бұл тек алдыңғы қатарда тұрғанда ғана орындалуы мүмкін, әйтпесе ол заңсыз артқы қатардан шабуыл жасау болып есептеледі. Ең көп қолданылатын құймалар – допты 2 және 4 аймақтарына жіберу. Тәжірибелі ойыншылар допты алаңның шеттеріне немесе екінші соққыда соғады. Сеттер/пассерлер допқа екі қолмен бір уақытта тигізуге абай болуы керек, бұл қателіктерді болдырмауға көмектеседі. Арқа қатар: арқа қатарда тұрған ойыншының шабуылы. Ойыншы допқа тиіспей бұрын 3 метрлік сызықтың артынан секіруі керек, бірақ 3 метрлік сызықтың алдына түсуі мүмкін. Құбырлы шабуыл – артқы қатардағы ортаңғы ойыншының шабуылы. Сызық бойы және қиғаш соққы: доптың жақтау сызығына параллель түзу траекторияда ұшып бара жатқанын немесе алаңды бұрыштап кесіп өтетінін көрсетеді. Өте тік бұрышпен берілген қиғаш соққы, нәтижесінде доп 3 метрлік сызыққа жақын жерге түседі, "кесу" деп аталады. Dip/Dink/Tip/Cheat/Dump: ойыншы күшпен соққы беруге тырыспайды, керісінше, допты жеңілдей соғып, қарсыластың қорғанысы жетілмеген жеріне түсіреді. Блокты пайдалану/сүрткіш/құрал: ойыншы күшті соққы беруге тырыспайды, допты қарсыластың блогына тигізіп, содан кейін алаңнан шығарады. Жылдамдықтан тыс соққы: ойыншы допты күшпен соқпай, оның жылдамдығын азайтады, осылайша қарсыластың қорғанысын шатастырады. Жедел шабуыл/"Бір": (әдетте ортаңғы блокердің) шабуылы, онда ойыншының қимылы мен секіруі сеттер допқа тиіспей бұрын басталады. Сет ("quick set" деп аталады) тордан сәл жоғары орналастырылады және ойыншы допты сеттердің қолынан шыққаннан кейін бірден соғады. Жедел шабуылдар көбінесе тиімді болады, өйткені олар ортаңғы блокерді жалғыз қалдырады. Слайд: төменгі регресспен жедел шабуылдың нұсқасы. Ортаңғы ойыншы сеттерді айналып өтіп, оның артынан соғады. Екі есе жедел шабуыл/"Стек"/"Тандем": екі ойыншының (біреуі сеттердің алдында, біреуі артында немесе екеуі де алдында) бір уақытта жедел шабуыл жасауы. Бұл қарсы блокерлерді алдауға және артқы қатардан шабуылдайтын төртінші ойыншыны босатуға мүмкіндік береді, мүмкін, ол блокталмайды.
Other rule changes enacted in 2000 include allowing serves in which the ball touches the net, as long as it goes over the net into the opponents' court. Also, the service area was expanded to allow players to serve from anywhere behind the end line but still within the theoretical extension of the sidelines. Other changes were made to lighten up calls on faults for carries and double touches, such as allowing multiple contacts by a single player ("double hits") on a team's first contact provided that they are a part of a single play on the ball. In 2008, the NCAA changed the minimum number of points needed to win any of the first four sets from 30 to 25 for women's volleyball (men's volleyball remained at 30 for another three years, switching to 25 in 2011). If a fifth (deciding) set is reached, the minimum required score remains at 15. In addition, the word "game" is now referred to as "set". The latest edition is usually available on the FIVB's website. Sky ball serve: a specific type of underhand serve occasionally used in beach volleyball, where the ball is hit so high it comes down almost in a straight line. This serve was invented and employed almost exclusively by the Brazilian team in the early 1980s and is now considered outdated. During the 2016 Olympic Games in Rio de Janeiro, however, the sky ball serve was extensively played by Italian beach volleyball player Adrian Carambula. In Brazil, this serve is called Jornada nas Estrelas (Star Trek). Topspin: an overhand serve where the player tosses the ball high and hits it with a wrist snap, giving it topspin which causes it to drop faster than it would otherwise and helps maintain a straight flight path. Topspin serves are generally hit hard and aimed at a specific returner or part of the court. Standing topspin serves are rarely used above the high school level of play. This can only be performed when the setter is in the front row, otherwise it constitutes an illegal back court attack. The most common dumps are to 'throw' the ball behind the setter or in front of the setter to zones 2 and 4. More experienced setters toss the ball into the deep corners or spike the ball on the second hit. As with a set or an overhand pass, the setter/passer must be careful to touch the ball with both hands at the same time. Backcourt (or back row): an attack performed by a back row player. The player must jump from behind the 3 meter line before making contact with the ball, but may land in front of the 3 meter line. A Pipe Attack is when the center player in the back row attacks the ball. Line and Cross court Shot: refers to whether the ball flies in a straight trajectory parallel to the sidelines, or crosses through the court in an angle. A cross court shot with a very pronounced angle, resulting in the ball landing near the 3 meter line, is called a cut shot. Dip/Dink/Tip/Cheat/Dump: the player does not try to make a hit, but touches the ball lightly, so that it lands on an area of the opponent's court that is not being covered by the defence. Tool/Wipe/Block abuse: the player does not try to make a hard spike, but hits the ball so that it touches the opponent's block and then bounces off court. Off speed hit: the player does not hit the ball hard, reducing its speed and thus confusing the opponent's defence. Quick hit/"One": an attack (usually by the middle blocker) where the approach and jump begin before the setter contacts the ball. The set (called a "quick set") is placed only slightly above the net and the ball is struck by the hitter almost immediately after leaving the setter's hands. Quick attacks are often effective because they isolate the middle blocker to be the only blocker on the hit. Slide: a variation of the quick hit that uses a low backset. The middle hitter steps around the setter and hits from behind him or her. Double quick hit/"Stack"/"Tandem": a variation of quick hit where two hitters, one in front and one behind the setter or both in front of the setter, jump to perform a quick hit at the same time. It can be used to deceive opposite blockers and free a fourth hitter attacking from back court, maybe without block at all.
Блок
Блокировка – бұл желіде тұрған ойыншылардың қарсыластың шабуылын тоқтату немесе өзгерту үшін жасайтын әрекеттері. Ортаңғы шабуылшылар немесе ортаңғы блокерлер – бұл өте жылдам шабуылдар орындай алатын, әдетте сеттерге жақын жерде ойнайтын ойыншылар. Олар қарсыластарының жылдам ойындарын тоқтатуға тырысады, содан кейін корттың екі жағында жылдам қос блок құруға ұмтылады. Кәсіби деңгейдегі ойыншылардың әр командасында екі ортаңғы шабуылшы болады. Элиталық деңгейде ортаңғы шабуылшылар әдетте ең биік бойлы ойыншылар болып табылады, олардың төмендеу шапшаңдығын биіктігімен толықтырады, бұл тиімді блоктар жасауға мүмкіндік береді. Сыртқы шабуылшылар немесе сол жақ шабуылшылар сол антеннаға жақын жерден шабуылдайды. Сыртқы шабуылшы әдетте командадағы ең тұрақты шабуылшы болып табылады және ең көп пас алады. Дұрыс емес алғашқы пас көбінесе ортаңғы немесе қарсы шабуылшыға емес, сыртқы шабуылшыға беріледі. Сыртқы шабуылшыға берілетін көптеген пас биік болғандықтан, ол корт сыртынан бастап ұзақ секіріс жасауы мүмкін. Кәсіби деңгейдегі ойыншылардың әр командасында әр ойында екі сыртқы шабуылшы болады. Элиталық деңгейде сыртқы шабуылшылар ортаңғы және қарсы шабуылшылардан сәл төмен бойлы, бірақ жақсы қорғаныс дағдыларына ие, сондықтан артқы қатарда ортаға ауысады. Қарсы шабуылшылар немесе оң жақ шабуылшылар алдыңғы қатардағы волейбол командасының қорғаныс жүктемесін көтереді. Олардың негізгі міндеттері қарсыластың сыртқы шабуылшыларына қарсы жақсы қалыптасқан блок қою және қосалқы сеттер ретінде жұмыс істеу. Қарсы шабуылшыға берілетін пас әдетте антеннаның оң жағына бағытталады. Сондықтан, олар әдетте ең техникалық шабуылшылар болып табылады, өйткені оң жаққа көтерілген доптар жылдам және ұстау қиын (сеттерлер допты оң жаққа сәл ығыстырып, шабуылшыға арқасымен қарап орналастыруға мәжбүр болады), сондай-ақ сеттер алдыңғы қатарда болған кезде артқы қатардан секіруі керек. Элиталық деңгейде 1990 жылға дейін көптеген қарсы шабуылшылар ортаңғы шабуылшы ретінде де ойнай алатын (мысалы, Андреа Зорци, Андреа Джанни), бірақ жоғары мамандану рөлдегі икемділікті шектеді. Кейбір деңгейлерде ауыстырулар шексіз болған жағдайда, командалар либероның орнына немесе оған қосымша қорғаныс маманынан пайдаланады. Бұл позицияда либеро позициясы сияқты ерекше ережелер жоқ, керісінше, бұл ойыншылар тұрақты ауыстыру ережелерін қолдана отырып, нашар артқы қатардағы қорғаушыны ауыстыруға арналған. Қорғаныс маманы көбінесе оң немесе сол жақтағы артқы алаңның қорғанысы нашар болғанда қолданылады, бірақ командаңыз ортаңғыларды ауыстыру үшін либероны қолданып жатса. Көбінесе, жағдай оң жақтағы ойыншыны үлкен блокта пайдаланатын команданы қамтиды, өйткені олар артқы қатарда тиімді қорғаныс жасай алмайды. Сол сияқты, командалар нашар пас берушіні ауыстыру үшін пас беруші маманынан да пайдалана алады.
Blocking refers to the actions taken by players standing at the net to stop or alter an opponent's attack. Middle hitters, or middle blockers, are players that can perform very fast attacks that usually take place near the setter. They are specialized in blocking since they must attempt to stop equally fast plays from their opponents and then quickly set up a double block at the sides of the court. In non beginners play, every team will have two middle hitters. At elite levels, middle hitters are usually the tallest players, whose limited agility is countered by their height enabling more effective blocks. Outside hitters, or left side hitters, attack from near the left antenna. The outside hitter is usually the most consistent hitter on the team and gets the most sets. Inaccurate first passes usually result in a set to the outside hitter rather than middle or opposite. Since most sets to the outside are high, the outside hitter may take a longer approach, always starting from outside the court sideline. In non beginners play, there are again two outside hitters on every team in every match. At elite level, outside hitters are slightly shorter than middle hitters and opposite hitters, but have the best defensive skills, therefore always re placing to the middle while in the back row. Opposite hitters, or right side hitters, carry the defensive workload for a volleyball team in the front row. Their primary responsibilities are to put up a well formed block against the opponents' Outside hitters and serve as a backup setter. Sets to the opposite usually go to the right side of the antennae. Therefore, they are usually the most technical hitters since balls lifted to the right side are quicker and more difficult to handle (the setters having to place the ball while slightly off set to the right, and with their back to the attacker), and also having to jump from the back row when the setter is on the front row. At elite level, until the 1990s several opposite hitters used to be able to also play as middle hitters (e. g. Andrea Zorzi, Andrea Giani), before high specialization curtailed this flexibility in the role. At some levels where substitutions are unlimited, teams will make use of a defensive specialist in place of or in addition to a libero. This position does not have unique rules like the libero position, instead, these players are used to substitute out a poor back row defender using regular substitution rules. A defensive specialist is often used if you have a particularly poor back court defender in right side or left side, but your team is already using a libero to take out your middles. Most often, the situation involves a team using a right side player with a big block who must be subbed out in the back row because they are not able to effectively play backcourt defence. Similarly, teams might use a serving specialist to sub out a poor server.
Құрылымдар
Волейболдың үш стандартты формациясы "4–2", "6–2" және "5–1" деп аталады, бұл соққы берушілер мен қоюшылардың санына сілтеме жасайды. "4–2" формациясы жаңа бастаушылар үшін қолданылатын қарапайым түрі, ал "5–1" – жоғары деңгейдегі ойындарда ең көп қолданылатын формация.
The three standard volleyball formations are known as "4–2", "6–2" and "5–1", which refers to the number of hitters and setters respectively. 4–2 is a basic formation used only in beginners' play, while 5–1 is by far the most common formation in high level play.
42
4–2 формациясында төрт соққышы және екі қоюшы бар. Қоюшылар әдетте ортаңғы алдыңғы немесе оң жақ алдыңғы позициядан қояды. Сондықтан командада әрдайым алдыңғы қатарда екі шабуылшы болады. Халықаралық 4–2 жүйесінде қоюшылар оң жақ алдыңғы позициядан қояды. Халықаралық 4–2 басқа шабуыл схемаларына оңайрақ ауысады. Қоюшылар айналымда бір-біріне қарама-қарсы тұрады. Типик құрамда екі қанат шабуылшысы болады. Айналымда бірдей позицияларды қарама-қарсы орналастыру арқылы, алдыңғы және артқы қатарларда әр позициядан бір ойыншы болады. Сыртқа беруден кейін, алдыңғы қатардағы ойыншылар өз тағайындалған орындарына жылжып, қоюшы әрдайым ортаңғы алдыңғы жақта болады. Басқаша айтқанда, қоюшы оң жақ алдыңғы позицияға жылжып, орталық және қанат шабуылшыларымен жұмыс істейді; мұндағы кемшілік – қанаттағы шабуылшының болмауы, бұл қарсы команданың блокерлерінің біреуіне орталық блокты «алдауға» мүмкіндік береді. Бұл шабуыл формациясының айқын кемшілігі – бар болғаны екі шабуылшының болуы, бұл команданың шабуылдық мүмкіндіктерін азайтады. Тағы бір аспект – қоюшыны, әлсіреген болса да, шабуыл күші ретінде қарастыру, себебі қоюшы алдыңғы қатарда болғанда «қысқа соққы» немесе «түсіру» мүмкіндігіне ие. Сондықтан екінші соққыда доп торға жақын болғанда, қоюшы бір қолымен допты соғуға талпынуы мүмкін. Бұл, әдетте қоюшыны тоқтатуға қатыспайтын блокердің ойынға қосылуына және шабуылшылардың біреуіне оңай шабуыл жасауға мүмкіндік беруіне әкеледі.
The 4–2 formation has four hitters and two setters. The setters usually set from the middle front or right front position. The team will, therefore, have two front row attackers at all times. In the international 4–2, the setters set from the right front position. The international 4–2 translates more easily into other forms of offence. The setters line up opposite each other in the rotation. The typical lineup has two outside hitters. By aligning like positions opposite themselves in the rotation, there will always be one of each position in the front and back rows. After service, the players in the front row move into their assigned positions, so that the setter is always in the middle front. Alternatively, the setter moves into the right front and has both a middle and an outside attacker; the disadvantage here lies in the lack of an offside hitter, allowing one of the other team's blockers to "cheat in" on a middle block. The clear disadvantage to this offensive formation is that there are only two attackers, leaving a team with fewer offensive weapons. Another aspect is to see the setter as an attacking force, albeit a weakened force, because when the setter is in the frontcourt they are able to 'tip' or 'dump', so when the ball is close to the net on the second touch, the setter may opt to hit the ball over with one hand. This means that the blocker who would otherwise not have to block the setter is engaged and may allow one of the hitters to have an easier attack.
62
6-2 формациясында ойыншы артқы қатардан әрқашан алға жылжып, пас беруге дайындалады. Алдыңғы қатардағы үш ойыншының барлығы шабуыл позициясында болады. Осылайша, барлық алты ойыншы белгілі бір уақытта шабуылшы рөлінде әрекет етеді, ал екеуі пас беруші рөлінде әрекет ете алады. 6-2 формациясы іс жүзінде 4-2 жүйесі, бірақ артқы қатардағы пас берушілер пас беру үшін алға жылжып келеді. 6-2 құрамына екі пас беруші қажет, олар айналым кезінде бір-біріне қарама-қарсы тұрады. Пас берушілерден басқа, әдеттегі құрамда екі орталық және екі қанат шабуылшысы болады. Айналым кезінде бірдей позицияларды қарама-қарсы орналастыру арқылы, алдыңғы және артқы қатарларда әр позициядан бір ойыншы болады. Сервистен кейін алдыңғы қатардағы ойыншылар өздеріне бекітілген орындарына өтеді. 6-2 формациясының артықшылығы – әрқашан үш алдыңғы қатар шабуылшысының болуы, бұл шабуыл мүмкіндіктерін максималды деңгейге көтереді. Дегенмен, 6-2 үшін командада екі жоғары мамандандырылған пас беруші болуы ғана қажет емес, сонымен қатар бұл екі ойыншының пас беруші позициясында болмағанда тиімді шабуылшылар болуы да керек. Халықаралық деңгейде осындай формацияны тек Кубаның әйелдер құрамасы қолданады. Бұл формация NCAA командаларында III дивизиондағы ерлер және барлық дивизиондағы әйелдер ойындарында да қолданылады, бұл стандартты ережеде рұқсат етілген 6 алмастырудан артық, яғни 12 алмастыруға (III дивизиондағы ерлер командаларының ойындарында) және барлық әйелдер ойындарында 15 алмастыруға мүмкіндік беретін ережелердің ерекшелігіне байланысты.
In the 6–2 formation, a player always comes forward from the back row to set. The three front row players are all in attacking positions. Thus, all six players act as hitters at one time or another, while two can act as setters. So the 6–2 formation is actually a 4–2 system, but the back row setter penetrates to set. The 6–2 lineup thus requires two setters, who line up opposite to each other in the rotation. In addition to the setters, a typical lineup will have two middle hitters and two outside hitters. By aligning like positions opposite themselves in the rotation, there will always be one of each position in the front and back rows. After service, the players in the front row move into their assigned positions. The advantage of the 6–2 is that there are always three front row hitters available, maximizing the offensive possibilities. However, not only does the 6–2 require a team to possess two people capable of performing the highly specialized role of setter, it also requires both of those players to be effective offensive hitters when not in the setter position. At the international level, only the Cuban National Women's Team employs this kind of formation. It is also used by NCAA teams in Division III men's play and women's play in all divisions, partially due to the variant rules used which allow more substitutions per set than the 6 allowed in the standard rules—12 in matches involving two Division III men's teams and 15 for all women's play.
51
5–1 формациясында ротациядағы орнына қарамастан, тек бір ойыншы ғана қоюға қатысты жауапкершілікті өз мойнына алады. Сондықтан, сеттер артқы қатарда болғанда командада үш алдыңғы қатардағы шабуылшы болады, ал сеттер алдыңғы қатарда болғанда – тек екеуі, яғни барлығы бес шабуылшы мүмкіндігі болады. 5–1 ротациясында сеттерге қарама-қарсы тұрған ойыншы қарама-қарсы шабуылшы деп аталады. Әдетте, қарама-қарсы шабуылшылар пас бермейді; қарсылас сервисиген кезде олар өз командаластарының артында тұрады. Сеттер алдыңғы қатарда болғанда қарама-қарсы шабуылшы үшінші шабуыл опциясы ретінде (арқа қатардан шабуыл) пайдаланылуы мүмкін: бұл – қазіргі волейбол командаларының шабуылдық қабілетін арттыруға арналған стандартты тәсіл. Көбінесе қарама-қарсы шабуылшы команданың ең техникалық жабдықталған шабуылшысы болып табылады. Арқа қатардан жасалатын шабуылдар көбінесе 1-аймақ деп аталатын оң жақтан жасалады, бірақ жоғары деңгейдегі ойындарда артқы ортадан да жиі орындалады. Бұл жүйенің басты артықшылығы – сеттердің әрқашан үш шабуылшысы болады, оларға қоюды өзгертуге мүмкіндік туады. Егер сеттер бұл мүмкіндікті дұрыс пайдаланса, қарсылас команданың ортаңғы блокері сыртқы блокермен бірге блокада құруға үлкермейді, соның салдарынан шабуылдаушы команданың ұпай жинау мүмкіндігі артады. 4–2 формациясындағыдай, мұнда да бір артықшылық бар: алдыңғы қатардағы ойыншы ретінде сеттерге секіріп, допты қарсылас жаққа "түсіруге" рұқсат етіледі. Бұл қарсылас команданың блоктаушыларын да шатастыра алады: сеттер секіріп допты түсіруге немесе шабуылшылардың біріне қоюға мүмкіндік алады. Жақсы сеттер мұны біледі, сондықтан олар жылдам шабуыл үшін ғана емес, қарсыласты шатастыру үшін сыртқа қойғанда да секіреді. 5–1 шабуылы – 6–2 және 4–2 комбинациясы: сеттер алдыңғы қатарда болғанда шабуыл 4–2 сияқты, ал артқы қатарда болғанда – 6–2 сияқты көрінеді.
The 5–1 formation has only one player who assumes setting responsibilities regardless of their position in the rotation. The team will, therefore, have three front row attackers when the setter is in the back row and only two when the setter is in the front row, for a total of five possible attackers. The player opposite the setter in a 5–1 rotation is called the opposite hitter. In general, opposite hitters do not pass; they stand behind their teammates when the opponent is serving. The opposite hitter may be used as a third attack option (back row attack) when the setter is in the front row: this is the normal option used to increase the attack capabilities of modern volleyball teams. Normally the opposite hitter is the most technically skilled hitter of the team. Back row attacks generally come from the back right position, known as zone 1, but are increasingly performed from back centre in high level play. The big advantage of this system is that the setter always has 3 hitters to vary sets with. If the setter does this well, the opponent's middle blocker may not have enough time to block with the outside blocker, increasing the chance for the attacking team to make a point. There is another advantage, the same as that of a 4–2 formation: as a front row player, the setter is allowed to jump and "dump" the ball onto the opponent's side. This too can confuse the opponent's blocking players: the setter can jump and dump or can set to one of the hitters. A good setter knows this and thus will not only jump to dump or to set for a quick hit, but when setting outside as well to confuse the opponent. The 5–1 offence is actually a mix of 6–2 and 4–2: when the setter is in the front row, the offense looks like a 4–2; when the setter is in the back row, the offense looks like a 6–2.