Кіріспе

2012 жылы түсірілген американдық фильм, Эндрю Стэнтонның режиссерлігінде

«Джон Картер» – 2012 жылы түсірілген американдық ғылыми-фантастикалық әрекет фильмдері, режиссері Эндрю Стэнтон, сценарийін Стэнтон, Марк Эндрюс және Майкл Чабон жазған. Фильм Эдгар Райс Берроуздың «Барсум» романдары сериясының бірінші кітабы – «Марстың ханшайымы» романының негізінде түсірілген. Продюсерлер: Джим Моррис, Колин Уилсон және Линдси Коллинз. Басты рөлдерде Тейлор Китч, Линн Коллинз, Саманта Мортон, Марк Стронг, Сиаран Хиндс, Доминик Уэст, Джеймс Пуэрфой және Виллем Дафо ойнаған. Фильм Джон Картердің алғашқы планетаралық саяхаты мен Барсум патшалықтарындағы азаматтық тәртіпсіздікті реттеу әрекеттері туралы баяндайды. «Барсум» сериясын бейімдеуге 1930 жылдардан бері бірнеше әрекеттер жасалған, бірақ олардың көпшілігі даму сатысында тоқтап қалды. 2000 жылдардың соңында «Уолт Дисней Пикчерс» 1980 жылдары сәтсіз аяқталған әрекеттен кейін Берроуздың туындыларын фильмге бейімдеуге белсенді күш жұмсады. Жобаны Стэнтон бастап әкелді, ол «Диснейге» Берроуз мұрагерлерінен экрандық құқықтарды жаңаруды талап етті. Стэнтон 2009 жылы осы фильмнің режиссері болып тағайындалды. Бұл «Диснейде» «Табылған Немо» және «WALL-E» анимациялық фильмдерінде режиссерлік жұмыс істегеннен кейін оның толыққанды фильмдегі дебюті болды. Фильмнің түсірілімі 2009 жылдың қарашасында басталды, ал негізгі түсірілімдер 2010 жылдың қаңтарында басталып, жеті айдан кейін шілдеде аяқталды. «Pixar» фильмдеріне көптеген музыка жазған Майкл Джаккино музыкасын жазды. «Pixar-дың» сол жылы шыққан «Батыл» фильмі сияқты, бұл фильмнің де арнауын Стив Джобсқа жасады. Фильм АҚШ-та 2012 жылдың 9 наурызында «Уолт Дисней Студиос Моушн Пикчерс» арқылы шығарылды, бұл титулдық кейіпкердің алғашқы пайда болуының 100 жылдығын белгіледі. Фильм «Disney Digital 3D», «RealD 3D» және «IMAX 3D» форматтарында көрсетілді. Фильмге аралас пікірлер айтылды, визуалды эффектілері, Джаккиноның музыкасы және әрекет сахналары мақталып, кейіпкерлер мен сюжеті сынға ұшырады. Солтүстік Америкада фильм кассада сәтсіз болды, бірақ Ресейде бірінші күні рекордтық көрсеткіштерге қол жеткізді. Әлемдік кассада 284 миллион доллар жинады, нәтижесінде «Дисней» 200 миллион долларлық зиянға ұшырады, бұл тарихтағы ең ірі кассалық сәтсіздіктердің біріне айналды. Өндіріс бюджеті 263 миллион долларды құраған, жалпы құны 350 миллион долларға жеткен фильм, ең қымбат фильмдердің бірі болып саналады. Кассадағы көрсеткіштеріне байланысты «Дисней» Стэнтон жоспарлаған трилогияның қалған бөліктері – «Марстың құдайлары» және «Марстың соғыс әміршісі» фильмдерін түсіруден бас тартты.

Сюжет

1881 жылы Эдгар Райс Берроуз ағасы Джон Картердің, Америка Азамат соғысында Конфедерация армиясының бұрынғы капитанының кенеттен қайтысымен өткен жерлеу рәсіміне қатысады. Картердің өсиетімен денесі тек іштен ашылатын қабірге қойылады. Оның адвокаты Берроузға Картердің жеке күнделігін оқуға береді. 1868 жылғы Аризона территориясындағы оқиғаға көз жүгіртсек, Одақ полковнигі Пауэлл Картерді жергілікті апачилермен күресуге көмектесуі үмітімен қамауға алады. Картер ұстаудан қашып құтылады, бірақ АҚШ атты әскерінің қуып жете алмайды. Апачилер тобымен кездескеннен кейін Картер мен жараланған Пауэлл алтынға толы үңгірге тығынады. Сол сәтте үңгірде терн пайда болып, екеуіне шабуыл жасайды; Картер оны өлтіреді, бірақ кездейсоқ терннің күшті медальонын іске қосып, құрып бара жатқан Барсум планетасына көшіріледі, Картер үшін ол Марс еді. Картердің сүйек тығыздығының ерекшелігі мен планетаның тартылысының төмендігінің арқасында ол биікке секіріп, үлкен күш көрсете алады. Оны көшпелі жасыл марсиандар – Tharks және олардың Jeddak-ы Тарс Таркас тұтқынға алады. Барсумдағы қызыл марсиандық қалалар Гелиум мен Зоданга мың жылдан бері соғысып келеді. Зоданганың Jeddak-ы Саб Тан, терн көшбасшысы Матай Шаннан алынған арнайы қарумен қаруланып, Гелиум ханшайымы Дежа Торисқа үйлену арқылы соғысты тоқтатуды ұсынады. Ханшайым қашып, Картер құтқарады. Картер, Дежа және Таркастың қызы Сола Картердің Жерге қайту жолын табу үшін қасиетті өзенге жетеді. Олар медальондардың "тоғызыншы сәуле" арқылы қуаттанатынын, бұл Саб Танның қаруының да көзі екенін біледі. Оларды Шан басқаратын қатыгез Уорхун тайпасы шабуылдайды. Картер мен Дежа Зодангаға қайтарылады. Дежа көңілі құлазып, Саб Танға үйленуге келіседі және Картерге медальонды Жерге қалай пайдалану керектігін айтады. Картер қалуға шешім қабылдап, Шанның тұтқынына айналады, ол оған терндердің мақсатын, олардың әртүрлі әлемдердің өркениеттерін өздерінің жойылуына қарай қалай манипуляциялайтынын, планетаның ресурстарын пайдаланатынын және Барсуммен де солай істеуді жоспарлап отырғанын түсіндіреді. Картер Тарктарға көмек сұрап, Соламен бірге барады. Олар Таркастың Тал Хаджуспен құлатылғанын біледі. Картер мен жараланған Таркас аренада екі алып ақ маймылмен шайқасады, Картер Хаджусты өлтіріп, Тарктардың басшысы болады. Тарк армиясы Зодангаға шабуылдайды, Гелиумның сыртында олардың әскері күтіп тұрғанын біліп, Джон мен Тарктар Зоданганың әуе кемелерін тартып алып, Гелиумға ұшады. Картер Зоданга әскерін жеңеді, Саб Тан өлтіріледі, ал Шан қашуға мәжбүр болады. Картер Дежаға үйленіп, Гелиум ханзадасы болады. Бірінші түні Картер Марста мәңгі қалуға шешім қабылдап, медальонды лақтырып жібереді. Шан осы мүмкіндікті пайдаланып, қайта пайда болып, Картерге тағы бір сынақ жібереді, оны Жерге қайтарады. Картер Жердегі медальондардың бірін табу үшін ұзақ сапарға шығады; бірнеше жылдан кейін ол кенеттен қайтыс болады және оның Жерге оралуы денесін комаға түсіретінін білдіретін ерекше жерлеу рәсімін сұрайды. Қазіргі уақытта Берроуз Картердің қабіріне жүгіріп барып, оны ашуға тырысады. Ол қабірді ашқанда, Терн пайда болып, қаруын көтереді, бірақ Картер пайда болып, Тернді артынан атып өлтіреді. Ол ешқашан басқа медальон таппағанын, оның орнына Шанның сынағын жеңу үшін Тернді жасырынған жерінен шығаруды жоспарлағанын айтады. Картер өлген Терннің медальонын пайдаланып Барсумға оралады.

Актерлік құрам

Тейлор Китч Джон Картер рөлінде, Марсқа тасымалданатын Конфедерация армиясының капитаны. Линн Коллинз – Деджа Торис, Гелийдің ханшайымы. Саманта Мортон – Сола, Джон Картермен жұмыс істейтін Тарк. Виллем Дафо – Тарс Таркас, Тарктардың джедағы және Соланың әкесі. Томас Хаден Черч – Тал Хаджус, Джон Картер мен Тарс Таркасты ұнатпайтын қатыгез Тарк. Марк Стронг – Матай Шан, Терндердің Хеккадоры. Сиаран Хиндс – Тардос Морс, Гелийдің джедағы және Деджа Тористің әкесі. Доминик Уэст – Саб Тан, Зоданганың джедағы. Джеймс Пурфой – Кэнтос Кан, Ксавариан кемесінің Одвары. Брайан Кранстон – полковник Пауэлл, Джонның Апачилерге қарсы ат әскеріне көмектесуін қалаған Одақ полковнигі. Дэрил Сабара – Нед, Джон Картердің жүрегі жақын туысы. Поли Уокер – Саркоя, Соланы жек көретін аяусыз Тарк. Дэвид Швиммер – жас Тарк жауынгері, Тарк Таркасқа 18 жұмыртқаның жарылмағанын хабарлайтын Тарк. Джон Фавро – Тарк букмекері, кез келген қақтығысқа ставка жинап алатын Тарк. Дон Старк – Дикс, Джон Картер тоқтаған Аризона қаласындағы дүкенші. Николас Вудсон – Далтон, Джон Картердің Эдгарды шақырған мұрагері. Арт Малик – Зоданган генералы.

Шығу тегі

Фильм негізінен 11 томдық "Марстың ханшайымы" (1912) романдарының біріншісіне негізделген, онда планетаралық батыр Джон Картер (кейінгі томдарда Деджа Ториспен болған балаларының оқиғалары) суреттелген. Бұл оқиға бастапқыда алты ай бойы "The All Story" тақырыптық журналында бөлім-бөліммен жарияланды (1912 жылдың ақпанынан шілдесіне дейін); бұл тараулар бастапқыда "Марстың айлары астында" деп аталды, содан кейін роман ретінде жиналып, бес жыл өткен соң А. С. МакКлург баспасынан қатты мұқабамен шықты.

Боб Клампеттің қатысы

1931 жылы режиссер Боб Клампетт Эдгар Райс Берроузға «Марстың ханшайымы» повесін толық метражды анимациялық фильмге бейімдеу туралы идея ұсынды. Берроуз оған ынталы жауап берді, тұрақты ойыншылармен түсірілген фильмнің дәл бейімделуде түрлі шектеулерге тап болатынын мойындады, сондықтан Клампеттке Джон Картер үшін жаңа анимациялық оқиға жазуды кеңес берді. 1935 жылы Берроуздың ұлы Джон Кольман Берроузбен бірлесіп жұмыс істеген Клампетт ротоскоп және басқа да қолмен салынған техникаларды пайдаланып, әрекетті түсірді. Ол Джон Картердің күшті қимылдарын Марстың төмендетілген гравитациясында орындаған спортшының қозғалыстарын қадағалап, оларға сенімді көрініс беру үшін жасыл терілі, 4 қолды Тарктарды жасады. Содан кейін ол олардың сегіз аяқты Тоаттарымен шапқандағы бейнематериалды түсірді, оның барлық сегіз аяғы үйлесімді қозғалыста болды; сондай-ақ ол Марстағы жанартаудан шығатын зымырандар флотының бейнематериалдарын жасады. Metro Goldwyn Mayer мультфильмдерді шығаруды жоспарлаған, ал студия басшылары осы серияға қуанды. 1936 жылға дейін түсірілген сынақ кадрлары АҚШ-тың барлық аймақтарында, әсіресе шағын қалаларда кинотеатр операторларынан кері реакция алды; көптегендер Марстағы жер шары тұрғынының тұжырымы орталық Американдық көрермендерге тым фантастикалық идея болады деп ойлады. Серияға жасыл жарық берілмеді, керісінше Клампеттке Тарзанның анимациялық сериясын жасау ұсынылды, бірақ ол кейіннен одан бас тартты. Клампетт MGM-нің шешімінің ирониясын түсінді, өйткені Universal Studios таратқан «Флэш Гордон» фильмінің сериясы сол жылы үлкен жетістікке жетті. Ол MGM сериалдардың тек балаларға демалыс күндері көрсетілетініне сенгенін, ал Джон Картер туралы әңгімелер кешке ересектерге арналғанын болжады. Клампетт түсірген кадрлар көп жылдар бойы жоғалып кеткен деп есептелді, бірақ 1970-ші жылдардың басында Берроуздың немересі Дантон Берроуз Эдгар Райс Берроуз Инк. архивінен кейбір фильм сынақтарын тапты.

Диснейдің дамуы

1950 жылдардың соңында тоқтатылған қозғалыс анимациясының эффекттері режиссері Рей Гаррихаузен романдарды түсіруге қызығушылық танытты, бірақ 1980 жылдарға дейін продюсерлер Марио Кассар мен Эндрю Г. Важна Cinergi Pictures арқылы Уолт Дисней студиясының құқықтарын сатып алмады. Бұл, бастапқы «Жұлдызды соғыстар» трилогиясына және «Барбариялық Конанға» бәсекелес жасау мақсатымен жасалды. Тед Эллиотт пен Терри Россио сценарий жазуға шақырылды, ал Джон МакТирнан мен Том Круз режиссерлік және басты рөлге қарастырылды. Алайда, жоба құлады, себебі МакТирнан визуалды эффектілердің Барсумды қайта жасай алу үшін жеткілікті деңгейде дамымағанын түсінді. Жоба Диснейде қалды, ал Джеффри Катценберг романдарды түсіруді ынталандырды, бірақ құқықтар ақырында Берроуз мұрагерлеріне қайтарылды. Родригес бұрын «Sin City» суретшісі/жасаушысы Миллерді фильмге бейімделуде ко-режиссер ретінде көрсеткені үшін киноиндустриясында дау тудырған еді. Осының салдарынан Родригес Америка Режиссерлер Гильдиясынан кетуге шешім қабылдады. 2004 жылы DGA емес режиссерді жұмысқа ала алмаған Paramount Керри Конранды режиссерлікке, ал Эрен Крюгерді Джон Картер сценарийін қайта жазуға тағайындады. Атыс алаңы ретінде Австралияның шөлейттері қарастырылды. Конран белгісіз себептермен фильмнен кетіп, 2005 жылдың қазан айында оның орнына Джон Фавро келді. Содан кейін Стэнтон Диснейге фильмді «Марстағы Индиана Джонс» деп ұсынып, оны түсіру мүмкіндігі үшін күшті үгіт жүргізді. Студия бастапқыда күмәнданды. Стэнтон бұрын жанды экшн фильмін түсірмеген еді және фильмді аты-жөні көрерменге кепілдік беретін үлкен жұлдыздарсыз түсіргісі келді, кем дегенде, ашылу күндері. Сценарийдің мазмұны түсініксіз және түсіну қиын деп саналды. Алайда, Стэнтон «WALL-E» және «Немоны іздеу» фильмдерін хитке айналдыру үшін ұқсас алдын ала күмәнді жеңгендіктен, студия оны режиссер ретінде мақұлдады. Стэнтон өзінің Уолт Дисней Пикчерске «қарызға» берілгенін атап өтті, өйткені Pixar барлық жастағы бренд, ал Джон Картер, оның сөзімен айтқанда, «барлық жастағы фильм болмайды». 2008 жылы Джон Картер фильмінің трилогиясының бірінші бөлігі үшін алғашқы жоба аяқталды; алғашқы фильм тек бірінші романға негізделген. 2009 жылдың сәуірінде автор Майкл Чабон сценарийді қайта қарау үшін шақырылғанын растады. «Мен құрылымды және бірлесіп жұмыс істеуді жақсы білемін, - деді Стэнтон, - бірақ Майкл техникалық, поэтикалық және интеллект жағынан жақсы жазушы». «WALL-E» аяқталғаннан кейін Стэнтон өзінің зерттеулерінің бір бөлігі ретінде Калифорния штатының Тарзана қаласында орналасқан Эдгар Райс Берроуз, Inc. архивіне сапар шекті. Ол сондай-ақ, әдеттегі анимациялық жобаларына қарағанда, алдын ала өндіріске аз уақыт бөлгеніне қарамастан, бұл міндет салыстырмалы түрде оңай болды, өйткені ол бала кезінде Берроуздың романдарын оқыған және олардың көптеген көріністерін елестеткенін атап өтті. Стэнтон режиссерлікке аптасына 24 шақырым жүгіріп, жеңіліске ұшырағаннан кейін дайындалды. Ол «жұмысты алдап, биікке көтерілген анимация маманы» сияқты көрінбеу үшін қажет болған жағдайда ғана трейлеріне бармай, тіпті отырмауға ант берді. Көптеген актерлер басты рөлге қарастырылды. Картердің Конфедерация армиясының офицері ретінде өткен оқиғасы қазіргі заманғы аудитория үшін проблема болуы мүмкін екенін білген Стэнтон кейіпкерді өзі соғысқан жақтан бөлек, жалпы соғыспен ұнжырғасы түскен және жек көретін ретінде көрсетті. «Мен оны бұл қылмыстан құтқарып қалмағым келді, бірақ ол жаққа да жақтастырмағым келді. Мен оны бейтараптандыруға тырыстым». Тейлор Китч оның таңдауы болды, өйткені оның кейіпкері ашулы, автобустың артында қалды, бұл кейіпкердің кейіпкерге деген көзқарасын білдірді, өйткені Китчтің позы Картерді еске түсірді. Дафоеге сонымен қатар фильм үшін Аватар үшін Нави тілін жасаған Пол Фроммер жасаған Тарк тілінде диалог жасау керек болды. Ол бұрын «Немоны іздеу» фильмінде Стэнтонмен жұмыс істеген, ол оны ұнатты. Дафо Стэнтонның анимациядағы біліміне байланысты эффекттерге сүйенуден бас тартқанына таң қалды. «Ол фильмді түсіру керек деп ойлады, сондықтан біз осы көріністерді бастағанда, «Ой, CGI мұны жасайды» немесе «олар мұны кейін жасайды» деген ойлар болған жоқ», - деді ол, бұл фильмнің кейіпкерін қозғаушы қуатты етті. Ютадағы басқа жерлерге Пауэлл көлі және Гранд, Уэйн және Кейн округтері кірді. Кинематограф Дэн Миндел фильмнің барлығы АҚШ-тың оңтүстік-батысындағы Four Corners аймағында түсірілуі керек деп есептеді, ол Жердегі жалғыз жер Марс деп айтуға болады деп ойлады. «Біздің студиялық жұмыстардың көбі студияны таңдаудың нәтижесінде бұзылды, сахналардың көлемі, олардың барлығы ішінде түсірілді, олардың барлығы сыртта болуы керек еді, және т.б.». Бірақ Миндел осы процестегі кемшіліктерді де ұнатыпты. Ескі Panavision линзаларында кемшіліктер мен бұрмалаулар бар, және «таза түрде органикалық деңгейде, жарық бұрмалауларға тигенде басқаруға келмейтін нәрселер болады», - деді ол. «Есептеуге келмейтін магия пайда болады, мен оны жақсы көремін!» Осы болжамсыздық және фильмнің текстурасы мен зернистігіне әсері Минделге оның ойынша, «фантастикалық жандар мен кең ауқымды цифрлық визуалды эффектілер технологиясының артындағы әрекеттерге қарамастан, шынайы сезім беретін» суреттерді берді. Джон Картер үшін ол Panavision Primo және C сериясының анаморфты линзаларын, сондай-ақ ATZ және AWZ зум линзаларын, Kodak Vision3 500T Color Negative 5219 және 200T 5213 қорына қолданды. Стэнтон фильмнің көп бөлігін екі рет қайта түсірді, бұл сол кездегі жанды экшн түсірілімінде жиі кездеспейтін жағдай. Ол мұны өзінің анимациялық тәжірибесімен байланыстырды. Коллинс қайта түсіру оның кейіпкеріне зиян келтіргенін айтады. Бастапқыда күшті, тәуелсіз жауынгер ретінде түсірілген, оның әкесімен байланысты көріністер сияқты қосылған көріністер оны көбірек осал етті; және оның Картерді ұрған көріністері сияқты көріністер қиылып қалды. Ол студияның Ториске жұмсақ көзқарас қалағанын және оның не істеу керегін Стэнтоннан күн сайын сұрап, оны орындағанын айтады. Аяқтауға көптеген эффектілер мен CGI кадрлары керек болды. Стэнтон еске алады: «Картердегі аяқталмаған жұмыстарда толық анимациялық фильмдегіден де көп анимациялық кадрлар болды». Әсіресе шайқас көріністерінде көптеген Тарктарды анимациялау қиын болды; бағдарламалық құрал оны жаңартуды қажет етті, және бір аниматордың айтуынша, жұмыс көріністерін ашу үшін үш сағат кетті. CGI жұмысындағылар Стэнтонға өте риза болды, өйткені ол өзінің тәжірибесіне байланысты бұл салада мол тәжірибеге ие болды және басқа фильмдердегі режиссерлерге қарағанда көбірек қол жетімді болды. Оның идеялары қолданылды және ол Led Zeppelin-нің 1975 жылғы «Kashmir» әнінің трейлерде қолданылуын сынағандарды елемеді, бұл фильм іздеген заманауи жас көрермендер үшін бұл фильмнің ескіргенін көрсетуі мүмкін. Стив Джобс қайтыс болғаннан кейін Стэнтон фильмді оның естелігіне арнады. Стэнтон 2011 жылдың басында аталымды кітаптың аталымына өзгертті, «бірде-бір ұл бармайды» деді. Кейін ол оны кең аудиторияға ұнату үшін «Марстан» алып тастады, фильмді «Джон Картер Марстан болатын жігіттің шығу тарихы» деп атады. Китч аталымның кейіпкердің саяхатын көрсететінін айтты, өйткені Джон Картер фильмнің соңғы минуттарында ғана «Марстан» болады. Бұрынғы Disney маркетинг президенті Карни де аталымды өзгертуді ұсынған деп айтылды. Аталымды өзгертудің тағы бір себебі, Disney 2011 жылдың наурыз айында «Марс аналарға қажет» фильмімен үлкен шығынға ұшырады; Карни, есеп бойынша, соңғы жылдары аталымында «Марс» сөзі бар фильмдер коммерциялық сәттілікке жете алмағанын көрсететін зерттеу жүргізді. Чабон барлық фильмдердің сыншылар тарапынан жақсы бағаланбағанын жауап берді. Стэнтон кітаптарға жеткілікті таныс екенін сендірді, бұл мәселе болмайды, бірақ басқа маркетингтік басшы: «Адамдар «Мен білемін...» дейді».

2012 жылдың басында

Бірнеше апта кеңсесінен қашық болғаннан кейін Карни 2012 жылдың басында, келісімшартында тағы төрт жыл қалғанда, фильмнің шығуына дейінгі, жарнамалық күш-жігер күшейтілетін кезеңнің басталуымен кетіп қалды. Ол осы мақсатқа 100 миллион доллардан астам қаражат жұмсауға міндеттенді. Бұл күн жақындаған сайын Диснейдің жоғары бюджетті фильмдерді насихаттаудағы әдеттегі шаралары байқалмады. Компанияның онлайн және бөлшек сауда дүкендерінде, сондай-ақ Target сияқты ірі дүкендерде ірі тауарлар қойылған жоқ. efn|Росс 2010 жылы "Tron: Legacy" фильмінің шығу алдында осы сияқты шаралар жасаған, фильмнің табысына үлес қосып, кейбір еңбегін мойындауға үміттенеді. Фильм кассада жақсы көрсеткенімен, мерчандайзинг күтілгендей болмады, себебі Росс студияда маркетинг саласында жеткілікті тәжірибесі болмағандықтан, Диснейде сатылмаған бейне ойындар мен футболкалар қалды. Бұл тиімді деп есептелгенімен, "Сіз нағыз Джон Картерсіз бе?" сияқты басқа да акциялар, оған өздерінің нағыз есімдерін дәлелдей алатын еркектер жеңімпаздардың арнайы көрсетілімге шақырылатын байқауға қатысуға шақырылған, сәтті болмады.

Премьера

Дисней ақпан айының соңындағы премьераны Голливудтағы Эль Капитан театры емес, Лос-Анджелес қаласының орталығындағы Регалдың LA Live театрында өткізуді жоспарлады, оған иелік етіп, кеңінен жаңартып келген болатын. Ойын орнының таңдалуы "ерекше" деп сипатталды, себебі Дисней қайта жаңартудан кейін көптеген премьераларын, әсіресе жоғары бюджетті франшиза фильмдерін сонда өткізіп келген. Премьераны жариялаған баспасөз хабарламасында Дисней фильмнің 21 метрлік экранда 3D форматында үш кинотеатрда 800 көрерменге көрсетілетінін мәлімдеді, олар актерлер мен түсірушілер тобынан, компания басшыларынан, сыншылардан, D23 мүшелерінен және конкурстардың жеңімпаздарынан құралды. "Неге осы фильм осылай нашар орындалғанын немесе Голливуд тарихындағы ең ірі сәтсіздік деп есептеліп жатқанын білмеймін", - деді Уэст төрт айдан кейін. "Ол осылай нашар емес". Ол Стэнтонды және фильмді қорғап, бұрынғысын "нағыз гений" деп атады және сын-пикирлердің аса жаман болмағанын атап өтті. Вест сондай-ақ 2010 жылы фильмнің түсірілімінен кейін пайдаланылмаған маркетингтік жоспарды көргенін айтты, ол Дисней таңдаған жобадан гөрі тиімдірек болар еді деп сенді. 2020 жылы Screen Rants сайтынан Kayleigh Donaldson Стэнтонның Pixar негізіндегі фильмдерді жасау процесінің шығындарды қажетсіз арттырғанын және фильмнің салдарынан өндіріс бюджетінің үлкен болғандығының табыс табуын қиындатқанын, «Кариб теңізінің қарақшылары: Бейтаныс толқындар» сияқты жағдайларда болғандай, бұрынғы аргументтерді қайталады. Ол соңғы он жылдағы ең қымбат 10 фильмнің барлығы, бірін қоспағанда, Диснейдің туындылары екенін атап өтті. «Бұл қазір блокбастер киносының жағдайы, өте үлкен фильмдерді жасау дәуірі, олар тек халықаралық кассадан табыс табуға сенеді». Диснейдің сегіз фильмі ішінде «Джон Картер» франшизаның бөлігі емес, жалғыз фильм. Бұл үлкен бюджет Берроуздың көзқарасын экранға адал және сенімді түрде көшіру үшін қажет болды, бірақ сонымен бірге көрермендер қымбат CGI және арнайы эффектілерге үйреніп қалғандықтан, олардың қызығуын осы арқылы қоздыруға болмайтын еді. Дональдсон сондай-ақ, «Марстың ханшайымы» кітабының атауын қолданбау туралы алғашқы шешімнің «Дисней фильмді кімге сатқысы келгені туралы көптеген сұрақтар тудырғанын» атап өтті, атаудағы «ханшайым» сөзі бар фильмге ерлердің қызығушылық танытпауы мүмкін деп қорқып, Диснейдің өзінің ханшайым фильмдерімен байланысты тәжірибесіне қарамастан. Оны тек «Джон Картер» деп атау «фильмнің өзінің сәйкессіздігіне айналдырды, себебі ол фильмді көруге келген көрермендерге сатылып жатқан фильм туралы ештеңе айтпады». Стантонның соңғы қадамның себебі, әңгіме Джон Картердің Джон Картер Марстан қалай айналуы туралы екендігі, Дональдсонның пікірінше, бірнеше кітаптардан бейімделген басқа фильмдерді де мазалаған мәселеге назар аударады. «Көптеген студиялар бірнеше жыл бойы күрделі сюжетті құрастырған фильмді бірден түсіру үшін үш-төрт фильмтің жұмысын жасауға тырысты», - деп жазды ол. «Бұл көптеген франшизалардың басталусыз қалдыруына әкелді, өйткені көрермендер оларға қамқорлық жасамаған мүлік үшін жалғаулар жасау үшін ғана бар фильмдерге қызығушылық танытпады». Олардың ішінде «Артемида Құс», «Робин Гуд» және «Король Артур: Қилыстың аңызы» фильмдері бар. Сол сияқты «Джон Картер» фильміндегі Барсумның бейнеленуі «фильмді жалғастыруға жеткіліксіз болды және ешқашан күннің шуағын көрмейтін трилогияға инвестиция салуға жеткілікті адамдарды тартпады». Бір жарым жылдан кейін, «New Yorker» журналындағы мақаласында дос Стантонды Джакиноға сапарға шығарып, фильмнің музыкалық тұжырымдамасын және оның сюжетке қалай қатысы бар екенін талқылайды. Стентон уақытша музыканы, нақты музыканың қандай көңіл-күйді көрсетуін қалағанын көрсету үшін қолданды, бұл міндетті әдеттегідей редакторға тапсырмаудың орнына өзі жасады. Ол композиторға музыканың сюжетті басқаратын екі түрлі жоспарды бейнелейтінін айтты: Картер мен Терндердің. Стентон Картердің музыкасын Марстың Джон Картері ретінде өзін баяу қабылдауын көрсететіндей етіп өзгертуді қалады. Фильмнің тизер трейлері 14 шілдеде көрсетілді және «Гарри Поттер және өлім сыны. 2-бөлім» көрсетілімімен бірге 3D және 2D форматында көрсетілді; ресми трейлер 30 қарашада көрсетілді. 2012 жылдың 5 ақпанында «Супер Боул» кезінде фильмді насихаттаған кеңейтілген жарнама көрсетілді.

Үй медиасы

Walt Disney Studios Home Entertainment 2012 жылдың 5 маусымында «Джон Картер» фильмін Blu-ray, DVD және цифрлық жүктеу форматында шығарды. Үйге арналған медиа-релиз үш түрлі физикалық жиынтықта ұсынылды: төрт дискілік комбо-жинақ (1 дискі Blu-ray 3D, 1 дискі Blu-ray, 1 DVD және 1 дискілік цифрлық көшірме), екі дискілік комбо-жинақ (1 дискі Blu-ray, 1 дискі DVD) және бір дискілік DVD. «Джон Картер» фильмі 3D жоғары сапада, жоғары сапада және стандартты сападағы цифрлық форматта да қолжетімді болды. Сонымен қатар, үйдегі медиа-басылым сұраныс бойынша форматта да ұсынылды. Blu-ray дискісіндегі қосымша мүмкіндіктерге Disney Second Screen функционалы, «360 градус Джон Картер», жойылған көріністер және «Barsoom Bloopers» кіреді. DVD дискісіндегі қосымша мүмкіндіктерге «100 жылдық дайындық» және фильм жасаушылардың аудио түсіндірмелері кірді. Жоғары сападағы цифрлық және стандартты сападағы цифрлық нұсқаларында Диснейдің екінші экраны, «Barsoom Bloopers» және жойылған көріністер бар. Цифрлық 3D жоғары сападағы цифрлық көшірмеде қосымша мүмкіндіктер жоқ. Маусымның ортасында фильм жалпы дискі сатылымын бақылайтын Nielsen VideoScan First Alert сатылым кестесінде және Nielsen-нің арнайы Blu-ray дискі сатылым кестесінде көшбасшы болды. DVD нұсқасы шамамен миллион дана сатылып, 17 миллион доллар, ал Blu-ray және 3D нұсқалары да шамамен миллион дана сатылып, 19,2 миллион доллар табыс әкелді, алғашқы аптадағы жалпы табыс 36,3 миллион долларды құрады.