Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Экономикаға оң немесе теріс әсер ететін күтпеген және күрт өзгеріс. Экономикада шок – экономикаға күтпеген немесе болжау мүмкін емес оқиғаның оң немесе теріс әсері. Техникалық тұрғыдан алғанда, бұл экономикалық модельмен түсіндірілмейтін, яғни экзогендік факторлардың болжаусыз өзгеруі, ол эндогендік экономикалық айнымалыларға әсер етуі мүмкін. ЖІӨ және жұмыспен қамту сияқты экономикалық айнымалылардың шок кезінде және одан кейін реакциясы импульстік реакция функциясы арқылы өлшенеді.
Unexpected and disruptive event that affects an economy, either positively or negatively
In economics, a shock is an unexpected or unpredictable event that affects an economy, either positively or negatively. Technically, it is an unpredictable change in exogenous factors—that is, factors unexplained by an economic model—which may influence endogenous economic variables. The response of economic variables, such as GDP and employment, at the time of the shock and at subsequent times, is measured by an impulse response function.
Шок түрлері
Технологиялық шок – өнімділікке әсер ететін технологиялық дамудың нәтижесі. Егер шок ұсыныстың шектеулі болуына байланысты болса, онда ол ұсыныс шогы деп аталады және әдетте белгілі бір өнімнің бағасының өсуіне әкеледі. Апаттар немесе төтенше жағдайлар кезінде ұсыныс шоктары туындауы мүмкін. 2008 жылы Батыс Австралиядағы Варанус аралындағы газ құбырының жарылуынан туындаған газ дағдарысы – бұл соның бір мысалы. Сұраныс шогы – жеке шығыстардың, әсіресе тұтынушылардың тұтыну шығыстарының немесе кәсіпорындардың инвестициялық шығыстарының үлгісінің кенеттен өзгеруі. Таңдау шогы – тұтыну немесе демалысқа деген қалаудың өзгеруі. Инфляциялық шок – тауар бағасының кенеттен өскен кезде (мысалы, мемлекеттік субсидиялардың азайтылуынан кейін), ал барлық жалақылар бірден қоғамда түзетілмегенде (бұл көптеген тұтынушылар үшін сатып алу қабілетін уақытша жоғалтуға әкеледі); немесе өндіріс шығындары корпоративтік кірістерден асып түскенде (мысалы, энергия бағасының өсуінен кейін) пайда болады. Ақша-кредит саясаты шогы – орталық банк жеткілікті алдын ала ескертусіз пайыздық мөлшерлемелерді немесе ақша ұсынысын бақылау жолын өзгерткенде туындайды. Фискалдық саясат шогы – мемлекеттік шығындар немесе салық мөлшерлерінің күтпеген өзгеруі. Жаңалық шогы – болашақ технологиялық прогреске қатысты ағымдағы күтулердің өзгеруі, бұл әлеуетті технологиялық даму туралы жаңа ақпараттың нәтижесі болуы мүмкін. Микроэкономика контекстінде шоктар шаруашылық деңгейінде де зерттеледі, мысалы денсаулық, табыс және тұтыну шоктары. Жеке және шаруашылық экономикалық шоктар, мысалы, жұмыс орынынан айырылудан туындауы мүмкін, ал лотереяда жеңіске жетуден оң шоктар пайда болуы мүмкін. Мысалы, даму микроэкономикасында шаруашылық табысының шоктары мен шаруашылықтың тұтыну деңгейі арасындағы байланыс, шаруашылықтың өзін-өзі сақтандыру қабілетін түсіну үшін зерттеледі (толық сақтандыру гипотезасын тексеру).
A technology shock is the kind resulting from a technological development that affects productivity. If the shock is due to constrained supply, it is termed a supply shock and usually results in price increases for a particular product. Supply shocks can be produced when accidents or disasters occur. The 2008 Western Australian gas crisis resulting from a pipeline explosion at Varanus Island is one example. A demand shock is a sudden change of the pattern of private expenditure, especially of consumption spending by consumers or of investment spending by businesses. A preference shock is a change in preferences over consumption or leisure. An inflationary shock happens when prices of commodities increase suddenly (e. g., after a decrease of government subsidies) while not all salaries are adjusted immediately throughout society (this results in a temporary loss of purchasing power for many consumers); or that production costs begin to exceed corporate revenues (e. g. following energy price hikes). A monetary policy shock occurs when a central bank changes, without sufficient advance warning, its pattern of interest rate or money supply control. A fiscal policy shock is an unexpected change of government spending or taxation amounts. A news shock is a change in current expectations of future technological progress, which could be induced by new information about potential technological developments. In the context of microeconomics, shocks are also studied at the household level, such as health, income, and consumption shocks. Negative individual and household economic shocks can result from job loss, for example, while positive shocks can come from winning the lottery. For example, in development microeconomics the relationship between household income shocks and household levels of consumption is studied to understand a household's ability to insure itself (testing the full insurance hypothesis).
Саяси әсері
Экономикалық шоктар саяси бағытқа әсер етеді. Жұмыс жоғалту сияқты жағымсыз шоктарды бастан өткерген адамдар қайта бөлу саясатын және кең ауқымды әлеуметтік саясатты қолдауға бейімді. Кейбір мәліметтер жағымсыз экономикалық шоктардың адамдардың саяси жүйеге деген сенімін төмендетуі мүмкін екенін көрсетеді, алайда бұл сенімсіздік көбінесе уақытша болып, уақыт өте келе қайта жанданады. Сайлаушылардың шағын бөлігі шоққа реакция ретінде дауыс беру әдеттерін өзгерте алады, соның ішінде қалыпты үрдіске қарсы, популистік, солшыл кандидаттар мен саясатқа қолдау көрсетуі немесе сайлау процесіне қатысудан бас тартуы мүмкін. Жағымды экономикалық шоктар үкіметтік институттарға сенімнің артуымен байланысты.
Economic shocks impact political preference. The experience of negative shocks such as job loss causes individuals to favor redistributive policies and broader social policies. Some evidence shows that negative economic shocks cause individuals to lose faith in political systems, though this erosion of trust is often temporary, rebounding over time. A narrow portion of voters may change their voting patterns in response to shock, which can include support for candidates and policies that are antiestablishment, populist, leftist, or ceasing to participate in the electoral process. Positive economic shocks are linked to an increase in trust in government institutions.