Кіріспе

Инфляцияның түрі, онда жиынтық сұраныс жиынтық ұсыныстан жылдам өседі. Сұраныс тарту инфляциясы экономикадағы жиынтық сұраныс жиынтық ұсыныстан артық болған кезде пайда болады. Бұл инфляцияның өсуімен және нақты ішкі жалпы өнімнің өсуімен, сондай-ақ жұмыссыздықтың төмендеуімен байланысты, экономика Филипстің қисығы бойынша қозғалғанда. Бұл көбінесе "аз тауарға көп ақша ұмтылуы" деп сипатталады. Дәлірек айтқанда, оны "тауарлар мен қызметтерге жұмсалатын көп ақшаның аз тауарды қууы" деп сипаттаған жөн, өйткені инфляцияны тудыра алатыны – тауарлар мен қызметтерге жұмсалған ақша ғана. Бұл экономика толық жұмыспен қамту деңгейіне жеткенде ғана болуы мүмкін. Бұл өтімділік инфляциясынан өзгеше.

Қалай пайда болады

Кейнс теориясы бойынша, жұмыспен қамтудың артуы жиынтық сұраныстың (ЖС) өсуіне әкеледі, бұл фирмаларды өндірісті арттыру үшін қосымша жұмысшыларды жалдауға итермелейді. Өндіріс қуатының шектеулеріне байланысты, өндіріс өсуі ақырында өте төмендейді, нәтижесінде тауардың бағасы көтеріледі. Бастапқыда жұмыссыздық төмендейді, ЖС1 қисығы ЖС2 қисығына қарай жылжиды, бұл сұранысты (Y деп белгіленеді) (Y2 – Y1) мөлшеріне арттырады. Сұраныстың өсуі жұмысшыларға қосымша қажеттілік тудырады, содан кейін ЖС ЖС2-ден ЖС3-ке жылжиды, бірақ бұл жолы алдыңғы жылжуға қарағанда өндіріс көлемі әлдеқайда аз болады, алайда баға деңгейі P2-ден P3-ке көтеріледі, бұл бұрынғы жылжуға қарағанда бағаның күрт өсуі. Осы бағаның өсуі экономиканың қызып кетуінен туындаған инфляцияны қозғаушы күш болып табылады. Сұраныс инфляциясы шығынға байланысты инфляциядан өзгеше, онда баға мен жалақының өсуі бір саладан екінші салаға таралады. Дегенмен, оларды жалпы инфляциялық процестің әртүрлі жақтары деп қарастыруға болады – сұраныс инфляциясы баға инфляциясының қалай басталатынын түсіндіреді, ал шығынға байланысты инфляциясы инфляцияны біржола тоқтатудың неліктен қиын екенін көрсетеді.

Сұраныс-инфляцияның себептері

Тұтыну мен инвестициялардың қарқынды өсуі байқалады, сонымен қатар фирмалардың өте сенімді болуы да. Валютаның шамадан тыс төмен бағалануына байланысты экспорт күрт өсті. Үкіметтік шығындар жоғары деңгейде. Инфляцияның өсуіне деген күтпестер көбінесе инфляцияның өсуына алып келеді. Жұмысшылар мен фирмалар инфляцияны "қуып жету" үшін бағаларын көтереді. Экономикада тауар жетіспей, ақшаның көп болуы салдарынан ақша ағыны шамадан асып тоқырап тұр. Осының нәтижесінде тауардың "бағасы" өседі. Халық саны артуда.