Кіріспе

Альберт Ченг Цзиньхан (1946 жылдың 3 шілдесінде туған) – кәсіби инженер, Гонконгтағы қоғамдық-саяси мәселелерге комментатор, бизнесмен, саясаткер және Гонконг инженерлер институтының мүшесі, әуе кемелері бөлімінің бұрынғы төрағасы және қазіргі директоры. 2007 жылы ХКҚО үкіметі оны Бейбіт судья (JP) қызметіне тағайындады және 2010 жылы Алтын Баухиния орденімен (GBS) марапатталды. 1997 жылы ол Times журналының Гонконгтағы ең ықпалды 25 тұлғасының бірі деп аталды, ал 1998 жылы Newsweek журналы оны Азияның 50 жұлдызының бірі деп таныды. Қазір Канадада тұрып жатыр.

Канададағы ерте өмірі мен қызметі

Ченгтің түбірі Гуандун провинциясының Чаочжоу қаласынан шыққан. Ол Гонконгта дүниеге келіп, Гонконгта білім алған. Ұшақтарды жөндеуші шәкірт ретінде жұмыс істеп, кейін 1969 жылы Канадада ұшақтарды жөндеу инженеріне біліктілік алған. Төрт жылдан соң ол Канада азаматы болды. 1975 жылы алғашқы Қытай-Канада Ұлттық Конференциясына делегат ретінде қатысты. Сол жылы ол Иммиграциялық саясат бойынша әрекет комитетінің хатшысы және Қытай барбекю өнімдерін сақтау жөніндегі Ұлттық комитеттің тең төрағасы болды. 1976 жылы Ванкувердегі Қытай мәдени орталығының негізін қалаушы мүшесі атанды. Ченг 1970-ші жылдары бірқатар мәдени шараларды ұйымдастырды, оның ішінде Біріккен Ұлттар Ұйымының «Хабитат Ванкувер» фестиваліндегі Қытай қаласының іс-шаралары және Канада Кеңесінің қолдауымен Канада бойынша Шанхай балетінің ұлттық гастрольдік сапары бар. 1977-1979 жылдары Ванкувер Страткона қоғамдық орталығының кеңесінің мүшесі болды. Ол 1988 жылы құрылған Гонконг Қытай-Канада қауымдастығының негізін қалаушы және президенті. Ченг 1978 жылы мәдени тұтастығы мен, әсіресе, Канададағы Қытай қауымдастығына қосқан үлесі үшін Ванкувер қауымдастығы сыйлығымен марапатталды. Ченг Гонконгтағы Қытай-Канада қауымдастығының негізін қалаушы және тұңғыш президенті.

Кәсіпкерлік

1981 жылы Ченг авиация саласын тастап, тәуелсіз нарық кеңесшісі болды. 1983 жылы Синг Тао Холдингтің төрағасы Салли Ав Сиан Ченгті Гонконгқа қайта оралып, Топтың жарнама, маркетинг және бизнес дамыту жобаларын жетектеуге шақырды. Ол 1985 жылы компаниядан кетті. Жеңіл рельстік көлік жүйесі жобасының тендерінде Қытай-Канада бірлескен кәсіпорнына консультация бергеннен кейін, Ченг 1986 жылы Capital Communications Corporation корпорациясын құрды. Бұл корпорация халықаралық журналдардың, мысалы, Capital, Playboy және Forbes журналдарының қытай тіліндегі басылымдарын шығарды. 1991 жылы компания Paramount Publishing Group компаниясымен (публикалық акциялық компания) біріктіріліп, аймақтағы ең ірі баспа және полиграфия үйіне айналды. 1991 жылы Paramount Publishing Group компаниясы Capital Communications Corporation корпорациясын сатып алды, ал Ченг бас директор болып тағайындалды және 1994 жылға дейін осы лауазымда қалды. Оның кәсіпкерлік қабілеті оған «Тайпан» деген лақап атын әкелді. Ченг Гонконгтағы маңызды институттардың кең ауқымында кеңесші ретінде жұмыс істеді, оның ішінде Жерді дамыту кеңесі, Жаппай транзиттік теміржол корпорациясы, Гонконг жокей клубы, Сауда даму кеңесі, PCCW, Фьючерстер және бағалы қағаздар комиссиясы, Гонконг қор биржасы. Ченг Гонконг аудиторлық бюросының (HKABC) кеңесінің мүшесі болды. Сонымен қатар, ол 1988 жылдан 1990 жылға дейін Гонконг баспагерлер қоғамының кеңесінің мүшесі, қазынашысы және төрағасы қызметін атқарды. 1990 жылдан бері ол өнерді қолдау қорының сенімдісі болып табылады. Ол Бағалы қағаздар және фьючерстер комиссиясының жеке акционерлер тобының мүшесі болды. Ченг 1988 жылы Гонконг ЭКСПО '97 бастамалық комитетіне жетекшілік етті. 1999 жылы Ченг дотком бумасын пайдаланып, 36.com Holdings Ltd. құрды. Кейін 36.com апталық «Кубок» журналын шығаруға кірісті. Ченг қазіргі таңда ай сайын шығатын «Кубок» журналының бас редакторы болып табылады.

Саяси белсенділік

1989 жылдың мамыр айында миллионнан астам гонконгтық Бейжіңдегі Тяньаньмэнь алаңындағы демократияны жақтаушы студенттік қозғалысты қолдау үшін көшеге шықты. Қытайдың демократиялық-отандық қозғалыстарын қолдау жөніндегі Гонконг альянсы осы жаппай наразылықтар кезінде құрылды. Ченг – қытай студенттерінің демократия мен адал үкімет талаптарын қолдау мақсатында құрылған, көп салалы азаматтық ұйымның негізін қалаушылардың бірі. Тяньаньмэнь алаңындағы бейбіт шерулер Гонконг пен әлемді дүр сілкіндірген қанды әскери шабуылмен аяқталды. Содан кейін Ченг «Тұру құқығын қорғау» делегациясын құрды, гонконгтық іскер адамдармен бірге Лондоннан гонконгтықтарға толық британ паспорты беру үшін қысым жасады, бұл саяси кепілдік ретінде қарастырылды. Бұл науқан нәтижесінде шамамен 50 мың гонконгтық азамат Ұлыбританияда тұру құқығына ие болды. Белсенді ретінде, ол 2002 жылы Гонконг үкіметінің Орталық және Ван Чай учаскелерін мелиорациялау жобасына қарсы кең ауқымды наразылықты ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды, бұл жоба қоршаған ортаға зиянды және Гонконгтың танымал Виктория шығанағына қауіп төндіретін болып есептелді. Ол Орталықтағы мелиорацияны тоқтатуға әкелген сотқа шағымданудың бастамашысы болды.

Медиа қайраткері

1994 жылы Ченг Азия телеарнасындағы "News Tease" атты жаңашыл саяси ток-шоудың жүргізушісі болды, ол жергілікті электрондық БАҚ-тағы ағымдағы оқиғаларды талқылайтын бағдарламалардың үрдісін қалыптастырды. Оның тікелей саяси пікірлері салдарынан бизнес саласын тастауға қысым көрсетілді. ATV-ден басқа, ол Cable TV және Now TV арналарында да ағымдағы оқиғалар туралы ток-шоулар жүргізді. Бір жыл өткен соң, ол Paramount Publishing Group және Capital Communications компанияларынан кетіп, Commercial Radio арнасының таңғы ток-шоуы "Дауылдағы чай" бағдарламасының толық уақытты жүргізушісі болды. Ол әлеуметтік жағынан осал топтардың мүддесін қорғай отырып, қоғамдық мәселелер бойынша билік органдарына әрекет етуге талап етті. Бұған қоса, Канадада болмаса да, Ченг Ванкувердегі көпұлтты радиостанция Overseas Chinese Voice (AM 1320 CHMB) үшін комментатор ретінде жұмыс істеді. Оның пікірлері Солтүстік Америка мен Австралиядағы қытай тілдес қауымдастықтар арасында таралды. Ол AM1320 арнасындағы радио бағдарламасын 2019 жылдың 30 тамызында аяқтады. Осы шабуыл Гонконг қоғамын дүр сілкіндіріп, Қытайға берілгеннен кейін бір жыл өткен соң бұрынғы британдық колонияда сөз бостандығына қатысты алаңдаушылықты тудырды. Британдық Колумбияның премьер-министрі Глен Кларк Гонконгқа жасаған ресми сапары барысында оны ауруханада көріп қайтты. Сол жылы премьер Кларк оны Британдық Колумбия ассамблеясына таныстырды, онда оны құрметтеді. Ченг сол жылдың соңында "Дауылдағы чай" бағдарламасын қайтадан жүргізді. Оның үлкен танымалдығына қарамастан, 2004 жылы Commercial Radio арнасымен жасаған келісім-шарты хабар тарату лицензиясын жаңартуға дайындалып жатқан кезде саяси қысымға ұшырағандықтан, бір жақты тәртіппен тоқтатылды.

Заң шығарушылық мансап

Коммерциялық радио саяси қысыммен оны жұмыстан шығарғаннан кейін Ченг заң шығарушы органға үміткер болуға шешім қабылдады. Ол 2004 жылы Гонконгтың Заң шығарушы кеңесіне тікелей сайлау үшін жергілікті сайлау талаптарын орындау мақсатында Канада азаматтығынан бас тартты. Ол Заң шығарушы кеңесте мандат алды және қоғамдық радионы ашу, темекіге қатаң бақылау қою, тағам өнімдерін таңбалау жүйесін енгізу, сондай-ақ тұрғын үйлерді сатудағы адал емес тәжірибелерге қарсы реттеу сияқты маңызды мәселелерді шешуге кірісті. Ченг мемлекеттік тұрғын үйлердегі сауда орталықтары мен автотұрақтарды жекешелендіруге қарсы болды. Ол бұл ойсыз қадамның аз қамтылған тұрғын үйлерді жалға алушылардың, әсіресе қарт адамдардың мүдделеріне зиян келтіретінінен алаңдады. 2005 жылы Гонконг қор биржасында Link REIT-тің тізіміне қатысты істі тоқтатуға күш сарп етті, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Ченгті Гонконг Ерекше Әкімшілік Аймағының Бас атқарушысы Полицияға қатысты шағымдарды тексерумен айналысатын Полицияға қарсы шағымдар басқармасының жұмысын бақылайтын Тәуелсіз полиция шағымдар комиссиясына төрт жылға тағайындады. Ол сонымен қатар Киноны дамыту кеңесінің мүшесі болды. ХЭАК-тағы қызметінің барысында Ченг Жариялау комитетінің төрағасы қызметін атқарды. Заң шығарушылық қызметі кезінде Ченг заң шығарушы органның Ақпараттық технологиялар және телерадио хабарларын тарату жөніндегі тобының төрағасы болды және электрондық бұқаралық ақпарат құралдары үшін "ашық аспан" саясатын қолдады. Ол сондай-ақ Мемлекеттік есеп комитеті мен Мүшелер мүддесі жөніндегі комитеттер сияқты екі тұрақты комитетте де жұмыс істеді.

Цифрлық радионың меншік құқығы

2008 жылы Ченг радиостанцияны басқаруға лицензия алуға тырысқандағы мүдделер қақтығысының алдын алу үшін Legco-ға қайта сайланудан бас тартқанын жариялады. Оның Wave Media компаниясы 2009 жылы Digital Broadcasting Corporation (DBC) туымен Гонконгтың алғашқы Digital Audio Broadcast қызметіне дайындық үшін лицензия алды. Ол үкіметтің кемшіліктерін сынап тұратын тәуелсіз редакциялық саясатқа талап қойғандықтан басқа акционерлермен үлкен келіспеушілікке түсті. DBC төрағасы қызметінен кеткеннен кейін ол D100 радиосын – онлайн мультимедиялық жобаны құрды.

Қайырымдылық және қоғамдық қызмет

Ченг – Гонконг жокей клубының дауыс беру құқығы бар мүшесі, сондай-ақ әлемдегі ең ірі 10 донордың қатарына енген алғашқы азиялық қайырымдылық доноры. Ол Гонконгтағы тағы бір маңызды қайырымдылық ұйымы – «Қоғамдық сандық» қор қатысушысы болды. Ол «Қоғамдық сандық» қордың Қоғаммен байланыс комитеті мен Корпоративтік және қызметкерлер үлесі бағдарламасын ұйымдастыру комитетінің мүшесі болды. Бұл қор – қоғамдық жобаларға гранттар беруге арналған қолдау ұйымы ретінде жұмыс істейтін заңды орган. 1996 жылы Альберт Ченг, доктор К.К. Лоу (GBS, JP) және бір топ адамдар ұзақ қысқы суыққа байланысты, жалғыз тұратын жүзден астам қарт адамның мерт болған күйде табылуына жауап ретінде «Қарт азаматтардың үйдегі қауіпсіздігі» қауымдастығын (SCHSA) құрды. Бұл қауымдастық – Гонконгтағы өзін-өзі қаржыландыратын әлеуметтік кәсіпорын және қайырымдылық ұйымы, ол қарттар мен басқа да мұқтаж адамдарға тәулік бойы жеке қамқорлық және шұғыл көмек көрсетеді. Бұл қауымдастық Біріккен Ұлттар Ұйымы тарапынан инновациялық ұйым ретінде танылды. 2003 жылдан 2004 жылға дейін Ченг акционерлердің құқықтары мен мүдделерін қорғау мәселелері бойынша кеңес беру үшін «Securities & Futures Commission Public Shareholders Group» мүшесі болып қызмет етті. 1984 жылы Ченг екінші Гонконг кино сыйлығын ұйымдастыру комитетінің төрағасы болды. 2011 жылдан 2013 жылға дейін Гонконг киноөндірісі кеңесінің мүшесі ретінде сауда және экономикалық даму жөніндегі хатшыға қатысты саясаттар мен шаралар, соның ішінде кадрларды даярлау, Құрлықта және шетелде насихаттау, сондай-ақ кино индустриясын қолдау туралы кеңес берді.

Академиялық қызмет

Ченг проректордың Азия жөніндегі кеңесшісі және Нотр-Дам университетінің Үлкен Қытай стипендиясын құруға жауапты. Ол Гонконгтың Шуй Ян университетінің академиялық кеңесшілер кеңесі мен оқу бағдарламаларын саралау комитетінің мүшесі болды. Ол Азиядағы ең ірі халықаралық білім беру қоры – Гонконгтағы 22 білім беру мекемесін, көбінесе халықаралық мектептерді басқаратын Ағылшын мектептері қорының (ESF) губернаторы және құрметті даму директоры болды. Ченг сонымен қатар Кәсіби білім беру кеңесінің цифрлық медиа курстарын саралау комитетінің мүшесі болды, бұл кеңес жылына Гонконгтағы 250 000 студентке қызмет көрсететін ең ірі кәсіби және мамандыққа бағытталған білім беру ұйымы. Ол Гонконг университетінің Экономика және қаржы қоғамының құрметті вице-президенті және Гонконгтың Қытай университетінің Бизнес-әкімшілік қоғамының құрметті кеңесшісі болды.

Жеке өмір

Ченг 1974 жылы Канадада Кантопоп дивасы Паула Цуиге үйленді, бірақ бес жылдан кейін бұл неке ажырасып кетті. 1987 жылы ол 1981 жылғы «Гонконг сұлулығы» конкурсының жеңімпазы Айрин Ло Кам Сунгқа үйленді, олардың үш ұлы бар. 2019 жылы ол Ванкуверге көшіп кетті.