Кіріспе
Fairey Aviation Company компаниясының Fairey III ұшақтары – британдық барлауға арналған екі қанатты ұшақтардың бірнеше түрі болды, олардың құрлықтағы және суға түсетін нұсқалары өте ұзақ өндіріліп, пайдаланылды. 1917 жылдың 14 қыркүйегінде алғаш рет ұшқан, осы үлгілер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде де қолданыста болды.
Жобалау және әзірлеу
Фейри III прототипі N.10 гидросамолеті болды, ол 1917 жылы Fairey Aviation (кіші N.9-мен бірге) жобаланып, құрастырылды. N.10 (F.128) – екі қанатты, қанаттары бүгілетін, 260 а.к. (190 кВт) Sunbeam Maori қозғалтқышымен жабдықталған биплан. Ол алғаш рет 1917 жылдың 14 қыркүйегінде Кент графтығындағы Грен аралында орналасқан Порт-Виктория гидроавиациялық стансасынан ұшып шықты. Сынақтардан кейін екі нұсқаға тапсырыс берілді: IIIA және IIIB, екеуі де Maori қозғалтқышымен жабдықталған. Fairey IIIA – ұшақ тасымалдаушылардан ұшуға арналған барлау ұшағы, сондықтан дөңгелекті немесе шана тәрізді шассимен жабдықталған, ал IIIB – гидросамолет бомбалаушысы, үлкен қанат кеңдігімен (46 фут 2 дюйм/14.19 м-ден 62 фут 9 дюйм/19.13 м-ге дейін) және үш 230 фунт (105 кг) бомба жүктемесімен. Барлығы 50 IIIA жасалса, жаңа, жақсартылған бомбалаушы/барлаушы гидросамолеті Fairey IIIC ретінде жоспарланған 28 IIIB ғана аяқталды, оның 36 данасы өндірілді. IIIC, IIIA сияқты қысқа, тең қанаттарына ие болды, бірақ әлдеқайда қуатты және сенімді 375 а.к. (280 кВт) Rolls Royce Eagle VIII қозғалтқышымен жабдықталды және пайдалы бомба жүктемесін тасымалдай алды. Көптеген IIIB ұшақтары IIIC ретінде аяқталды. Бірінші ірі өндіріс үлгісі – IIID, ол үшінші экипаж мүшесіне арналған және гидросамолет немесе дөңгелекті шассимен жабдықталуға болатын жақсартылған IIIC болды. Ол алғаш рет 1920 жылдың тамызында Rolls Royce Eagle қозғалтқышымен ұшты. Алғашқы өндіріс Fleet Air Arm және Австралия мен Португалия үшін жасалған ұшақтар Eagle қозғалтқышын сақтады, ал кейінгі ұшақтар қуаттырақ Napier Lion қозғалтқышымен жабдықталды. 1920 жылдың қыркүйегінде Әуе министрлігінің коммерциялық амфибиялық бәйгесіне 450 а.к. Napier Lion қозғалтқышы бар Fairey III гидросамолеті (G EALQ) қатысты. Fairey III-тің ең көп тараған және ұзақ қызмет еткен үлгісі – Air Ministry Specification 19/24 талаптарына сәйкес жасалған IIIF, ол Fleet Air Arm үшін үш орындық бақылаушы/барлаушы ұшақ және Корольдік әуе күштері үшін екі орындық көп мақсатты ұшақ болды. 1926 жылдың 20 сәуірінде алғаш ұшқан IIIF, жақсартылған қозғалтқыш орнатылымына және бастапқыда металл мен ағаштан жасалған фюзеляжға ие болды, қанаттары IIID-ге ұқсас болды, бірақ кейінгі өндіріс үлгілері металл фюзеляждар мен қанаттармен жабдықталды. 350-ден астам IIIF ұшақтары Fleet Air Arm қолданды, бұл оны соғыстар арасындағы Fleet Air Arm қызметіндегі ең көп қолданылатын ұшақ түріне және соғыстар арасындағы жылдардағы британдық әскери ұшақтардың екінші ең көп өндірілген Hawker Hart отбасынан кейінгі ұшағына айналдырды. Үш IIIF радиомен басқарылатын оқ жаттығушы ұшақ ретінде қайта жабдықталды, ол "Fairey Queen" деп аталды. Fairey IIIF сонымен қатар Gordon және Seal ұшақтарын жасаудың негізі болды.
Ерте нұсқалары
IIIA және IIIB соғыстың соңына қарай шектеулі түрде қолданылды, ал кейбір IIIB-тер Вестгейт-он-Си теңіз су ұшақтары станциясынан мина іздеуге пайдаланылды. IIIC 1918 жылдың қараша айында қызметке түсті, бірақ Германиямен жаушылықты аяқтаған қарулы келісімге байланысты ешқандай жауынгерлік астыртын шабуылдар жасаған жоқ. 1919 жылы жеті IIIC гидросамолет тасымалдағышымен Архангельскке Солтүстік Ресей экспедициялық корпусын қолдау үшін жіберілді. Олар большевиктердің кеме және теміржол байланыстарын бомбалау үшін қолданылды.
IIID
IIID ұшақтары Корольдік әуе күштері мен флоттың әуе күштері, сондай-ақ Португалияның әскери-теңіз авиациясы (11 ұшақ) және Австралияның әуе күштері қолданды. Австралияға алты IIID жеткізілді, алғашқысы 1921 жылдың тамызында келді. 1924 жылы Стэнли Гобл (кейіннен әуе вице-маршалы) мен Айвор МакИнтайр ұшқан ANA.3 (немесе Австралияның әскери-теңіз ұшағы №3) Австралияны 44 күнде айналып ұшқаны үшін Корольдік Аэро Клубтан Британия кубогымен марапатталды. IIID 1928 жылға дейін Австралия қызметінде болды. Португалия алғашқы IIID ұшақтарын 1921 жылы тапсырыс берді. Оның алғашқы ұшағы F.400 ретінде модификацияланып, "Люситания" деп аталды, ол Оңтүстік Атлантиканы кесіп өтуге және навигатор Гаго Коутиньо жасаған жаңа әуе навигациялық жүйені көрсетуге арналған. Саяхат 1922 жылдың 30 наурызында (Португалиядағы Ұшқыштар күні) басталды, Лас-Пальмас, Сан-Висенте, Кабо-Вердеде тоқтады және Сент-Петр мен Пол тауларына жетіп, негізгі навигациялық мақсатына қол жеткізді, бірақ жанармай құю кезінде жоғалды. Саяхат тағы екі стандартты ұшақпен аяқталды (екіншісі теңізде жоғалды), Лиссабоннан шыққаннан кейін 72 күн өткен соң Оңтүстік Атлантиканы әуемен алғаш рет кесіп өтті. Соңғы "Санта-Круз" ұшағы қазір Португалиядағы Теңіз музейінде (Museu de Marinha) қойылған. IIID 1924 жылы флоттық әуе күштерінің қызметіне кірді, 1930 жылы IIIF ұшақтарымен ауыстырылғанға дейін жағалау базаларынан, авианосецтерден және поплавоктардан жұмыс істеді. RAF Cape Flight ұшағы төрт IIID ұшағын Қайырыдан Кейптаунға және кері бағыттағы ұзақ қашықтықтағы топтық ұшуды жүзеге асыру үшін пайдаланды, бұл RAF-тың алғашқы ұзақ қашықтықтағы топтық ұшуы және Оңтүстік Африкаға жасалған алғашқы RAF рейсі болды. 1927 жылы Fleet Air Arm IIID ұшақтары Шанхайдағы британдық мүдделерді қытайлық көтерілісшілерден қорғауға қолданылды.
IIIF
IIIF 1927 жылы Мысырдағы RAF және Fleet Air Arm Catapult ұшуларымен, содан кейін Жаңа Зеландия Корольдік әуе күштерімен қызметке түсті. RAF IIIF-ті Мысыр, Судан, Аден және Иорданиядағы көп мақсатты эскадрильяларды жарақтандыру үшін пайдаланды, онда дөңгелектер мен поплавоктардан ұшу мүмкіндігі тиімді болды, ал сол кездегі Westland Wapiti Ирак пен Үндістанда ұқсас міндеттерді орындады. Осылайша IIIF колониялық полицияда қолданылды, сондай-ақ ұзақ қашықтыққа ұшуларға қатысты. RAF сонымен қатар IIIF-ті үйдегі күндізгі бомбалаушы рөлінде Airco DH.9A-ны толығымен алмастыру үшін және 202 эскадрильясы үшін (Халь Фар, Мальтадан) теңіздік патрульдеуге жеткілікті ұзақ қашықтықтағы ұшақтар болмағандықтан қолданды. Әуе күштерінде IIIF IIID-ні корольдік теңіз флотының крейсерлері мен линкорларынан поплавоктармен, ал ұшақ тасымалдағыштарынан дөңгелектермен ұшатын барлаушы ұшақ ретінде алмастырды. IIIF 1930 жылдардың басына дейін жетекші қызметте болды, соңғы жетекші RAF эскадрильясы – 202 эскадрильясы 1935 жылдың тамызында Supermarine Scapa ұшақтарымен қайта жарақтанды, ал соңғы жетекші Әуе күштері эскадрильясы – 822 эскадрильясы IIIF-ті 1936 жылға дейін сақтап қалды. IIIF екіншілік рөлдерде қолданыла берді, 1940 жылы ескірген деп жарияланғанына қарамастан, 1941 жылға дейін кейбіреулері мақсаттық сүйрегіштер ретінде пайдаланылды.
The IIIF remained in front line service well into the 1930s, with the last front line RAF squadron, 202 Squadron, re equipping with Supermarine Scapas in August 1935, and the final front line Fleet Air Arm squadron, 822 Squadron retained the IIIF until 1936. The IIIF remained in use in second line roles, and despite being declared obsolete in 1940, some were still in use as target tugs as late as 1941.
Азаматтық мақсатта
Бірінші III прототипі 1919 жылы Fairey компаниясымен қайта сатып алынды, жаңа, бір бөлікті қанаттары және Napier Lion қозғалтқышымен жабдықталды, содан кейін 1919 жылдың 10 қыркүйегінде Шнайдер Трофи жарысына қатысты. Бірақ, жарыс тұманға байланысты тоқтатылды. Төрт IIIC ұшағы азаматтыққа бейімделді, кейбіреулерінде екі стандартты кабинаның арасында қосымша пилот кабинасы болды, ал кейбіреулерінде артқы кабинасы кеңейтілді. Бір ұшақта бес жолаушы тасылды, қосымша кабинада біреуі, ал артқы кабинада төртеуі. Бір үш орындық азаматтық IIIC (G EBDI) 1922 жылы Норман Макмиллан, В.Т. Блейк және кинооператор Г.Х. Малинспен бірге Daily News газетінің демеушілігімен әлемді айналып ұшқан көп ұшақтық экспедицияның бір бөлігі болды. Макмиллан мен Малинс ұшақта болған кезде, ол Лахидия Чар мен Читтагонг арасында жоғалып кетті, бірақ экипаж құтқарылды. 1920 және 30-жылдары шағын саны азаматтық қолданыстағы IIID және IIIF ұшақтары зерттеу жұмыстары үшін пайдаланылды, ал 1934 жылдың қазан айында бір IIIF MacRobertson Air Race жарысына қатысты, Мельбурнде финиш сызығына жетті, бірақ жарысты аяқтау үшін кеш қалды.