Кіріспе

Жапондық ересектерге арналған визуалды роман Air – Visual Arts бренді Key әзірлеген жапондық визуалды роман. Ол Windows жүйесі үшін 2000 жылдың 8 қыркүйегінде ересектерге арналған ойын ретінде жарық көрді. Кейін Key эротикалық мазмұны жоқ Air нұсқаларын шығарды, ал ойын Dreamcast, PlayStation 2, PlayStation Portable, PlayStation Vita және Nintendo Switch платформаларына көшірілді. Оқиға "көктегі қызды" іздеген саяхатшы-шоумен Юкито Кунисакидің өмірінен тұрады. Ол тыныш, теңіз жағалауындағы қалаға келіп, үш қызбен танысады, олардың бірі оның сапарының соңына жеткізер кілтті ұстап тұр. Air ойынындағы оқиға желісі, ойыншының кейіпкері үшін үш басты әйел кейіпкеріне қызығушылық тудыратын, алдын ала белгіленген сценарийлер мен өзара әрекеттесу бағыттары ұсынылады. Ойын үш бөлімге бөлінген: "Арман", "Жаз" және "Ауа", олардың әрқайсысы жалпы оқиғаның әртүрлі кезеңдерін көрсетеді. Ойынның атауы ауа, аспан және қанаттарды пайдалану тақырыбын көрсетеді. Ойын шыққан кезде Жапониядағы ең көп сатылған ПК ойыны болып саналды және кейін бірнеше рет ұлттық топ-50-ге енді. Air түрлі платформаларда 300 000-нан астам дана сатылды. Ойын жарық көргеннен кейін, Air басқа да медиа форматтарына көшті. Юкимару Кацураның мангасы Kadokawa Shoten баспасының "Comptiq" журналында жарияланды, кейін екі томдық кітап ретінде шықты. Сондай-ақ, комикстер жинақтары мен суреттер альбомы, аудиодрамалар және бірнеше музыкалық альбомдар жарық көрді. 2005 жылы Kyoto Animation 13 бөлімді аниме телесериалы мен екі бөлімді аниме мини-сериалы жасады, ал Toei Animation 2005 жылы аниме фильмін шығарды. Аниме нұсқаларының лицензиясын Funimation иеленеді және оларды Солтүстік Америкада көрсетті.

Ойын процесі

Ауа – ойыншы үш кейіпкердің рөлін ойнайтын романтикалық визуалды роман. Ойынның көп бөлігі оқиғаның баяндауын және диалогтарды оқуға жұмсалады. Ауа бірнеше нұсқасы бар тармақталған сюжет желісін ұстанады, және ойыншының ойын барысында қабылдаған шешімдеріне байланысты сюжет белгілі бір бағытта дамиды. Жазғы маршрут аяқталғаннан кейін, «Ауа» деп аталатын тағы бір сценарий қолжетімді болады, ол оқиғаның нағыз соңы болып табылады. «Ауада» ойыншы Сора есімді қарғаның рөлін ойнайды. «Ауа» жаздың ортасында өтетіндіктен, күндіз қала үшін жарқын, ашық аспан ашылады. Манга адаптациясында қала «жағажайлар мен ауылдан басқа ештеңе жоқ, азаматтары аз, тыныш қала» деп сипатталған. Сценарий ассистенті Юичи Сузумото «Ауа» туралы әсерінің ауылдық ортасы мен жүректі жылытатын оқиғаның дамуына байланысты халық әніне ұқсас екенін айтты. Мичиру ауадағы көпіршіктерді ұнатады. Қано ұшу үшін қанаттар алғысы келеді, ал Қаннаның қанаты бар. Мисузу тауып алған қарғаға «сора» (空) деп ат қояды, бұл жапон тілінде «аспан» дегенді білдіреді. Тағы бір маңызды тақырып – аналық байланыс, өйткені төрт қаһарманның және Юкитоның әңгімелері аналары – биологиялық немесе асырап алған аналары туралы айналады. Басты сценарий авторы Джун Маэда, егер таңдау тек ананы немесе әкені қосудың арасында болса, аналарды қосуды артық көретінін айтты, бұл «Ауа» ойынында болғандай, бірақ ол бұл пікірін bishōjo ойындарында әйелдер басты рөлде екенін атап өтумен негіздейді. Юкитоның анасы Ураха мен Юкитоның өзі сиқырды қолдану қабілетіне ие, бірақ Юкито олардың арасында ең нашар білімі бар. Қаноның әпкесі оған өскенде сары лентасын шешкенде сиқырлы күшке ие болатынын айтқан. Алайда, ата-аналардың балаларын тастап кетуі және кедейлік мәселелері шынайы түрде бейнеленген.

Әңгіме

Авиа оқиғасы 2000 жылдың 17 шілдесінде, дүйсенбі күні, көшедегі өнерпаз Юкито Кунисакидің шағын теңіз жағалауындағы қалаға келгенінен басталады. Жас ересек адам ретінде ол Жапонияны аралап жүріп, марқұм анасының "көктегі қызды" іздеуін жалғастырды, ол отбасы аңызына сәйкес мәңгілік жалғыз өмір сүруге лайық. Юкитоның ақша табудың жалғыз жолы - отбасында сиқыршылықпен беріліп келе жатқан қуыршақты жылжытып, қуыршақ шоуын орындау, бірақ ол осы қалада ешкімнің назарын аудара алмайды. Келесі күні ол шын жүректен, бірақ әуесқой мектеп оқушысы Мисузу Камионы кездестіреді. Ол оның үйінде түскі асқа бару ұсынысын қабылдайды, ал Мисудзудің әпкесі және асыраушы анасы Харуко Камио кейіннен оны уақытша тұруға көндіреді. Бірнеше күннен кейін Юкито Мисудзудің мектебінде оқитын екі қызды кездестіреді - Кано Кирисима мен Минаги Тоно, олар да Мисудзу сияқты құпия өткенмен байланысты таңғажайып тұлғаларға ие. Юкито Мисузуға жақындай түскен сайын, ол оның арманына қарап, аспандағы қыз екенін түсінеді. Юкитоның есіне анасы түсінен кейін көктегі қыздың алдымен әлсіреп, кейін белгісіз бір себеппен ауырсынуын сезініп, сосын жақын адамдарын ұмытып, ақырында жалғыз өлуге ұшырайтынын айтқан. Юкито анасының бірде көктегі қызбен кездескенін, бірақ оны тағдырынан құтқара алмағанын түсінеді. Ақырында, Юкито Мисузумен бірге қалуға шешім қабылдайды, олар алғаш кездескен кезде онымен көбірек ойнамағандығына өкініп. Юкито ата-бабалары қуыршаққа берген барлық тілектерін Мисузуның қасында болу тілегін орындауға жұмсайды, нәтижесінде Юкито жоғалады. Хиан дәуірінде 1000 жыл бұрын жаз айында Канна - өмірінің көп бөлігін синтоизм ғибадатханасында тұтқында ұсталған соңғы қанатты жандардың бірі. Император сарайындағы саяси өзгерістерден кейін Каннаны өлім жазасына кесу жоспарланған, бірақ ол өзінің самурай күзетшісінің мүшесі Рюяның және адал қызметшісі Ураханың көмегімен қашып құтылады. Олар Каннаның анасы Яобикуниді іздеуге шешім қабылдайды, ол, айғақтарға сәйкес, Каннаның ғибадатханасынан оңтүстікке қарай тұтқындалған. Олар Яобикуниді тауып, босатып жіберсе де, көп ұзамай оны садақшылар тобы өлтіреді. Рюя мен Ураханы құтқару үшін Канна өзін құрбан етеді, буддалық монахтар оны мәңгілік аспанда ауыр естеліктерді қайтадан көруге қарғысқа ұшыратады. Бұл ақырында әлсірейді, бірақ мүлдем жоғалмайды, бұл Каннаға адам қыз ретінде қайтадан өмір сүруге мүмкіндік береді, Мисузу осындай қайта туылғандардың бірі. Юкитоның Мисузумен бірге болу туралы соңғы тілегі Мисузу 2000 жылдың 16 шілдесінде тауып, Сора деп атаған жас қарғаны мекендейтін естеліктері түрінде орындалады. Юкитомен өткен уақыт сызығындағы оқиғалар қайтадан ойналады, бірақ қуыршақ тілегін орындағаннан кейін Юкито жоғалғаннан кейін, Сораның ішіндегі Юкитоның естеліктері пайда болады, бұл оған Мисузуға аяғына дейін күшті болу үшін қажетті жігер беруге мүмкіндік береді. Харуко Мисузуға соңғы он жыл бойы бірге өмір сүргеннен гөрі көбірек сүйіспеншілік көрсетуге тырысады, бірақ осы уақытқа дейін Мисузудың жағдайы нашарлай түседі, ақырында ол мен Харуко алғаш кездескен кездегідей күйге оралады. Харуко Мисузуға қамқорлық жасауды жалғастырады, ал Мисузу оның әкесімен кетудің орнына Харукомен бірге қалуды таңдап, оған шынымен қамқорлық жасағанын көрсетеді. Харуко мен Мисузу келесі үш күнді ана мен қыз ретінде бірге өткізеді, оның ең үлкені Мисузуның өлімі. Мисудзу отбасымен бірге бақытты өмір сүргендіктен, ол өзінің бақытты естеліктерін Каннаға алып барып, қарғысты бұзады. Метафизикалық тұрғыдан алғанда, Юкито мен Мисудзудің қазіргі инкарнациялары 2000 жылдың 17 шілдесінде жағажайда ойнаған жас жігіт пен қыз болып көрінеді, өйткені оларды Мисудзу және оның жанында ұйықтап жатқан Юкито бақылайды.

Даму

Key-дің дебюттік ойыны Kanon (1999) шыққаннан кейін видеоойын режиссері және Key-дің негізін қалаушы Наоки Хисая Key-ден кетті. Хисая "Канон" жобасының жетекшісі болды және Key компаниясының негізін қалаушы әріптесі Джун Маэдамен бірге оның басты сценарий жазушысы болды. Хисаяның отставкасы Кейдің келесі жұмысының жоспарын Маэданың басқарып, Маэда тек Каноннан ғана емес, сонымен қатар Ай (1997) және Бір: Кагаяку Кисецу (1998) сияқты кейіпкерлерден өзгеше нәрсе жасағысы келген. Маэда мен Кейдің басқа құрылтайшылары бұған дейін видео ойындар шығарушы Nexton компаниясының Тактика брендінің бөлігі ретінде жұмыс істеген. Маэда Каноннан құрылымдық жағынан ерекшеленетін бір нәрсе жасау үшін өзіне қысым жасады, бірақ Хисаяның отставкасынан кейін ол Кидің жанкүйерлері үшін "айқайлау ойындарын" шығаруды жалғастыруды өз мойнына алды. Сценарийге көмек көрсетуді Кай, Тоя Окано және Томотака Фудзи ұсынды. Ойындық жағынан, Air оқиғасын оқиғалық ойын элементтерімен салыстырғанда баса назарға алу үшін жасалды, даму тобы сюжетті ауыстыратын өте аз таңдауды таңдады, бұл кейінірек Маеда өкінді. Сузумотоның айтуынша, кейбір ойыншылар Air-ді ойын ретінде сезінбейді деп шағымданады және кейбіреулер бұл таңдаулардың жоқтығынан оны жайсыз деп тапты. Бұл шектеулі нұсқада бейне романдағы фоновый музыка тректерін ремикстеген Ornithopter ремикс альбоммен бірге шығарылды. Windows үшін 2001 жылдың 27 шілдесінде барлық жастағы нұсқада шығарылған. Windows Vista компьютерлері үшін Air-дің барлық жастағы нұсқасы 2009 жылдың 31 шілдесінде Key компаниясы шығарды, онда Key 10th Memorial Box деп аталатын тағы бес көрнекі роман бар. Windows 7 компьютерлері үшін қолайлы тағы бір жаңартылған барлық жастағы нұсқасы Air Memorial Edition деп аталады, ол 2010 жылдың 28 мамырында шығарылды. Ойынның тұңғыш тұтынушы консоль порты Dreamcast (DC) үшін 2001 жылдың 20 қыркүйегінде NEC Interchannel шығарды. PlayStation 2 (PS2) нұсқасы 2002 жылдың 8 тамызында, сонымен қатар NEC Interchannel шығарды. PS2 нұсқасы 2005 жылдың 1 қыркүйегінде "Үздік" нұсқасы ретінде қайта шығарылды. PS2 нұсқасы "Key 3 Part Work Premium Box" пакетіне қосылды. Порт-шоулардың эротикалық мазмұнының жоқтығын өтеуге қосымша көріністер қосылды. SoftBank 3G ұялы телефондарында ойналатын нұсқасын Prototype компаниясы VisualArt's Motto компаниясы арқылы 2006 жылдың 1 мамырында шығарды. Prototype кейіннен NTT DoCoMo шығарған VGA нұсқасын 5 ақпанда FOMA телефондарында ойнауға болатын шығарды. FOMA телефондары үшін нұсқа екі бөлек файлға бөлінді: Dream сюжетінің аркасы бірінші файлды, ал қалған жаз және ауа аркалары екінші файлды құраған. Android құрылғыларында ойналатын Dream сюжетінің нұсқасы 2012 жылдың 27 шілдесінде шығарылды. Android құрылғылары үшін жаз және ауа аркаларын қамтитын нұсқа 2012 жылдың 15 тамызында шығарылды. Android құрылғыларындағы Air толық нұсқасы 2012 жылдың 24 қазанында екі нұсқада шығарылды: бірі дауыссыз, екіншісі дауыспен, оның ішінде Юкито. 2013 жылдың 2 мамырында екі нұсқасы шығарылды: Android құрылғылары үшін ересектер нұсқасы және iOS құрылғыларында ойналатын барлық жастағы нұсқасы. Ойынның PlayStation Portable (PSP) нұсқасы Жапонияда 2007 жылдың 22 қарашасында Prototype компаниясы шығарды. PSP-ге арналған PlayStation Store арқылы жүктелетін нұсқасын Prototype 2010 жылдың 2 қыркүйегінде шығарды. Nintendo Switch нұсқасы Жапонияда 2021 жылдың 9 қыркүйегінде шығарылды. PSV және Switch нұсқаларында Юичи Сузумотоның "Хацузора но Шо" (初空の章) атты қысқа әңгімесінің визуалды роман нұсқасы Канна мен Ураханың қалай кездескендігі туралы жазғы сюжет аркасының преквелін қамтиды. Бастапқы нұсқада кейіпкерлердің дауысы болмаған, бірақ бұл кейінірек DC нұсқасында өзгертілді, онда Юкитодан басқа толық дауыстық актерлік құрам және PS2, PSP, PSV және Switch нұсқаларында толық дауыстық актерлік құрам болды.

Басып шығару

"Хацудзора но Шо" (初空の章) атты қысқа әңгіме Юичи Сузумотоның туындысы Кадокава корпорациясының "Комптик" журналының Каново қосымшасында 2000 жылдың 1 желтоқсанында жарияланды. Jive 2004 жылдың 1 қыркүйегі мен 1 желтоқсаны аралығында "Air Anthology Novel" атты антологияның екі томын шығарды. "Air" мангасы жапон компьютерлік ойын журналы "Comptiq"-те 2004 жылдың 10 тамызынан 2006 жылдың 10 ақпанына дейін жарияланды. Жеке тараулар кейіннен Кадокава Шотен баспасында екі томдық жинақ ретінде шығарылды. Бұл оқиға бұрынғы визуальный роман нұсқасынан бейімделген және жапон суретшісі Юкимару Кацура салған суреттермен толықтырылған. Екі томда барлығы 15 негізгі тарау бар (бірінші томда тоғыз, екінші томда алты), сондай-ақ әр томның соңында екі қосымша тарау қосылған. Манга нұсқасы "Арман" және "Air" аркаларын егжей-тегжейлі көрсетеді, ал "Жаз" аркасы манга барысында тек қысқаша айтылады. Басты назар Мисудзудің оқиғасына аударылған, ал Кано мен Минаги салыстырмалы түрде екінші рөлде. Дегенмен, Минагидің оқиғасы екінші томның соңындағы бонус тарауында түсіндіріледі.

Драмалық дисктер

Air негізінде Lantis компаниясымен тоғыз драмалық CD шығарылды. Алғашқы үш CD әрбір басты кейіпкерге жеке-жеке назар аударды, әрі альбомның обложкасында қай қыз көрсетілгені бейнеленді. Бұл үш альбом 2005 жылдың 24 тамызында жарық көрді.

Аниме сериалдары

2004 жылдың 17 қарашасында "Air prelude" деп аталатын тизер DVD шығарылды, онда аниме актерлерімен сұхбаттар, таза ашылу және аяқталу тімаларының видеолары, сондай-ақ анимеден жарнамалық кадрлар бар болды; бұл шектеулі таралымды DVD болды, барлығы 20 000 дана ғана шығарылды. Аниме телесериалын Kyoto Animation өндірді, режиссері – Тацуя Ишихара, сценарийін – Фумихико Шимо жазды, ал кейіпкерлердің дизайнын Итару Хиноудің бастапқы идеялары негізінде Томоэ Аратани жасады. Kyoto Animation он үш эпизод өндірді: 12 негізгі эпизод және Мисузудің оқиғасын қорытындылайтын соңғы эпизод. Аниме ойынды да үш бөлікке бөледі: Түс (біріншіден жетінші эпизодтарға дейін), Жаз (сегізінші және тоғызыншы эпизодтар) және Air (10-шы эпизодтан 12-шіге дейін), одан кейін қорытынды эпизод (13-ші эпизод) келеді. Эпизодтар 2005 жылдың 6 қаңтары мен 31 наурызы аралығында BS i жапондық телеарнасында көрсетілді. Air визуальной романынан тімалар аниме ашылу тімасы, аяқталу тімасы және саундтрегі ретінде пайдаланылды. Аниме сериясы аяқталғаннан кейін, 2005 жылдың 28 тамызы мен 4 қыркүйегінде BS i телеарнасында "Жазғы Air" атты мини-сериал көрсетілді, ол Жаз оқиғасының бөлігін кеңейтеді. "Жазғы Air" екі эпизодтан тұрады және оны аниме сериясының командасы өндірді. Эпизодтар 2005 жылдың 6 сәуірінен 7 қыркүйегіне дейін Pony Canyon компаниясы арқылы 2 DVD-де шығарылды. 2005 жылдың 5 қазанында Жапонияда "Air in Summer" DVD-і жарық көрді. Сонымен қатар, Air 2006 жылдың 22 желтоқсанында Blu-ray Disc форматында шығарылған алғашқы аниме сериалдарының бірі болды. Blu-ray Disc жинағының жаңа нұсқасы 2008 жылдың 28 қарашасында Жапонияда шығарылды. 2007 жылдың 27 сәуірінде ADV Films компаниясының негізін қалаушы және атқарушы директоры Мэтт Гринфилд Anime Matsuri аниме фестиваліндегі панельде аниме сериясы мен фильмді сатып алғанын жариялады; телесериал үшін 145 000 доллар төленді. 12 негізгі эпизод және екі "Жазғы Air" эпизоды ADV Films компаниясымен Солтүстік Америкада таратуға лицензияланды. Эпизодтар 2007 жылдың 14 тамызы мен 27 қарашасы аралығында төрт DVD жинағында шығарылды. Екінші DVD томы екі нұсқада сатылды, олардың арасындағы айырмашылық – төрт DVD-ні сақтауға арналған қорапша. 2008 жылдың шілдесінде аниме сериясы мен фильмге лицензия Funimation компаниясына берілді, ол қазір 2022 жылдан бастап Crunchyroll деп аталады, және олардың Солтүстік Америкадағы ағылшын тіліндегі дистрибуциясын жалғастырды. Funimation 2009 жылдың 21 сәуірінде Air аниме сериясының үш дискілі жинағын шығарды, онда қорытынды эпизод болмады. MVM Entertainment 2022 жылдың 4 сәуірінде Air with Air in Summer британдық DVD-сінің шығарылатынын жариялады.

Фильм

2005 жылы 5 ақпанда жапон кинотеатрларында Осаму Дезакидің "Air" анимациялық фильмі көрсетілді. Toei Animation студиясы салған бұл фильм, әйел басты кейіпкер Мисузу Камионың оқиғасы төңірегінде құрылған түпнұсқа "Air" сюжетінің жаңаша түсіндірілуі. Юкито Кунисаки жазғы фестивальде ақша табу ниетімен Ками қаласына келеді және қаладағы алғашқы күні Мисузумен танысады. Олар тез арада дос болып, мың жылдық оқиға ашыла бастайды. Кейін фильм DVD форматында сатылып, 2005 жылдың 5 тамызында үш түрлі нұсқада шықты: коллекционерлік, арнайы және стандартты нұсқалары. "Air" фильмі алғаш рет Солтүстік Америкада 2007 жылдың 11 желтоқсанында ADV Films компаниясы арқылы DVD-де жарық көрді. 2008 жылдың шілдесінен бастап Funimation лицензия ADV-ден Funimation-ға өткеннен кейін фильмті шығаруды жалғастырды.

Музыка

Визуалды романда үш негізгі тақырыптық ән бар: ашылу тақырыбы Тори но Ута (鳥の詩), аяқталу тақырыбы "Қош-сау ән" және "Аозора" (青空) кірме ән ретінде. Әр әнді I've Sound тобының әншісі Лия орындап, сөздерін Жун Маэда жазған. Бес кейіпкердің лейтмотивтері бар, яғни фоновый музыкалық әндер – үш басты кейіпкер, Канна және Мичиру. Мисузудің тақырыбы – "Нацукаге" (夏影); Каноның тақырыбы – "Мизутамари" (水たまり); Минагидің тақырыбы – "Нижи" (虹); Каннаның тақырыбы – "Цукиварава" (月童); ал Мичирудің тақырыбы – "Тентомуши" (てんとう虫). 2003 жылдың желтоқсанында "Re feel" атты фортепианода орындалған әндер альбомы шықты, онда Air-ден бес трек және Kanon-нан бес трек кірді. 2005 жылдың 5 тамызында "Air" фильмінің арнайы басылымымен бірге "Шинва е но Изанай" атты симфониялық CD бонус ретінде жарық көрді. Жалпы алғанда, Air музыкасы жақсы қабылданды, ал визуалды романның түпкілікті саундтрегі жоғары сатылым көрсетті. 2005 жылы ашылу тақырыбы авторлық құқықтарды бұзу оқиғасына қатысты болды.

Қабылдау және сату

Жапонияда бишоджо ойындарының ұлттық сатылым рейтингісіне сәйкес, бастапқы Air PC нұсқасы рейтингте бірінші орынға шықты. Ойын 2000 жылдың қараша және желтоқсан айларында екі рет 42-орында болды. Бастапқы шығарылым тағы екі рет тізімге енді: 2001 жылдың қыркүйек айының соңы мен қазан айының басында 26-орында, ал 2002 жылдың мамыр айының соңғы екі аптасында 43-орында. Air PC нұсқасының стандартты басылымы 13-орында тұңғыш рет пайда болды, келесі рейтингте 41-орында, ал одан кейінгісінде 42-орында болды. PC-нің барлық жастағы нұсқасы рейтингте жетінші орынды иеленді және келесі рейтингте 30-орынға түсті. Air Standard Edition рейтингте бірінші орынға шықты. Air Standard Edition екі рет көтеріліп, келесі екі рейтингте 34-ші және 28-ші орындарда болды. Air 2000 жылдың ең көп сатылған ойыны болды, 102 080 дана сатылды, бұл екінші орындағы Inagawa de Ikō! ойынынан шамамен 25 000 данаға көп. Dreamcast нұсқасы алғашқы аптада 42 445 дана сатылды және сол аптада Жапониядағы ең көп сатылған консольдік ойындардың төртіншісі болды. Famitsu видео ойындар журналы бұл нұсқаны 40 баллдан 30 баллға бағалады, содан кейін 50 406 дана сатылып, 2007 жылғы мәліметтер бойынша ең көп сатылған жапондық Dreamcast ойындарының 53-ші орынына ие болды. NTT Publishing компаниясы Air-дің 300 000 данадан астам сатылғанын хабарлады. Air, Key компаниясының алғашқы ойыны Kanon сияқты, өте қызықты сюжетімен және қайта ойнауға ыңғайлылығымен ерекшеленетін ойын ретінде сипатталды. 2007 жылғы қазан айындағы Dengeki G's Magazine журналындағы ең жақсы 50 бишоджо ойынына арналған сауалнама нәтижелері жарияланды. 249 атаудың ішінде Air 43 дауыспен сегізінші орынды иеленді.