Лисмор: Ирландияның тарихи қаласы

Кіріспе

Ирландияның Уотерфорд округіне жататын қала

Лизмор – Ирландияның Мунстер провинциясындағы Уотерфорд округіне жататын тарихи қала. Бастапқыда 7-шы ғасырда Лизмор аббаттығын құрған қасиетті Мочудамен байланысты болған қала, ортағасырлық Лизмор қамалының төңірегінде дамыды. 21-шы ғасырдан бастап Лизмор ауылдық аймақтарды қолдайды және Уотерфорд округі кеңесінің 2011–2017 жылдарға арналған даму жоспарында «аудандық қызмет көрсету орталығы» деп белгіленді. 2022 жылы қалада 1347 адам тұрды. «Лизмор кітабы» (түпнұсқа атауы: Leabhar Mhic Cárthaigh Riabhaigh, яғни Мак Картаigh Риахха кітабы) – ирланд қасиеттерінің өміріне, әсіресе қасиетті Бригид, қасиетті Патрик және қасиетті Колумбаға арналған ортағасырлық ирланд қолжазбаларының жинағы. Сондай-ақ, кітапта 12-шы ғасырға жататын және фениан аңыздарымен байланысты маңызды орта ирландиялық «Акаллам на Сенорах» әңгімесі де бар. «Лизмор кітабы» мен «Лизмор крозиері» (епископтың таяқшасы үшін қоршау, аббаттықтың негізін қалаушының ежелгі емен таяқшасы деп саналады) 1814 жылы Лизмор қамалындағы бітелген есіктің артында бірге табылған. Бүгінде қамал Девоншир герцогтарының жеке меншігінде, олар бақтар мен аумақтың бір бөлігін жергілікті өнер мен білім беру шаралары арқылы жұртшылыққа ашады. «Лизмор кітабы» қазір Корк университетіне тиесілі, оны көрмеге қою жоспарлануда, ал «Лизмор крозиері» Дублиндегі Ирландия Ұлттық мұражайында сақталады. Қасиетті Карфагенге арналған ортағасырлық Лизмор соборы ғасырлар бойы зақымдалып, жөнделіп келген, архитектурасымен және ағылшыс прерафаэлит суретшісі Эдвард Берн-Джонстың жасаған әйнек суретімен ерекше. Бұл ғибадат орны 7-шы ғасырдан бері бар, бірақ қазіргі собор 17-шы ғасырда салынған. Лизмор соты 1815 жылы аяқталды. Қаладағы қасиетті Карфаген шіркеуі де қасиетті Карфагенге арналған католик шіркеуі. Ол 1884 жылы ашылды және содан бері католик шіркеуі ретінде жұмыс істеп келеді. Фред Астердің Лизморға жиі келуін еске алу үшін қалада тақта орнатылды, бұл оның әпкесі Адель Астердің Девонширдің 9-шы герцогы Виктор Кавендиштің ұлы Лорд Чарльз Артур Фрэнсис Кавендишке үйленуінің арқасында болды. Қалада туған және Лизмордағы балалық шағын сипаттаған белгілі тұрғын – саяхат жазушысы және әлемді аралап жүрген велоспортшы Дервла Мерфи. Тағы бір танымал тұрғыны – ирландтық мемуаршы, жазушы және ғалым Джордж О'Брайен, ол Лизморда әкесінің әжесі тәрбиелеген, оның мемуарында «Асқын ауыл: 1950 жылдардағы ирландтық балалық шақ» (1987) деп сипатталған. 2003 жылдың қыркүйегінде «Blackwater Community School» үш жергілікті мектептің бірігуі нәтижесінде ашылды: Лизмор CBS, Презентация монастырі, Лизмор және Сент-Анн орта мектебі, Каппокин.

Lismore is a historic town in County Waterford, in the province of Munster, Ireland. Originally associated with Saint Mochuda of Lismore, who founded Lismore Abbey in the 7th century, the town developed around the medieval Lismore Castle. As of the 21st century, Lismore supports a rural catchment area, and was designated as a "district service centre" in Waterford County Council's 2011–2017 development plan. As of 2022, the town had a population of 1,347 people. The Book of Lismore (original name: Leabhar Mhic Cárthaigh Riabhaigh, meaning The Book of Mac Cárthaigh Riabhach), a compilation of medieval Irish manuscripts mainly relating the lives of Irish saints, notably St Brigid, St Patrick, and St Columba, also contains Acallam na Senórach, a most important Middle Irish narrative dating to the 12th century, pertaining to the Fenian Cycle. The Book of Lismore and the Lismore Crozier (an enclosure for an episcopal staff, believed to be the venerable oaken staff of the founder of the abbey), were discovered together in 1814 behind a blocked up doorway in Lismore Castle. Today, the castle continues in the private ownership of the Dukes of Devonshire who open the gardens and parts of the grounds for public access via a changing programme of local arts and education events. The Book of Lismore is currently owned by University College Cork, where it is planned to be displayed, and the Lismore Crozier is in the National Museum of Ireland in Dublin. The medieval Lismore Cathedral, dedicated to St Carthage, variously damaged and repaired over the centuries, is notable for its architecture and the stained glass window by the English pre Raphaelite artist, Edward Burne Jones. It has been a place of worship since the 7th century but the current cathedral was constructed in the 17th century. Lismore Courthouse was completed in 1815. St Carthage's Church in the town is a Roman Catholic church also dedicated to St Carthage. It was opened in 1884 and has operated as a Roman Catholic church since. A plaque was erected in the town to commemorate the regular visits made to Lismore by Fred Astaire following an association developed by his sister, Adele Astaire, who was married to Lord Charles Arthur Francis Cavendish, son of Victor Cavendish, 9th Duke of Devonshire. A notable resident born in the town who has described her early life in Lismore, is the travel writer and world touring cyclist, Dervla Murphy. Another notable resident was George O'Brien, the Irish memoirist, writer, and academic, who was raised by his paternal grandmother in Lismore, described in his memoir The Village of Longing: An Irish Boyhood in the Fifties (1987). In September 2003, Blackwater Community School opened as an amalgamation of three local schools: Lismore CBS, Presentation Convent, Lismore and St Anne's Secondary School, Cappoquin.

Орналасқан жері

Лисмор Уотерфорд графтығының батысында, N72 тас жолы Кнокмелдаун тауларының (ирланд тілінде: Sléibhte Chnoc Mhaoldomhnaigh) етегінде Блэкуотер өзенін кесіп өтеді. Бұл таулар Типперри және Уотерфорд графтықтарын бөліп тұрады. Дунгарван Лизмордан шығысқа қарай 21 км, ал Фермой батысқа қарай 24 км қашықтықта жатыр.

Анализдік сілтемелер

"Инисфалденнің жылнамаларына" қараңыз. AI701.1 Кл. Лес Мордың Куаннасы қаза тапты. AI707.1 Кл. Лес Мордың Конодуры демалды. AI730.1 Кл. Лес Мор абысы, Литанның немересі Кольман қаза тапты. AI752.3 Лес Мор абысы Мак Уидж қаза тапты. AI760.1 Кл. Лес Мор абысы Трихмек және Имлех Ибуир абысы Абнер демалды. AI763.1 Кл. Лес Мор епископы Ронан қаза тапты. AI768.1 Кл. Лес Мор абысы Эдан демалды. AI774.2 Суайрлех, Лес Мор абысы, [демалды]. AI778.2 Лес Мордағы Аирдемас қаза тапты. AI783.3 Лес Мордағы Суайрлех Уа Типраити қаза тапты. AI794.4 Адан Дерг билігінде Лес Мор ережесінің бұзылуы(?) AI814.1 Кл. Лес Мор абысы Аедан мокку Райхлич қаза тапты. AI814.2 Лес Мор аббаттығы Фланнға, Фейршелахтың ұлына берілді. AI818.2 Лугмадтағы Мохта ғибадатханасы Ниалл ұлы Аидтан қашып, Лес Морға келді. AI825.1 Кл. Фланн, Фейршелахтың ұлы, Лес Мор, Имлех Ибуир және Корках абысы қаза тапты. AI833.1 Кл. Мо Чуту және Мо Лейзе Лес Мор тоналды. AI867.1 Кл. Амлайб Лес Морға опасыздық жасады, және Мартан одан босатылды. AI883.1 Кл. Лес Морды Імардың ұлы өртеп жіберді. AI912.1 Кл. Маэль Домнайдың ұлы Маэль Бригте, Лес Мор абысы қаза тапты. AI920.1 Кл. Куиленнанның ұлы Кормак, Лес Мор епископы және вице-абысы, Селл Мо Лейзе абысы, Деизи патшасы және Мумудың бас кеңесшісі, Уи Фотхайд Айшедтің қолынан шейит болды. AI938.1 Кл. Лес Мор Мо Чуту абысы, Чиармаканның ұлы Чиаран қаза тапты. AI947.1 Кл. Көктемнен бір жапырақ Имлех Ибуирдің құрбандық тақтасына түсті, және құс халыққа сөйледі; осы жылы көптеген кереметтер болды; сондай-ақ, шетелдіктердің патшасы Блакей де өлтірілді. AI953.2 Диармайт, Лес Мор абысы қаза тапты. AI954.3 Торпайдтың ұлы Диармайт, Лес Мор абысы, [демалды]. AI958.3 Лес Мор және Инис Катхайг епископы Цинаед Уа Кон Минн қаза тапты. AI959.2 Лес Мор абысы Кормак ұлы Маэнах қаза тапты. AI983.3 Лес Мор абысы Маэль Сиарайнның ұлы Кормак қаза тапты. AI1024.3 Уа Майл Шлуайг, Мо Чутудың қожайыны қаза тапты.

See Annals of Inisfallen. AI701.1 Kl. Repose of Cúánna of Les Mór. AI707.1 Kl. Conodur of Les Mór rested. AI730.1 Kl. Repose of Colmán grandson of Lítán, abbot of Les Mór. AI752.3 Repose of Mac Uige, abbot of Les Mór. AI760.1 Kl. Tríchmech, abbot of Les Mór, rested, and Abnér, abbot of Imlech Ibuir. AI763.1 Kl. Repose of Rónán, bishop of Les Mór. AI768.1 Kl. Aedan, abbot of Les Mór, rested. AI774.2 Suairlech, abbot of Les Mór, [rested]. AI778.2 Repose of Airdmesach of Les Mór. AI783.3 Repose of Suairlech Ua Tipraiti in Les Mór. AI794.4 Violation(?) of the Rule of Les Mór in the reign of Aedán Derg. AI814.1 Kl. Repose of Aedán moccu Raichlich, abbot of Les Mór. AI814.2 The abbacy of Les Mór to Flann, son of Fairchellach. AI818.2 The shrine of Mochta of Lugmad in flight before Aed, son of Niall, and it came to Les Mór. AI825.1 Kl. Repose of Flann son of Fairchellach, abbot of Les Mór, Imlech Ibuir, and Corcach. AI833.1 Kl. Les Mór Mo Chutu and Cell Mo Laise plundered by the heathens. AI867.1 Kl. Amlaíb committed treachery against Les Mór, and Martan was liberated from him. AI883.1 Kl. The burning of Les Mór by the son of lmar. AI912.1 Kl. Repose of Mael Brigte son of Mael Domnaig, abbot of Les Mór. AI920.1 Kl. The martyrdom of Cormac son of Cuilennán, bishop and vice abbot of Les Mór, abbot of Cell Mo Laise, king of the Déisi, and chief counsellor of Mumu, at the hands of the Uí Fhothaid Aiched. AI938.1 Kl. Repose of Ciarán son of Ciarmacán, abbot of Les Mór Mo Chutu. AI947.1 Kl. A leaf [descended] from heaven upon the altar of Imlech Ibuir, and a bird spoke to the people; and many other marvels this year; and Blácair, king of the foreigners, was killed. AI953.2 Repose of Diarmait, abbot of Les Mór. AI954.3 Diarmait son of Torpaid, abbot of Les Mór, [rested]. AI958.3 Repose of Cinaed Ua Con Minn, bishop of Les Mór and Inis Cathaig. AI959.2 Repose of Maenach son of Cormac, abbot of Les Mór. AI983.3 Repose of Cormac son of Mael Ciarain, abbot of Les Mór. AI1024.3 Repose of Ua Maíl Shluaig, coarb of Mo Chutu.