Кіріспе

1988 жылы Атлантика және Тынық мұхиттарындағы 4-санатты дауыл, 1988 жылғы Атлантика-Тынық мұхитындағы дауыл.

«Жоан» дауылы – Кариб теңізі мен Орталық Американың оннан астам елінде өлім-жұдырық пен қиратуға себеп болған, ұзаққа созылған, күшті тропикалық циклон болды. 1988 жылдың қазан айында шамамен екі апта бойы батысқа қарай жылжып, Орталық Америкаға жеткеннен кейін «Жоан» дауылы кең аумақта су тасқынына және 200-ден астам адамның қаза болуына әкелді. Көптеген адамдардың зардап шегуі мен экономикалық дағдарыс, әсіресе Никарагуада, дауылдың жолында болған аймандардағы ауыр жаңбыр мен күшті желдің салдарынан одан да ушықты. Орталық Американы кесіп өтіп Тынық мұхитына жеткеннен кейін циклон «Мириам» тропикалық дауылы деп аталды, ал жүйе Мексиканың оңтүстік-батысында тарап кетті. «Жоан-Мириам» – 1988 жылғы Атлантика дауыл маусымының соңғы дауылы және Тынық мұхиты дауыл маусымының соңғы аталған дауылы.

Метеорологиялық тарих

Сол кезде Джоан Атлантиканың орталық бөлігінде кез келген маусымда пайда болған ең соңғы тропикалық циклонның бірі болды. Ол қазан айының басында Африка жағалауынан жылжыған, тропикалық конвергенция аймағындағы конвекция аймағынан пайда болды. Ол жолақтар құрастырып, 10 қазанда "Тропикалық депрессия он жеті" деп жаңартылды, ал кейін Атлант мұхитының орталық бөлігіндегі төмен ендікте орналасқанда "Тропикалық дауыл Джоан" деп аталды. 15 қазанда Оңтүстік Уиндвард аралдарынан өткен кезде Джоан біртіндеп күшейді. Ол күшті жотаның ықпалымен батысқа қарай жылжуын жалғастырып, 17 қазанда Гуахира түбегінен өтті. Шамамен тұрақты қалған дауыл салдарынан судың көтерілуі жүйені әлсіретті. Жақын жердегі депрессия тарағаннан кейін Джоан батысқа қарай бағытын жалғастырды. Кариб теңізінің оңтүстік-батысындағы күшті антициклон өте қолайлы орта жасады, нәтижесінде Джоан бір тәулік ішінде 38 миллибарға дейін қарқынды тереңдеді. Джоан 22 қазанда Блюфилдс қаласының оңтүстігіне жағалауға шықты. Әдетте, мұндай төмен қысым 1-санатты дауылды білдіретін болса да, оның нашар ұйымдасқан конвекциясының салдарынан Мириам дауылға дейін жаңартылмады.

Әдеттегі емес жол

Қазан айының соңында Кариб теңізінің оңтүстігі арқылы өткен "Джоан" дауылы өте ерекше болды. Атлантикадағы қазан айындағы көптеген дауылдар Кариб теңізінің солтүстік бөлігіне қарай жылжиды және көбінесе тез қайта бұрылады. "Джоан" Солтүстік жарты шардағы Атлантика бассейніндегі тропикалық циклонның 1933 жылғы маусымдағы жүйеден бері ең оңтүстік жолын ұстанды, алайда 1971 жылы "Ирэн" дауылы "Джоан" жолынан сәл солтүстікке қарай бағытталды.

Дайындықтар

13 қазанда Жеңіл жел аралдарына, солтүстікке қарай Мартиникаға дейін тропикалық дауыл туралы ескертулер және кейіннен ескертулер шығарылды. Джоан өткен соң келесі екі күнде олар алынып тасталды. Оңтүстік Америка жағалауында қосымша ескертулер жарияланды, кейіннен Джоан жағалаумен қатарласып өткенде олар да алынып тасталды. 18 қазаннан бастап Панаманың бір бөлігіне және Провиденсияға алғашқы дауыл сағаттары шығарылды. 19 қазанда бақылау аймағы Коста-Рика мен Никарагуаға дейін кеңейтілді, ал сағаттар ескертулерге жаңартылды. Бұл ескертулер бірнеше сағатқа дейін алдын ала хабарлады, эвакуациялауға және дайындық шараларын қабылдауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, 21 қазаннан бастап Панаманың батысы, Коста-Рика, Гондурас және Никарагуа үшін су тасқыны және тау жынысы құлауы туралы ескертулер шығарылды. Мириамға жауап ретінде, Джоаннан туындаған су тасқыны және тау жынысы құлауы туралы ескертулер 23 және 25 қазанда ғана алынып тасталды. 24 қазанда Никарагуаның, Сальвадордың және Фонсека шығанағының Тынық мұхиты жағалауында тропикалық дауыл туралы ескертулер жарияланды. Олар келесі күні тоқтатылды. Гватемалаға 24 қазанда ескерту берілді. Сонымен қатар, 24 және 25 қазанда Гватемала және Мексиканың Чиапас штаты үшін кенеттен су тасқыны және тау жынысы құлауы туралы жаңа ескертулер шығарылды. Мириам жағалаудан бұрылып кеткеннен кейін 25 қазанның соңында барлық ескертулер мен сағаттар тоқтатылды. Қатты дауылдың қаупіне қарамастан, Блюфилдс қаласындағы эвакуация тұрғындардың қарсылығына және сенімсіздігіне тап болды. Коста-Рикада барлығы 55 000 адам эвакуацияланды.

Әсері

Ел бойынша әсері Ел бойынша қаза болғандар Зыян Никарагуа 148 248 $751.1 миллион Коста-Рика 28 46 $60 миллион Колумбия 25 $1 миллиард Венесуэла 11 Белгісіз Панама 7 $60 миллион Барлығы 216 337 $1.85 миллиард "Жуан" дауылынан кем дегенде 216 адам қаза тапты, ал 118 адамның жағдайы белгісіз. Зыянның жалпы сомасы шамамен 2 миллиард долларға (1988 жылғы АҚШ доллары) бағаланды. Тринидад және Тобагода "Жуан" дауылы "ұсақ көрінеушілік" деп сипатталды. Гренададағы желдің жылдамдығы тіркелді. Сент-Джордж қаласында ауыр жаңбыр жауды. Аралдың барлық бөліктерінде су тасқыны болды, нәтижесінде жүздеген мың долларлық зиян келді. Дауылдың салдарынан желсіз аралдарға африкалық шөл шегірткелерінің сирек кездесетін шабуылы орын алды.

Оңтүстік Америка

Венесуэлада ауыр жаңбырдың салдарынан болған көшкіннен 11 адам қаза тапты. Колумбияда көшкін мен су тасқынынан 25 адам қаза тапты. Жаңбыр мен су тасқыны 27 000 адамды үйсіз қалдырды.

Никарагуа

Жойылудың басым бөлігі Никарагуада болды. Елдің барлық аймақтарында 148 адам қаза тауып, 184 адам ауыр жарақат алды, ал 100 адамның хабарсыз жоғалғаны белгілі болды. Шамамен 23 300 үй қирады, 6000 үй зақымданды. Болгарлардың көмегімен Эль-Блафф портында салынып жатқан құрылыс қатты зақымдалды. Жағымды жайт, денсаулық сақтау шаралары салдарынан қаза болғандардың саны күтілгеннен азайды. Оңтүстік-шығыс жаңбырлы ормандарда "Джоан" дауылы ағаштардың 80 пайызын құлатып, жапырақ қаптамасын толығымен жойды. "Джоан" дауылы елде көлік қиындықтарын тудырды. Су тасқыны 30 көпірді қиратты және 36 көпірге ауыр зақым келтірді. Жалпы ұзындығы 650 км болатын 404 мильдік жолдар су астына кетті. Барлығы шамамен 250 мың адам үйсіз қалды. Елдегі жалпы шығын 751,1 миллион долларды құрады. Орталық Американың қалған бөліктерінде ауыр жауын-шашын жауды, кейбір аймақтарда жауын мөлшері жоғары болды. Бұл жаңбырлар су тасқыны мен көшкіндерді тудырды, әсіресе таулы аймақтарда.

Мексика

Мексикада "Мириам" тропикалық даулына байланысты қатты жаңбырлар Тухтла-Гутьеррес әуежайынан рейстерді тоқтатуға әкеп соқты. Ең көп жауын-шашын Ласаро Карденас қаласында тіркелді. Кішкентай елді мекендерде өзендер тасып, топырақ көшкіні болды. Су тасқынынан зардап шеккендердің саны әзірге белгісіз.

Зейнеткерлік

Атлантика мұхитындағы дауылдың салдарынан болған өлім-және қырауларға байланысты, Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым 1989 жылдың көктемінде "Жоан" атауын қолданудан алып тастады. "Мириам" атауы қолданудан алынбады. "Жоан" атауы 1994 жылғы Атлантика мұхитындағы дауыл маусымында "Джойс" атауымен ауыстырылды.