Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канада Жоғарғы Сотының судьясы
Judge of the Supreme Court of Canada
Клэр Л’Хёру Дубе (Clair L'Heureux Dubé; 7 қыркүйек 1927 жылы туған) – 1987 жылдан 2002 жылға дейін Канада Жоғарғы Сотының судьясы қызметін атқарған канадалық зейнеткер судья. Ол Квебек провинциясынан шыққан алғашқы әйел және Берта Уилсоннан кейін осы лауазымға тағайындалған екінші әйел. Бұрын ол ажырасу істерін жүргізген алғашқы әйел адвокаттардың бірі болды, сондай-ақ Квебек Жоғарғы соты мен Квебек апелляциялық сотының судьясы болып тағайындалған алғашқы әйел атанды. Л’Хёру Дубе Канаданың жоғарғы сотында қызмет еткен кезінде беделді феминист және азшылықтар құқықтарын қолдаушы ретінде танылды. Оның жазған 254 үкімнің шамамен 40 пайызы қарсы пікір болғандықтан, ол соттың "үлкен қарсыласы" деп аталды.
Claire L'Heureux Dubé (born September 7, 1927) is a retired Canadian judge who served as a puisne justice on the Supreme Court of Canada from 1987 to 2002. She was the first woman from Quebec and the second woman appointed to this position, after Bertha Wilson. Previously, she had been one of the first woman lawyers to handle divorce cases, and was the first woman appointed as a judge to the Quebec Superior Court and the Quebec Court of Appeal. During L'Heureux Dubé's time on the country's top court, she earned a reputation as a steadfast feminist and supporter of minority rights. Because roughly 40 percent of the 254 judgements that she wrote were dissents, she became known as the court's "great dissenter".
Ерте өмір және мансап
L'Heureux Dubé 1927 жылы Квебек қаласында Клэр Л'Херу болып дүниеге келді. Ол төрт қыздың бірі болды. Оның анасы елу жыл бойы төрт мүшесін қозғалта алмаған күйде өмір сүрді, себебі L'Heureux Dubé небәрі тоғыз жасқа келгенде көптеген склероз ауруына шалдыққан. L'Heureux Dubé Квебек қаласындағы Урсулин монастырінде білім алды және Римускидегі балық майы зауытында жұмыс істеді, бірақ он тоғыз жасында білімін жалғастыру үшін жұмыстан кетті. 1973 жылдың ақпанында L'Heureux Dubé Квебек Жоғарғы сотының судьясы болып тағайындалды, соның алғашқы әйел судьясы атанды. 1973 жылдан 1976 жылға дейін ол Квебек провинциясындағы иммиграция мәселелерін зерттейтін федералды комиссияны басқарды. 1979 жылдың қазанында Квебек апелляциялық сотына көтеріліп, оның алғашқы әйел судьясы болды. 1981 жылы ол болашақ әріптесі Розали Абелламен бірге «Отбасылық құқық: Әділет өлшемдері» атты канадтық отбасылық құқық туралы еңбегін жариялады. Сегіз жылдық қызметтен және Квебек апелляциялық сотына 1200 шешім шығарғаннан кейін, 1987 жылдың сәуірінде премьер-министр Брайан Малрони L'Heureux Dubé-ді Канаданың Жоғарғы сотына тағайындады. Ол соттың белгілі бір мәселелер бойынша алдын ала шешімдер қабылдауының практикалық стандартын бұзып, сот шешімі ретінде әлеуметтік зерттеулердің кең ауқымын мойындады. Тағы бір белгілі қарсылық – «Канада (AG) v Mossop» ісі, онда ол «отбасы» ұғымының бекітілмегенін және оның өзгеріп жатқан заманға бейімделу үшін мақсатты түрде түсіндірілуі керектігін, сондай-ақ бір жынысты жұптарды қамтуы керектігін мойындады. Лорд Деннингтің стильін еске түсіретіндей, «Willick v Willick» ісінде ол бұрынғы шешімінде айтқан сөзін келтірді, ол онымен «көңілден» келісетінін мәлімдеді. 1994 жылғы «Dagenais v Canadian Broadcasting Corp» ісінде L'Heureux Dubé Бас судья Лэмердің Канадада құқықтардың иерархиясы жоқ деген пікірімен келіспеді, себебі Хартия құқықтары – сөз бостандығы және осы жағдайда әділ сот процесіне құқығы – бір-бірімен теңгерілуі керек еді. L'Heureux Dubé бұған келіспей, CBC-нің Жоғарғы сотқа шағымдануға құқығы жоқ екенін және сөз бостандығы мен әділ сот процесін бір уақытта толыққанды сақтау мүмкін болмаған жағдайда, соңғысы уақытша басым болуы керек екенін айтты. 1998 жылы L'Heureux Dubé Женевадағы Халықаралық заңгерлер комиссиясының президенті болып тағайындалды және Альберта апелляциялық сотының судьясы МакКлунгпен ашық пікірталас тудырды. Судья МакКлунг жыныстық зорлық-зомбылық ісі бойынша айыпталушының ақталуын бекітіп, Альберта апелляциялық сотының шешімін жазды. Жоғарғы сот бұл шешімді жоққа шығарып, қайта сот отырысын өткізуді бұйырды. Өзінің және судья Гонтиердің атынан жазылған келісім пікірінде судья L'Heureux Dubé оның шешімін жыныстық зорлық-зомбылық туралы ескірген және стереотиптік ойлауды көрсеткені деп сипаттады. Жауап ретінде судья МакКлунг «L'Heureux Dubé» газетіне шабуыл жазып, оның жазбасын тым жеке деп сипаттап, Квебек ер адамдарының өзін-өзі өлтіру көрсеткішінің өсуіне оның көзқарасын кінәлады. Бұл хат даулы болды және 1978 жылы L'Heureux Dubé-дің күйеуінің өзін-өзі өлтіргені туралы мәлімдеме жасалғаннан кейін одан да көп ашу тудырды. Пікірталас аяқталғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, L'Heureux Dubé МакКлунгтің ауруға шалдыққанын естіп, оған қолдау хат жазды, ол оған алғыс білдірді және бұл пікірталастың аяқталуы деп санады.
L'Heureux Dubé was born Claire L'Heureux in Quebec City in 1927. She was one of four girls raised by a mother who spent fifty years as a quadriplegic as a result of multiple sclerosis which developed when L'Heureux Dubé was only nine. L'Heureux Dubé attended the Ursuline Monastery of Quebec City and worked at a cod liver oil plant in Rimouski, Quebec, but quit when she was nineteen to continue her education. In February 1973, L'Heureux Dubé was appointed as a judge onto the Quebec Superior Court, becoming its first woman judge. From 1973 to 1976, she led a federal commission studying immigration problems in the province of Quebec. In October 1979, she was elevated to the Quebec Court of Appeal and was its first female judge. In 1981, she, along with future colleague Rosalie Abella, published Family Law: Dimensions of Justice, about Canadian family law. After eight years and writing 1,200 judgements for the Quebec Court of Appeal, L'Heureux Dubé was elevated to the Supreme Court of Canada by Prime Minister Brian Mulroney in April 1987. where she took a major departure from the practised standard of judicial notice by allowing for a broad range of social studies data to be given judicial notice as a legislative fact. Another famous dissent was in Canada (AG) v Mossop, where she alone acknowledged that the meaning of "family" is not fixed and should be read purposively to adapt to the changing times and it should include same sex couples. In a style reminiscent of Lord Denning MR, in the case of Willick v Willick, she quoted a dictum she made in an earlier judgment, with which she "most heartily" agreed. In the 1994 case Dagenais v Canadian Broadcasting Corp, L'Heureux Dubé disagreed with the majority opinion written by Chief Justice Lamer that there was no hierarchy of rights in Canada because Charter rights – freedom of speech and the right to a fair trial in this case – had to be balanced against each other. L'Heureux Dubé dissented, saying that in addition to CBC lacking a valid right to appeal to the Supreme Court, when freedom of expression and the right to a fair trial cannot be simultaneously fully respected, the latter should temporarily prevail. In 1998, L'Heureux Dubé was named president of the Geneva based International Commission of Jurists. became the focus of a very public debate with Justice McClung of Alberta Court of Appeal. Justice McClung had written the decision of the Alberta Court of Appeal, upholding the acquittal of an accused person in a sexual assault case. The Supreme Court overturned the acquittal and directed a re trial. In her concurring opinion, written on behalf of herself and Justice Gonthier, Justice L'Heureux Dubé described his ruling as showing outdated and stereotypical thinking about sexual assault. In response, Justice McClung wrote a letter to the National Post attacking L'Heureux Dubé, describing her writing as overly personal and blaming her attitude for the rise in the suicide rate of Quebec men. The letter was controversial, and drew even more furor when it was pointed out that L'Heureux Dubé's husband had committed suicide in 1978. A few months after the debate, L'Heureux Dubé heard McClung had fallen ill, and wrote him a supportive letter, for which he thanked her and which she considered to be the end of the debate.
Жоғарғы Соттан кейінгі іс-шаралар
2002 жылғы шілдеде 74 жасында L'Heureux Dubé Жоғарғы Соттан зейнеткерлікке шыққаннан кейін көп ұзамай, ол Квебек қаласындағы Université Laval университетінде Резидент-судья лауазымын иеленді. Бұл жоба заңдық көмек алуға құқығы жетпеген, бірақ адвокатқа төлей алмайтын адамдарға, көбінесе зейнеткер заңгерлер ұсынатын тегін қызметтер арқылы көмек көрсетуді мақсат етті. L'Heureux Dubé әлеуметтік әділетке деген адалдығы мен заңгерлік байланыстарының арқасында пилоттық жобаның әкімшілік және жұмысқа алу аспектілерін басқаруға таңдалды. 2013 жылы Квебек Ұлттық Ассамблеясы үшін дайындаған есебінде L'Heureux Dubé Ұлттық Ассамблея мүшелерінің жалақысын 88 000 доллардан 136 000 долларға дейін көтеру үшін «алтын парашют» сияқты жәрдемақылардан бас тартуын ұсынған комиссияны жетекшілік етті. Есепте бұл жалақыны көтеруге байланысты жәрдемақылардың «құн бойынша теңгерілген» болады деп көрсетілді. L'Heureux Dubé есебінде сондай-ақ, ассамблеяның барлық мүшелерін өздерінің жәрдемақыларын, төлемдарын және өтемақыларын жұртшылыққа ашық жариялауға міндеттеу арқылы шығыстардың ашықтығын арттыру ұсынылды. 2015 жылдың желтоқсанына дейін жалақыны көтеру іске асырылмады, бірақ қызметтен кез келген себеппен ортасынан шығып кеткен МНА-ларға берілетін көшу бонусы жойылды. 2014 жылдың ақпан айында L'Heureux Dubé Ұлттық Ассамблеяда өткен қоғамдық тыңдауларда ұсынылып жатқан Квебек құндылықтарының хартасын қолдап сөйледі. Ол бұл харта адам құқықтарын бұзбайтынын және Квебекті зайырлы қоғамға айналдыру мүмкіндігін беретінін мәлімдеді. Сондай-ақ, ол конституциялық шақыруға төтеп бере алатынына сенді, себебі әйелдердің теңдік құқығы діни киім кию құқығынан жоғары тұрады, және бұл дін бостандығымен бірдей емес екенін айтты. The Globe and Mail газетінің электрондық пошта арқылы жолдаған сұрақтарына жауап ретінде L'Heureux Dubé Израиль судьясы және заң ғалымы Ахарон Барактың «Пропорционалдық» кітабындағы құқықтарға қоғамның құндылықтарына сәйкес маңыз берілуі керек деген тезисін келтірді. 2003 жылы ол Канада орденінің серігі атағын алды. 2004 жылы ол заңгерлік мансабы мен Квебек және Канададағы маргиналды топтардың теңдігіне қосқан үлесі үшін Квебек Ұлттық орденінің үлкен офицері атанды.
Shortly after L'Heureux Dubé's July 2002 retirement from the Supreme Court at the age of 74, she took a Judge in Residence position with Université Laval University in Quebec City. It sought to serve people who made too much to qualify for legal aid, but not enough to afford a lawyer by offering free services provided by mostly retired legal professionals. L'Heureux Dubé had been chosen to run the pilot project's administrative aspects and recruitment effort because of her devotion to social justice and her legal connections. In a 2013 report for the National Assembly of Quebec, L'Heureux Dubé led a committee that recommended that Members of the National Assembly should give up benefits such as a golden parachute severance package in exchange for a pay raise from $88,000 to $136,000. The report proposed that this exchange of benefits for a payroll increase would be "cost neutral". L'Heureux Dubé's report also proposed that transparency in expenditures be increased by forcing all members of the assembly to disclose their benefits, allowances, and indemnities to the public. As of December 2015, the pay raise was still not implemented, though the transition bonus given to MNAs who leave their office mid term for any reason had been removed. In February 2014, L'Heureux Dubé spoke in support of the proposed Quebec Charter of Values during public hearings in the National Assembly. She argued that it did not infringe on human rights and was an opportunity to make Quebec a secular society. She also believed that it would withstand a constitutional challenge, saying that women's right to equality trumped the right to wear religious clothing, which was not the same right as freedom of religion. In response to email questions from The Globe and Mail, L'Heureux Dubé also cited the thesis in Israeli judge and legal theorist Aharon Barak's book Proportionality that rights have to be given importance based on society's values. She was made a Companion of the Order of Canada in 2003. In 2004, she was made a Grand Officer of the National Order of Quebec, in recognition of her legal career and her contributions to equality for marginalized communities in both Quebec and Canada.