Кіріспе

1990 жылы 1-санаттағы Атлантика мұхитындағы дауыл, 1990 жылғы дауыл

Клаус дауыл 1990 жылғы қазан айында Кіші Антиль аралдарында ауыр жаңбырлар жаудырған, Атлантика мұхитындағы ең нашар дауыл болды. 1990 жылғы Атлантика мұхитындағы дауыл маусымының он бірінші тропикалық циклы және алтыншы дауыл болған Клаус, 3 қазанда Доминикадан шығысқа қарай пайда болған тропикалық толқыннан құралды. Ол солтүстік-батысқа қарай итеріліп, 5 қазанда дауыл статусына жедел жетті. Кіші Антиль аралдарына ең жақын келгені 19 шақырым болғанымен, күшті желдің бағытының өзгеруі салдарынан ең күшті желдер солтүстік-шығыста қалды, бұл Клаустың үнемі әлсіреуіне себеп болды. Тропикалық депрессияға дейін төмендегеннен кейін, Клаус Багама аралдарында қысқа ғана уақытқа қайта күшейді, бірақ 9 қазанда дамып келе жатқан Марко тропикалық даулының әсерінен тарап кетті. Сент-Люсиядағы ауыр жаңбырлар оның жылдық банан өнімінің шамамен 15 пайызын жойды. Ең көп зиян Мартиникада болды, онда жеті адам қаза тапты және 1500 адам үйсіз қалды, себебі ауыр жаңбырлар аралда су тасқынына және кейбір көшкіндерге әкеп соқты. Клаустың қалдық ылғалы АҚШ-тың оңтүстік-шығысына еніп, ауыр жаңбырлар жаудырып, төрт адамның қаза болуына себеп болды; бірнеше күннен кейін сол аймақ Марко тропикалық даулынан одан да көп жауын-шашынға ұшырады. Мартиникаға тигізген әсеріне байланысты Клаус есімі тропикалық циклон есімдер тізімінен алынып тасталды.

Метеорологиялық тарих

27 қыркүйекте Африка жағалауынан тропикалық толқын көтерілді. Ол батысқа қарай субтропикалық жотаның оңтүстігімен жылжып, конвективті белсенділікке ие болды. 28 қыркүйекте Кабо-Верде аралдарының оңтүстігінен өтетін кезінде төменгі деңгейдегі айналым байқалды. Келесі күндері конвекцияның ұйымдасуы өзгерді, және бірнеше рет жүйе тропикалық депрессияға даму белгілерін көрсетті. Кіші Антиль аралдарына жақындағанда одан әрі ұйымдасты, және қолайсыз жоғары деңгейдегі желдің жылдамдық градиентіне қарамастан, жүйе 3 қазанда Доминикадан шамамен 185 км (115 миль) шығысқа қарай орналасқанда тропикалық депрессияға айналды. Әлсіз бағыт беруші ағымдар аймағында орналасқан депрессия солтүстік-батысқа қарай қозғалды, ал алғаш дамығаннан кейін шамамен алты сағаттан соң циклон тропикалық дауылға күшейді; Ұлттық дауыл орталығы оған Клаус деген ат берді. Тропикалық дауылға айналғаннан кейін Клаус желдің жылдамдық градиенті аймағында болды, бірақ сонымен бірге ол жылы су температурасы бар және жоғары бароклиникалық ортада орналасқан, дауыл жақсы ұйымдастырылды және 5 қазанда 1200 UTC-де Клаус Антигуадан шамамен 48 км (30 миль) шығысқа қарай орналасқанда дауыл мәртебесіне ие болды; көп ұзамай Барбудадан шамамен 19 км (12 миль) шығысқа өтті, Кіші Антиль аралдарына ең жақын нүкте. Клаус ең жоғарғы жел жылдамдығына және ең төменгі орталық қысымға жетті, бірақ оның көп бөлігіндегі терең конвекция және күшті желдер желдің жылдамдық градиентіне байланысты солтүстік-шығысқа қарай қалды.

Дайындықтар

4 қазанда Клаус тропикалық дауыл мәртебесіне жеткеннен кейін көп ұзамай, Сент-Мартеннен Антигуаға дейінгі Солтүстік Левард аралдарына тропикалық дауыл туралы ескерту жарияланды, оның қарқынды күшеюі байқалғандықтан, бұл ескерту дауыл туралы ескертуге дейін жаңартылды. Сонымен қатар, Франция үкіметі Гваделупа үшін де тропикалық дауыл туралы ескерту шығарды. Виргин аралдарына дауыл туралы ескерту берілді, бірақ Клаус әлсіреген соң ол кері тартылды. Гваделупада билік өкілдері азаматтарға малдарды қауіпсіз жерге көшіруді және су тасу қаупі бар аймақтардан аулақ болуды ұсынды. Оның келуіне дейін Мартиника, Синт-Мартен және Антигуадағы мектептер жабылды. VC Bird халықаралық әуежайы дауыл кезінде жабылды. Жаңбырдың салдарынан Мартиникада су тасқыны болды, кейбір жерлерде су деңгейі шамамен 3 метрге жетті; Сент-Жозеф маңында көпір суға кеткеннен кейін екі қарындас суға батып қайтыс болды. Циклонның өтуі нәтижесінде электрмен жабдықтау және телефон байланысы жүйелері зардап шекті. Су тасқынынан қашу үшін Ле-Ламентинде 750 адам үйлерінен эвакуацияланды. Теңіздегі қиын жағдайлар балық аулау кемесіне зақым келтірді, нәтижесінде екі жолаушы 25 күн бойы қайықта тіршілік етіп, Мартиниканың солтүстік-батысына қарай шамамен 640 миль (1030 км) қашықтықта құтқарылды. Барлығы аралда жеті адам қаза тапты. Доминикада дауылдан электр сымдары бұзылып, аралдың солтүстік бөлігінде ағаштар құлады. Түркі және Кайкос аралдарында орташа жауын-шашын жауды, Гранд-Түрк аралында 36 сағат ішінде белгілі бір мөлшерде жаңбыр жауды. Клаустың қалдық ылғалы АҚШ-тың оңтүстік-шығысына енген кезде Оңтүстік Каролинада қатты жаңбыр жауды, ал Солтүстік Каролинада жауын-шашын аздап төмен болды. Оңтүстік Каролинада жаңбырдың салдарынан бөгет жарылып, төрт адам қаза тапты.

Зейнеткерлік

Дауылдың Кіші Антиль аралдарына тигізген әсерінен кейін, Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым 1990 жылғы маусымнан бастап Атлантика мұхитындағы дауылдар тізімінен "Клаус" атауын алып тастады. Оның орнына 1996 жылғы маусымда "Кайл" атауы қойылды.