Өрт қауіпсіздігі шаралары және өрттің алдын алу жолдары

Кіріспе

Өрт салдарынан туындаған зиянды азайту шаралары

Өрт қауіпсіздігі – өрттен болатын қирауды азайтуға бағытталған шаралар жиынтығы. Өрт қауіпсіздігі шараларына бақылаусыз өрттің тұтанбауына және тұтқан жағдайда таралуы мен салдарының шектелуіне арналған шаралар кіреді. Өрт қауіпсіздігі шаралары ғимарат салынып жатқанда жоспарланған, немесе дайын ғимараттарда қолданылатын, сондай-ақ ғимараттағы адамдарға оқытылатын немесе ұсынылатын шараларды қамтиды. Өрт қауіпсіздігіне қауіп төндіретін жағдайлар өрт қатері деп аталады. Өрт қатері өрттің болу ықтималдығын арттыратын немесе өрт кезінде эвакуацияға кедеріс келтіретін жағдайларды қамтиды. Өрт қауіпсіздігі көбінесе ғимараттың жалпы қауіпсіздігінің бір бөлігі болып табылады. Өрт қағидаларын бұзуды тексеруге және балаларға өрт қауіпсіздігі тақырыбында білім беру үшін мектептерге барушы Өртке қарсы қызметтің қызметкерлері Өрттен сақтау инспекторлары деп аталады. Бас өрттен сақтау инспекторы немесе Өрттен сақтау бөлімінің бастығы, жаңа қызметкерлерді Өрттен сақтау бөліміне оқытумен қатар, тексерулер жүргізеді немесе баяндамалар жасауға қатысады.

Өрт қауіпсіздігі саясатының элементтері

Өрт қауіпсіздігі саясаты ғимарат салынысы кезінде де, оның тұрғын үй өмірінің бойында да қолданылады. Ғимарат құрылыс нормалары жергілікті, облыстық немесе ұлттық үкіметтер тарапынан қабылданады, олардың мақсаты – жеткілікті өрт шығу жолдары, белгілер және өрт тоқтату, өртке төзімді есіктер, терезелер және қабырғалар сияқты құрылыс ерекшеліктерін қамтамасыз ету болып табылады. Өрт қауіпсіздігі электрлік нормалардың да мақсаты болып табылады, олар сымдардың немесе жабдықтардың қызып кетуін болдырмауға және электрлік ақаулардың нәтижесінде тұтанудан қорғауға бағытталған. Өрт нормалары, мысалы, театрлар немесе мейрамханалар сияқты ғимараттардағы ең көп адам саны сияқты талаптарды реттейді. Өрт нормалары ғимарат ішінде тасымалданатын өрт сөндіргіштерді немесе өрт сөндіру және дабыл сигнализациясы жүйесі сияқты тұрақты орнатылған өрт анықтау және сөндіру жабдықтарын талап етуі мүмкін. Өрт қауіпсіздігіне жауапты жергілікті билік органдары қолданылатын өрт шығу жолдары, дұрыс шығу белгілері, қол жетімді жерлерде дұрыс типтегі функционалды өрт сөндіргіштер, сондай-ақ жанғыш материалдардың дұрыс сақталуы мен қолданылуын тексеру үшін жүйелі тексерулер жүргізе алады. Жергілікті ережелерге байланысты өрт инспекциясы талап етілетін шаралар туралы ескертуге немесе өрт нормаларына сәйкес келмегенше ғимаратты жабуға әкелуі мүмкін. Ғимарат иелері мен басқарушылары қосымша өрт саясатын жүзеге асыруы мүмкін. Мысалы, өнеркәсіптік объектіде белгілі бір қызметкерлер өрт сөндірушілер тобы ретінде тағайындалып, оқытылуы мүмкін. Басқарушылар ғимараттардың өрт эвакуациясы ережелеріне сәйкес келуін және ғимараттың өртке қарсы жабын сияқты ерекшеліктерінің зақымдалмауын қамтамасыз етуі керек. Өрт саясаты ғимараттың тұрғындары мен пайдаланушыларын өрт есіктерін ашық қалдыру сияқты қарапайым қателіктерден аулақ болу үшін оқыту және хабардар ету мақсатында қолданылуы мүмкін. Ғимараттарда, әсіресе мектептер сияқты мекемелерде жыл бойына жүйелі түрде өрттен эвакуациялау оқулары өткізілуі мүмкін. Жеке ғимараттардан басқа, өрт қауіпсіздігі саясатының басқа да элементтеріне ағашқа арналған жабындар, білім беру және алдын алу, дайындық шаралары, орман өрттерін анықтау және сөндіру, сондай-ақ жергілікті және жеткілікті өрт сөндіру қуаттарының географиялық жабылуын қамтамасыз ету сияқты технологиялар кіруі мүмкін.

Fire safety policies apply at the construction of a building and throughout its operating life. Building codes are enacted by local, sub national, or national governments to ensure such features as adequate fire exits, signage, and construction details such as fire stops and fire rated doors, windows, and walls. Fire safety is also an objective of electrical codes to prevent overheating of wiring or equipment, and to protect from ignition by electrical faults. Fire codes regulate such requirements as the maximum occupancy for buildings such as theatres or restaurants, for example. Fire codes may require portable fire extinguishers within a building, or may require permanently installed fire detection and suppression equipment such as a fire sprinkler system and a fire alarm system. Local authorities charged with fire safety may conduct regular inspections for such items as usable fire exit and proper exit signage, functional fire extinguishers of the correct type in accessible places, and proper storage and handling of flammable materials. Depending on local regulations, a fire inspection may result in a notice of required action, or closing of a building until it can be put into compliance with fire code requirements. Owners and managers of a building may implement additional fire policies. For example, an industrial site may designate and train particular employees as a fire fighting force. Managers must ensure buildings comply with fire evacuation regulations, and that building features such as spray fireproofing remains undamaged. Fire policies may be in place to dictate training and awareness of occupants and users of the building to avoid obvious mistakes, such as the propping open of fire doors. Buildings, especially institutions such as schools, may conduct fire drills at regular intervals throughout the year. Beyond individual buildings, other elements of fire safety policies may include technologies such as wood coatings, education and prevention, preparedness measures, wildfire detection and suppression, and ensuring geographic coverage of local and sufficient fire extinguishing capacities.

Өрт кодексі

Америка Құрама Штаттарында өрт кодексі (сондай-ақ өртке қарсы кодекс немесе өрт қауіпсіздігі кодексі) – мемлекеттік немесе жергілікті билік органдары қабылдаған және қалалық өрт сөндіру бөлімдеріндегі өртке қарсы инспекторлар жүзеге асыратын үлгілік кодекс. Бұл қауіпті материалдарды сақтау, қолдану немесе тасымалдау кезінде немесе басқа да қауіпті жағдайлардан туындайтын өрт және жарылыс қауіптерін болдырмау үшін қажетті ең төменгі талаптарды белгілейтін ережелер жиынтығы. Ол құрылыс кодексіне толықтыру болып табылады. Өрт кодексінің басты мақсаты – өрттердің алдын алу, қажетті оқыту мен жабдықтың болуын қамтамасыз ету және ғимараттың бастапқы жобалық негізі, оның ішінде архитектор жасаған негізгі жоспардың сақталғанын қадағалау. Өрт кодексі сонымен қатар өрттен қорғаудың белсенді және пассивті шараларын оңтайлы деңгейде ұстау үшін түрлі өрттен қорғау жабдықтарын тексеру және күтіп ұстау талаптарын да қамтиды. Типик өрт қауіпсіздігі кодексіне ережелерді жасау және орындау процесі туралы әкімшілік бөлімдер, сондай-ақ өрт сөндіру жабдықтары, жанғыш материалдарды тасымалдау және сақтау сияқты ерекше қауіптер, қауіпті нысандар, өндірістік процестер мен көрмелерге қатысты ережелер кіреді. Бөлімдер рұқсат алу талаптарын және рұқсат шарттарын сақтау үшін қажетті арнайы сақтық шараларын белгілей алады. Мысалы, фейерверк көрсетімі үшін лицензиясы бар пиротехниктен өтініш беру талап етілуі мүмкін, онда рұқсат беруші органға қауіпсіздік талаптарының орындалатынын анықтау үшін қажетті ақпарат ұсынылуы керек. Рұқсат берілгеннен кейін, сол орган (немесе басқа уәкілетті орган) көрсетілім кезінде нысанды тексеруге және қауіпсіздікті бақылауға құқылы, сондай-ақ бекітілмеген тәжірибелер байқалғанда немесе күтпеген қауіптер туындағанда жұмысты тоқтатуға құқылы.

Қоғамдық өрт қауіпсіздігі туралы білім беру

АҚШ-тың көптеген өрт сөндіру бөлімдерінде өрт қауіпсіздігі білім беру бағдарламалары бар. Өртке қарсы бағдарламаларға түтін дабылдатқыштарды тарату, оқушылармен маңызды тақырыптарды талқылау үшін мектептерге бару және NFPAS "Қауіпті бақылау" және "Өрттен сақтануды үйрену" сияқты жалпыға танылған бағдарламаларды енгізу кіруі мүмкін. Өрт сөндіру бөлімдері немесе қоғамдық ұйымдар басқа бағдарламаларды немесе құрал-жабдықтарды сатып ала алады. Бұл құрал-жабдықтар көбінесе қызықты болып, балалардың назарын аударуға және маңызды хабарды жеткізуге арналған. Құрал-жабдықтардың ішінде қуыршақтар мен роботтар сияқты көбінесе естілетін нәрселер бар. Мұндай құрал-жабдықтар көзді қуантады, бірақ қауіпсіздік туралы хабар тек ауызша беріледі. Басқа құрал-жабдықтар күрделірек, көбірек сезімдерді қамтиды және оқуды жақсартады. Олар дыбыстық хабарламалар мен бейнелік сигналдарды қолмен іс-қимылмен үйлестіреді. Мысалдарға жылжымалы қауіпсіздік үйлері мен үстел үстіндегі қауіпті үйлер симуляторлары жатады. Сондай-ақ, үйдегі қауіптерді анықтауға арналған өртке қарсы бағдарламалық құралдар әзірленуде. Барлық бағдарламалар жалпы жарақаттардың алдын алу, қауіпсіздік, өртке қарсы шаралар және өрт кезінде қашу туралы ақпаратты біріктіреді. Көп жағдайда өрт сөндіру бөлімінің өкілі сарапшы ретінде қарастырылады және ақпаратты әр жас тобына сәйкес түсінікті етіп беруі керек.

Өртке қарсы білім беру мамандығының біліктілігі

АҚШ индустриясының стандарты, өрт қауіпсіздігі жөніндегі оқытушылардың ұсынылатын біліктіліктерін көрсетеді – NFPA 1035: Қоғамдық өрт және өмір қауіпсіздігі жөніндегі оқытушылардың кәсіби біліктілік стандарты. Ол өрт және өмір қауіпсіздігі жөніндегі оқытушының I, II және III деңгейлеріне, Қоғамдық ақпарат қызметкеріне, сондай-ақ кәмелетке толмағандардың өртке қатысты әрекеттеріне араласу бойынша маманның I және II деңгейлеріне қойылатын талаптарды қамтиды.

Мақсатты аудитория

АҚШ Өрттен қорғау басқармасы мәліметінше, ең жас және егде жастағы адамдар "қауіп тобында" саналады. Бұл топтар халықтың шамамен 33 пайызын құрайды.

Жалпы перспективалар

Өрт қауіпсіздігі жаһандық жеткізу тізбегін басқару контекстінде ерекше назарға алынды. Sedex, жеткізушілердің этикалық деректерін алмасу платформасы, және Массачусетс штатында орналасқан жеткізу тізбегін зерттеуші коммерциялық емес ұйым Verité, Inc., 2013 жылдың тамызында осы мәселенің маңыздылығын атап көрсеткен хабарлама жариялады. Хабарламада бірнеше ірі зауыт өрттері, соның ішінде 2012 жылы Дакадағы Tazreen Fashion киім фабрикасындағы өрт, сондай-ақ Бангладеш, Пәкістан және басқа да елдерде болған өрт мысалдары келтірілді. Өндіріс ортасында өрт қауіпсіздігі мәселелерінің жиілігі салыстырылып, дайын киім және басқа да өнімдердің жеткізу тізбегінде өрт қауіпсіздігін жақсарту үшін сатып алушылардың, жеткізушілердің және жергілікті өрт қауіпсіздігін бақылау органдарының бірлескен шаралар қабылдауы қажеттігі айтылды. Хабарламада сатып алушыларға жеткізу тізбегі бойынша өрт қауіпсіздігі және басқа да тәуекелдерді анықтау және стандарттарды жақсарту мүмкіндіктерін іздеу ұсынылды: «Сатып алушылар жауапкершілікті және үнемілікті сақтай отырып, өзгерістерге ықпал ете алады».

Өрт қауіпсіздігі жоспарларын қолдану

Өрт қауіпсіздігі жоспарлары өрт сөндірушілер үшін пайдалы құрал болып табылады, себебі олар ғимарат туралы маңызды ақпаратты білуге мүмкіндік береді. Осы ақпаратты пайдаланып, өрт сөндірушілер қауіпті материалдар (қауіпті заттар) сақтау аймақтары және тұтанғыш химиялық заттар сияқты қауіпті жағдайларды анықтап, олардан аулақ бола алады. Бұдан өзге, өрт қауіпсіздігі жоспарлары арнайы ақпаратты да ұсынады, мысалы, аурухана өрті кезінде ядролық медицина бөлімі орналасқан жер туралы мәліметтерді беруге болады. Сонымен қатар, өрт қауіпсіздігі жоспарлары өрт сөндірушілердің қауіпсіздігін едәуір арттырады. ФЕМА мәліметтері бойынша, 2002 жылы өрт сөндірушілердің 16 пайызы ғимараттың құлауы салдарынан немесе жолдан адасып қалудан қаза тапқан. Өрт қауіпсіздігі жоспарлары кез келген мүмкін құрылымдық қауіптерді көрсетеді және өрт сөндірушіге ғимарат ішінде қай жерде екенін білуге көмектеседі.

Өрт қауіпсіздігі жоспарлары өрт кодексте

Солтүстік Америкада жалпы саны шамамен 8 миллион ғимарат бар, олардың өрт қауіпсіздігі жоспары болуы заңмен міндеттелген, ол провинциялық немесе штаттық заңнамаға сәйкес келеді. Өрт кодексінің талаптарына сай ғимараттарда өрт қауіпсіздігі жоспарының болмауы айыппұл төлеуге алып келуі мүмкін, және ол барлық ғимараттар үшін міндетті – коммерциялық, өндірістік, көпшілік жиналатын және тағы да басқалар.

Өрт қауіпсіздігін жоспарлаудағы жетістіктер

Жоғарыда айтылғандай, бекітілген өрт қауіпсіздігі жоспарының көшірмесі өрт сөндіру бөлімшесінде болуға тиіс. Бірақ, бұл әрқашан осылай бола бермейді. Бүгінгі күнге дейін барлық өрт жоспарлары өрт сөндіру бөлімінде қағаз түрінде сақталып келді. Мұндағы мәселе – осы жоспарларды іздеу және сақтау қиын, сондай-ақ адамдарға өрт жоспарларын жаңарту да ыңғайсыз. Осының салдарынан, қажетті ғимараттардың жартысында ғана өрт жоспары бар, ал олардың ішінде шамамен 10 пайызы ғана жаңартылған. АҚШ-тағы сақтандыру компаниялары өрттен келген шығындарды қаржылық жабумен ғана шектелмейді, сонымен қатар осыған байланысты тәуекелдерді басқаруға да жауапты. Көптеген коммерциялық сақтандыру компаниялары тәуекелді бақылау маманының қызметін пайдаланады, оның басты міндеті – мүлікті NFPA стандарттарына сәйкестігін тексеру, қазіргі тәуекел деңгейін бағалау және өрттен зардап шегу мүмкіндігін азайту бойынша ұсыныстар беру болып табылады. Мүліктік тәуекелді басқару саласындағы мансаптар дамып келеді және АҚШ-та 2018 жылдан 2028 жылға дейін 4-8 пайызға өсуі күтілуде.