Кіріспе

Аустриялық-американдық пианист Адольф Баллер (30 шілде 1909 – 23 қаңтар 1994) – классикалық және романтикалық музыка орындаған австриялық-американдық пианист. Ол бірнеше жыл Ехуди Менухинмен бірге концерттер берді, ондаған жылдар бойы Альма триосымен халықаралық гастрольдерде болды және Стэнфорд университеті мен Сан-Франциско музыка консерваториясындағы танымал фортепиано оқытушысы болды.

Алғашқы жылдар

Баллер 1909 жылғы 30 шілдеде Галисия және Лодомерия, Цислетания, Австро-Венгриядағы (қазіргі Украина) Броди қаласында дүниеге келген. 8 жасында ол Франц Листтің бұрынғы шәкіртінен фортепиано сабақ алу үшін Венаға барды. 13 жасында Вена филармониясымен алғашқы жеке концертін берді, одан кейін барлық маңызды Еуропа астаналарында өнер көрсетті. 1938 жылдың наурыз айында нацистік әскерлер оның пианист және еврей екенін біліп, оны тұтқындап, қинап, қолына зиян келтірді. Балердің никелес әйелі Эдит Штраус Нейштадт Венадағы Польша консулына оның ісі үшін араласып, ұзақ емдеу арқылы қолына денсаулық сыйдыруға көмектесті, соның арқасында ол карьерасын жалғастыра алды. Жұбайлар 1938 жылы АҚШ-қа кетер алдында Будапештке қашып, сонда неке қиды.

Мансап

Балер Нью-Йорктегі WQXR радиостанциясында пианиношы болып жұмыс істеген кезде, ол скрипкашы Ехуди Менухинмен және виолончельші Габор Рейтомен танысты. 1941 жылдан бастап Балерлер қыздары Нинамен Калифорния штатының Лос-Гатос қаласындағы Менухиннің Альма есіміндегі үйінде тұрды. Бірнеше жыл бойы Балер Менухиннің бүкіл әлемдегі өнеркөрсетулеріне сүйемелдеді және камералық концерттерде өнер көрсетті, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде шетелдегі әскерлерге арналған өнер бағдарламаларында белсенділік танытты. Ехуди Менухиннің қолдауымен Балер, Габор Рейто және Роман Тотенберг 1942–1943 жылдары Калифорния штатының Лос-Гатос қаласындағы Менухиннің Альма есіміндегі үйінде Альма триосын құрды. Скрипкашы Морис Уилк Тотенберг зейнетке шыққаннан кейін Альма триосына қосылды. 1963 жылы Уилк күрт қайтыс болғаннан кейін скрипкашы Андор Тот Альма триосына қосылды және келесі 15 жыл бойы олардың скрипкашысы болды, ал трио 1980-жылдардың ортасында гастрольдік сапарларын аяқтады.

Кейінгі жылдар

Баллер 30 жылдан астам уақыт Стэнфорд университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. Оның ең белгілі шәкірттерінің ішінде пианисттер Джером Роуз, Уильям Корбет Джонс, Ксения Будберг Ли және Ноэма Фернандес бар. 1984 жылы Стэнфордтағы Музыкалық қауымдастық оның құрметіне қор ашты, ол Стэнфордтағы фортепиано студенттеріне стипендия беруге көмектесті. Ол 1994 жылдың 23 қаңтарында Пало-Альтодағы үйінде 84 жасында дүние салды.