Кіріспе

Теночтитланның оныншы Тлатоани, Теночтитлан билеушісі Куитлахуак (kwiˈtlawak, ) (шамамен 1476 – 1520) немесе Куитлахуак (испан жазуында; , , құрметті түрі: Куитлахуатзин) – 1520 жылы «Екі Кремень» жылында Теночтитлан ацтек қаласының 10-шы Хьюи Тлатоани (императоры) болды, билік еткен мерзімі 80 күнге созылды. Ол туысы Моктезума II қайтыс болғаннан кейін испандықтар мен тлаксальтектердің Мексика империясын жаулап алуына қарсы тұруды ұйымдастырғаны үшін танымал.

Өмірбаян

Куитлахуак – билеуші Аксаякатлдың он бірінші ұлы және испандықтардың қаланы басып алу кезінде қайтыс болған Теночтитлан императоры Моктезума II-нің кіші інісі. Оның анасының әкесі, сондай-ақ Куитлахуак аталған, Иштапалапаның билеушісі болған, ал кіші Куитлахуак бастапқыда сол жерде билік жүргізді. Куитлахуак – тәжірибелі жауынгер және Моктезуманың кеңесшісі, ол испандықтарға Теночтитланға кіруге рұхсат бермеу туралы ескерткен. Эрнан Кортес Моктезума мен Куитлахуакты тұтқындады. Кортес Теночтитланнан кеткен кезде ацтек элитасының қырғынынан кейін мексикалықтар испандықтар мен олардың жергілікті одақтастарын қоршауға алды. Куитлахуак базарды қайта ашу үшін, басып алушыларға азық-түлік жеткізу үшін бостандыққа шығарылды. Моктезума күмәнді жағдайларда қаза болды, ал Куитлахуак 30 маусымда испандықтар мен олардың одақтастары Теночтитланнан қашқаннан кейін тлатоани болып сайланды. Кейбір дереккөздерде ол Моктезуманың өлімінен бұрын да осы қызметте болғаны айтылады. Куитлахуак Моктезуманың үлкен қызымен, кейін Изабел Моктезума деп аталған он немесе он бір жасар қызға үйленді. Куитлахуак бар болғаны 80 күн билік етті, мүмкін, шешек ауруынан қайтыс болды. Куитлахуактың өлімінен кейін дереу Куаутемок келесі тлатоани болып тағайындалды.

Мұра

Қазіргі мексикалық Куитлахуак муниципалитеті, Веракрус штаты және Мехико метросының Куитлахуак станциясы Куитлахуактың құрметіне аталған. 2275 Куитлахуак астероиды да осы билеушінің есімімен аталады. Мексика қаласында Куитлахуак (Eje 3 Norte) деп аталатын даңғыл бар, ол Инсургентес даңғылынан Мексика-Такюба даңғылына дейін созылады және ішкі шеңбердің бір бөлігі болып табылады; сондай-ақ, Мексиканың басқа қалалары мен ауылдарында да осылай аталған көптеген көшелер бар.