Кіріспе

Филиппиннің Булакан провинциясының астанасы – Малолос қаласы, 3-ші санаттағы құрамдас қала және провинция орталығы. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 261 189 адамды құрайды. Малолос – Булакан провинциясының әкімшілік орталығы, провинциялық үкіметтің резиденциясы. Малолос қаласы Эмилио Агиналдо басқарған Бірінші Филиппин Республикасының құрылуына әкелген 1898 жылғы конституциялық конвенцияның тарихи орны. 1898 жылғы Малолос конвенциясы, Барасоайн шіркеуінің қасиетті орнында өткен, Бірінші Филиппин Республикасының құрылуына себеп болды. Сол кезде Малолос соборының монастыры президенттік резиденция қызметін атқарды. Малолос Бірінші Филиппин Республикасына өмір сыйлады, ол кейде Азиядағы тұңғыш конституциялық республика деп сипатталады, бірақ одан бұрын Азияда бірнеше республикалар болған – мысалы, ежелгі Үндістанның Махаджанападалары, Ланфанг Республикасы, Формоза Республикасы немесе Эзо Республикасы. Агиналдо Малолостан бұрын Техерос және Биак-на-Батода құрылған, өздерін «Республика де Филиппин» («Филиппин Республикасы») деп атаған бірнеше үкіметтерге жетекшілік еткен. Алайда, бұл үкіметтердің негізгі құжаттарынан өзгеше, Малолос Конституциясы жартылай сайланған конгресспен бекітіліп, нағыз өкілді демократияны қадағалады.

Тарих

Мигель Лопес де Легаспи Малолос өзені бойындағы 8 ауылды басып алып, 1571 жылдың 14 қарашасында оларды біріктіріп, Энкомиенда де Малолос құрды. Адельантадо конкистадор Дон Маркос де Эррераға осы елді мекендерді сеніп тапсырды. 1572 жылдың 5 сәуірінде Легаспи Малолос және Калумпит энкомендаларын біріктіріп, Хуан Морон мен Эррерамен бірге Калумпит қаласын құрды. 15 сәуірде Легаспи Атлаг өзені бойындағы 6 ауылды Дон Джеронимо Тирадоға тапсырды. Тоғыз жыл өткен соң, Малолос ресми түрде қала болып құрылып, Булакан құрамына енгізілді және 1580 жылдың 11 маусымында Алкальдия де Калумпиттен бөлінді. Фрей Матео де Мендоса басқарушылыққа тағайындалды және Августин кеңесінде, Тондо монастырында приория ретінде қабылданды. Алайда, сол кездегі азаматтық басқару Дон Джеронимо Тирадоның енкомендасында болды. Малолос халқының көп бөлігін тагалогтар құрады, бірақ қаланың Капампаннан шыққандығы айтылады. Малолос атауы – капампан тіліндегі "maluslús" сөзінің испанша айтылуы. Қаланың басшыларында Гатбонтон, Гатмайтан, Гатсалиан (Гатчалиан), Димагиба, Лакандола, Ладия және Лаканкале сияқты корольдік рулардың ұрпақтары болды. 17-19 ғасырларда Тондо және Бинондо арқылы Чичиоко, Кожуанко, Чионг, Чико, Кунаннан, Тантокос, Танчанко, Танжосой, Тенго, Тенджеко, Тионсон, Ломотан, Манахан сияқты қытай-филиппин отбасылары, сондай-ақ Адриано, Баутиста, Жасинто, Рейес, Сантос, Рустия, де Леон, Агустин, Васкес, Валенсуэла, Крисостомо және Эстрелла сияқты испан-филиппин отбасылары қосылды. 1670 жылдан бастап қытай саудагерлері Малолоста экономикалық мүмкіндіктер іздеп қоныстанды. Халық саны артып, Малолос тоқыма және күріш өндірісімен айналыса бастады. Бірақ, 1755 жылдың 30 маусымында саяси және әлеуметтік мәселелерге байланысты қытайлар қаладан қуылды. 1859 жылдың 31 тамызында Малолос үш тәуелсіз қалаға бөлінді: "Малолос", "Барасоэйн" және "Санта-Исабель". Бұл жаңа қалалар Малолостың бұрынғы аудандары болып, өздерінің муниципалдық президенттері мен діни қызметкерлеріне ие болды. 1903 жылы американдық билік орнағаннан кейін бұл қалалар қайтадан бір муниципалитетке біріктірілді. Қалған екі аудан Малолостың саяси құзыретіндегі барангайларға айналды. Малолостың дамуына 1892 жылдың сәуірінде Манила-Дагупан темір жолының ашылуы үлкен үлес қосты. Малолос алғаш рет 1822 жылы "алкальде конституциональ" немесе муниципалдық басшы тағайындалғанда ресми түрде муниципалитетке ұйымдастырылды. Ол филиппин Хорхе де Виктория болды, ол барлық келесі "алкальдерлер" сияқты бір жыл қызмет етті. Одан кейін тағы отыз бір "алкальде" тағайындалды, ал Хуан Димагиба отыз бірінші болды. 1859 жылы Малолос Малолос, Барасоэйн және Санта-Исабель деп аталатын үш әкімшілік ауданға бөлінді. Хуан Димагиба Малолостың алғашқы "алкальдесі" болды. 1859 жылдан 1879 жылға дейін "алкальде" болып қызмет еткен тағы 12 адам болды, алғашқысы Мариано Кристобаль, екіншісі Капитан Томас Танчанко болды, оның өкілеттігі қаладағы азаматтық тәртіпсіздіктің басталуын белгіледі.

Филиппин Республикасы

Малолос – 1898 жылғы конституциялық конвенцияның тарихи орны, ол Эмилио Агиналдо басқарған Азиядағы алғашқы республика – Бірінші Филиппин Республикасының құрылуына әкелді. Малолос 1898-1899 жылдар аралығында осы қысқа өмір сүрген республиканың астанасы болды. 1899 жылы Малолос конституциясы ратификацияланғаннан кейін, Булаканның Малолос қаласында Филиппин ғылыми-әдеби университеті құрылды. Онда заң, медицина, хирургия және нотариат салалары бойынша білім алуға болады; сондай-ақ, 1898 жылдың 25 қазанында құрылған Филиппиннің бірінші әскери мектебі – Әскери академия; және Филиппиннің бірінші заң мектебі – Бургас институты, сонымен қатар ұлдарға арналған эксклюзивті мектеп ашылды. Филиппин революциялық үкіметінің конгресі 1898 жылдың 15 қыркүйегінде Малолостағы Барасоайн шіркеуінде өтті. 18-і күні Агиналдо Малолосты Филиппиннің астанасы деп жариялады. Конгрестің алғашқы маңызды әрекеті – 1898 жылдың 29 қыркүйегінде Кавиттегі 1898 жылдың 12 маусымында жарияланған тәуелсіздік туралы мәлімдемені бекіту болды. 1898 жылдың 19 қазанында Конгресс актісі бойынша Филиппин әдеби университеті құрылды. 1898 жылдың 20 желтоқсанында Малолоста генерал Эмилио Агиналдо жыл сайынғы 30 желтоқсанды ұлттық аза тұту күні деп жариялады. Малолос конгресінің ең үлкен жетістігі және оның атымен танылуы – Фелипе Кальдерон басқарған комиссия дайындаған Малолос конституциясының жасалуы болды. Конституция 1899 жылдың 20 қаңтарында түзетулер енгізілгеннен кейін конгресс тарапынан мақұлданды, келесі күні Агиналдо бекітті және 22 қаңтарда жарияланды. Малолос конгресінің соңғы әрекеті – 1899 жылдың 23 қаңтарында Агиналдо президенттігімен Филиппин Республикасының салтанатты түрде ашылуы болды, бұл оқиға халықтың қуанышымен қарсы алынды. 1899 жылдың 31 наурызында Филиппин-Америка соғысының қызығында Агиналдо генерал Антонио Лунаға Малолос шіркеуін, оның ішінде үлкен күміс алтарьын өртеп жіберуге бұйрық берді, бұл олардың «Жерді күлге айналдыру» стратегиясының бір бөлігі болды, мұнда барлығы қолданыссыз болып табылуы керек еді. Америкалықтар астананы басып алған кезде Малолос толығымен қирады. Агуинальдо Малолосқа американдық әскерлер келгенге дейін Пампанганың Сан-Фернандо қаласына қашып кетті.

Малолос Булаканның астанасы

1899 жылғы Малолос шайқасынан және американдық күштердің жеңісі мен басып алуынан кейін бір жылдан астам уақыт өткен соң, ұлттық билік ресми түрде Манилаға қайта орнатылды. 1901 жылдың 27 ақпанында Филиппин комиссиясының 88-ші заңымен комиссия провинциялық орынды ауыр зақымдалған Булакан қаласынан жақын орналасқан Малолос қаласына ресми түрде көшірді, соның нәтижесінде Малолос Булакан облысының астанасы болды. 1904 жылдың 12 қаңтарында 1038-ші заңға сәйкес, бұрынғы Барасоайн және Санта-Исабель муниципалитеттері Малолоспен біріктірілді, ал Барасоайн муниципалитеттің орталығы болып белгіленді. Малолостағы Президенттік үйі Булакан облысының жаңа Каса-Реал ретінде өзгертілді (кейіннен Каса-Реал қасиетті орны болды), ол 1930 жылға дейін губернатордың ресми кеңсесі және резиденциясы қызметін атқарды. Осы жылы Малолостағы Гинхава ауылында жаңа облыстық Капитолий ғимараты салынды.

Филиппин-американ соғысынан кейінгі Малолос үкіметтері

Америкалық кезеңде, соғыстан кейін американдықтар Хосе Рейес Тингсонды әскери заң әкімшісі етіп тағайындады. Ол 1901-1902 жылдары «президент политомилитари» қызметін атқарды. Агиналдоның Паланан, Изабела қаласында тұтқындалуымен және елдің көп бөлігіндегі филиппин қарулы күштерінің жеңілісімен американдықтар жергілікті басқару бірліктерінің желісін құруға кірісті. Малолос муниципалитеті Малолос, Барасоайн және Санта-Изабель аудандарынан қайта құрылды. «Мұниципалды президент» немесе қала әкімі болып Рамон Гонсалес де Леон тағайындалды, ол Катипунан Балангай Апуйдың алғашқы мүшелерінің бірі болды. Ол 1903-1905 жылдары екі жыл қызмет етті. Ол және одан кейін келген тоғыз адамның барлығы тағайындалған лауазымды тұлғалар еді. Филиппиндер одақтас мемлекетке айналғанда, Леон Валенсия 1937 жылы әкім болып сайланды – ол алғаш рет сайланған адам болды. Диосдадо Димагиба 1940 жылы оның орнын басты, бірақ жапондықтардың басып алуына байланысты лауазымын босатуға мәжбүр болды. Осы кезеңде Малолос шіркеуіне қарап тұрған Малолос қалалық әкімдігі неоклассикалық рим стилінде салынды. Жапондық оккупация кезінде жапондықтар Луис Пералта мен Игнасио Тапангты екі «пунонг баян» немесе әкім етіп тағайындады. 1945 жылдың наурыз айында АҚШ және Филиппин одақтас әскерлері Малолосты азат еткеннен кейін, партизандық Булакан әскери аймағынан Адонис П. Макланг қаланың партизан әкімі болып тағайындалды. Булаканды азат ету шайқасынан бұрын, Филиппин одақтас армиясының 3-ші және 32-ші жаяу әскер дивизиясының жергілікті филиппин күштері мен Филиппин полициясының 3-ші полкі Малолоста азат етілді, бұл Булакан партизан отрядының жергілікті қарсылық күшін және АҚШ армиясының американдық әскерлерін 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында жапондықтарға қарсы күресуге көмектесу үшін жасалды. 1946 жылы Исберто Крисостомо азаматтық қала әкімі болып тағайындалды. Соғыстан кейінгі алғашқы сайлау 1946 жылы өтті, онда Карлос Макланг әкім болып сайланды.

Қазіргі заманғы тарих

1998 жылдың 30 маусымында Малолос тағы бір президенттік инаугурацияға таңдалды, бұл жолы Джозеф Эстрада Барасоайн шіркеуінде Филиппиннің 13-ші президенті ретінде инаугурацияланды. Эстрада, оның нағыз фамилиясы Эжерсито, оның шежіресі Малолос тарихында белгілі болған Эжерсито әулетінен бастау алады. 2004 жылдың жазында Малолоста салынған эстакада қаладағы тұңғыш құрылыс болып, жаңа белес сапарының бастауы болды. Филиппиннің бұрынғы президенті Глория Макапагал Арройоның көпірлер бағдарламасының аясында салынған бұл нысан, Қоғамдық жұмыстар және тас жолдар министрлігінің мәліметінше, рекордтық 60 күнде аяқталды. Бұл құрылыс қаладағы жүргізушілер мен мемлекеттік және жеке кеңселердің қызметкерлері үшін үлкен проблема болған күнделікті жол ағдаларын шешу мақсатында салынды. Бұл керемет жетістік қаланың сауда және экономикалық дамуын ғана емес, сонымен қатар көршілес муниципалитеттердің де дамуын жеделдетті. 2008 жылдың 28-30 шілдесінде қала Филиппин-Испания қатынастары жөніндегі бірінші ұлттық конференцияны қабылдады. Бұл жоба Булакан провинциясының ғылыми-зерттеу бөлімі, Булакан мемлекеттік университетінің Булакантану орталығы және Samahang Pangkasaysayan ng Bulacan, Incorporated ұйымдарының бірлескен жобасы болып табылады.

Демография

2015 жылы Филиппин статистикасы органы 2015 жылғы санақтың ресми нәтижесін жариялады, онда Малолостың халқы 261 189 адамды құрайды, тығыздығы – , бұл 2010 жылғы санақтан 17 129 адамға артық. Қалада 52 547 үй шаруашылығы тіркелген. Малолос тұрғындарының көп бөлігі негізгі жолдар бойында тұрады. Қаладағы орташа қылмыс көрсеткіші 6,28%, ал қылмыстың ашылу деңгейі 97,11% құрайды.

Тіл және ұлт

Малоленостардың (филиппин тілінде Малоленё) көпшілігі тагалог этносына жатады, бірақ қалаға капампангар және басқа да этностар көшіп келген. Қалыпты тіл – филиппин тілі, тагалог түрінде, ал филиппин ағылшын тілі қала бойынша білім беру және бизнес салаларында ең көп қолданылатын тіл. Малолос қаласы филиппиндіктер испан тілін алғашқы конституцияда жалғыз ресми тіл деп бекіткен орын болғанымен, испан тілін қазірде сөйлейтіндердің саны бірнеше отбасының ең қарт мүшелерімен шектелді.

Дін

Малолостың христиандануы 1572 жылдың мамыр айында Августиндік орденнің, Фрай Диего Вивар Орднездің (Калумпит приходтық викарийі, Фрай Диего Эррера мен Мартин де Раданың көмекшісі) күш-жігерімен жүзеге асырылды және ол Никола де Толентино прихотының визиталарының біріне айналды (1576 жылы Сан-Хуан Баутиста болып өзгерді). 1572 жылдан бастап Малолостағы апостолдық басқару Калумпит монастырының қарауында болды. 1580 жылдың 11 маусымында миссиялық шапель Августиндіктер тарапынан орден үйі ретінде қабылданды және 1581 жылы Паомбонг, Матимбо, Мамбог және Квингуа визиттерімен Iglesia Convento y Malolos атанды. Кейіннен, жиі болатын су тасқындары аймақты батқандықтан, 1590 жылы монахтар шіркеуді қазіргі орналасқан жеріне, Побласионға, Фрай Кристобаль Тарике басшылығымен көшірді, онда олар жеңіл материалдар мен ағаштан шіркеу құрылысын бастады. 1599 жылы Фрай Рок де Баррионуево тастан шіркеу салуды бастады, ол 1673 жылы аяқталды. Тұрғындардың көп бөлігі христиан дінін ұстанады. Рим католик діні қалада басым дін болып табылады. Бүгінгі күнге дейін Малолостағы Рим-католик діні өте күшті. Бұл үш тас шіркеудің болуынан көрінеді (Малолос соборы, Барасоайн шіркеуі және Санта-Исабель шіркеуі). Басым көпшілігі католик болғандықтан, Малолос және Булакан провинциясының барлық аймағы Викария дела Имакулада Консепсьон ретінде құрылды, онда (Малолос приходтық пасторы Викар Форлан болып табылады). 1962 жылдың 11 наурызына дейін Манила архиепископиясының құрамында болды, содан кейін Папа Иоанн XXIII Малолос епархиясын құрып, Малолос шіркеуін собор етті. 2012 жылдың наурыз айында Малолос епархиясы 50 жылдығын тойлайды. Бұл мерекеде қаланың және провинцияның қамқоршысы, собор алтарында орналасқан Virgen Inmaculada Concepción de Malolos-тың салтанатты тәж кигізілуі ерекше оқиға болды. Қала ішінде методистер, аглипайандар, адвентистер, баптистер, мормондар және басқа да протестанттық шіркеулер сияқты басқа да христиандық діни ұйымдар, сондай-ақ Троицаға сенбейтін шіркеулер (мысалы, Халықаралық Құдайдың мүшелері шіркеуі, Iglesia ni Cristo және Ехоба куәгерлері) табылады. Қаладан мұсылмандарды да кездестіруге болады.

Сауда

Малолос қаласы Метро Манилаға жақындығы мен Манила мен Кларк, Пампанга арасында орналасқандықтан жылдам коммерциялық дамуға ұшырауда. Көптеген корпорациялар қаланың әртүрлі аймақтарында коммерциялық объектілер мен банк мекемелерін ашты. Қаладағы көптеген бизнес және өнеркәсіп салалары: банк қызметі; Бизнес процестерін сырттан тапсыру; Курьерлік қызмет; Білім беру; Тамақтандыру қызметі; Ауруханалар; Қонақүйлер, демалыс орындары және мейрамханалар; Ақпараттық және коммуникациялық технологиялар; Сақтандыру; Жұмыс күші; Қаңтарлық жылжымайтын мүлік / жылжымайтын мүлік дамыту; Сауда; Көлік қызметтері; Саяхат және экскурсиялар; және басқа да қызметтер. Robinsons Place Malolos – Филиппиннің екінші ірі сауда орталығы операторы – Robinsons Malls компаниясына тиесілі және басқарылатын ірі сауда орталығы. Сауда орталығы Макартур тас жолы бойында, Сумапанг Матанда ауылында орналасқан. Малолостағы басқа сауда орталықтарына Филиппиннің Одақтық банкіне тиесілі және басқарылатын Maunlad Mall 1 және 2, RMR компаниялар тобына тиесілі және басқарылатын Graceland Mall, Vista Mall, Waltermart және Булакан облыстық әкімдігіне тиесілі Bulacan Eco коммерциялық кешені кіреді. Chimera Land – Сумапанг Матанда ауылында салынып жатқан ойын-сауық паркі. Аяқталғаннан кейін ол Филиппиндегі алғашқы тұрақты тақырыптық саябақ болады. Малолос сонымен қатар Булакан облысының Банктік астанасы болып табылады, өйткені провинциядағы ең көп банк мекемелері осында орналасқан (қалада шамамен 46 банк бар), олардың көпшілігі қаланың маңызды аймақтарында, әсіресе Пасео-дель-Конгрессо даңғылы бойында орналасқан.

Өнеркәсіп

Манилаға жақын орналасқандығы және портының болуы Малолостың индустриялануына ықпал етеді. Бірінші Булакан индустриалды қаласы сияқты өнеркәсіптік аймақтарда 20-дан астам корпорация мен компания өз зауыттарын орналастырып, өндіріс жүргізеді. Филиппин темекі өнеркәсібінің ірі ойыншысы саналатын Mighty Corporation компаниясы қалада темекі зауытын иеленеді. Сонымен қатар, қалада агробизнес, аквакультура, қап жасау, керамика, құрылыс, цемент өндірісі, гүл және декоративтік өсімдіктер, жиһаз, тағам өңдеу, киім-кешек, сыйлықтар, үй шаруалық заттарын жасау, декорация, зергерлік бұйымдар, былғары илеу, мәрмәр жылтырату, металлургия, полиграфия, аяқ киім және тоқыма өндірісі сияқты салалар да дамыған. Малолоста өндірілетін тағамдық өнімдердің ішінде Empanada de Kaliskis, Ensaymada Malolos, Inipit, Otap Bread, Atsara және Bagoong есімдері бар.

Көлік

Малолостағы қоғамдық көлік автобустар, джипнейлер және UV Express AUV көліктерімен қамтамасыз етіледі. Қалаға сондай-ақ, жалдамаға берілетін трициклдер де қызмет көрсетеді. Малолос өткеліндегі автобус аялдамасы Baliwag Transit, First North Luzon Transit және Victory Liner компанияларының Cubao және Monumento бағыттарындағы провинциялық автобустарын қабылдайды. Робинсонс Плейс Малолос – Триномадан келетін автобустар мен Сан-Фернандо, Пампангадан келетін жаңартылған джипнейлердің соңғы аялдамасы. Малолос қаласы қала ішіндегі қоғамдық көлік құралы ретінде танымал Каратиг джипнейлерімен мәшһүр. Атауының өзі "қаратиг" сөзінен шыққан, ол жақын жерлерді немесе ауылдарды білдіреді. Каратиг джипнейлері – бұл әдетте 3 метрге жуық ұзындығы бар, артында 8-10, ал алдыңғы орындықта 2 жолаушыға арналған кішкентай джипнейлер. Ұзын үлгілері шамамен 10-12 жолаушыға сыяды. Сыйымдылығы джиптің ұзындығы мен көлеміне байланысты өзгереді. Малолос аймағында екі Каратиг бағыты бар. Бұрын қалада Филиппин Ұлттық темір жолы (PNR) қызмет көрсеткен. Алайда, 1988 жылы PNR-дің Солтүстік магистральдық желісі жабылып, Малолостағы пойыз қатынасы дереу тоқтатылды. 2003 жылдың 20 қарашасында темір жол қызметін қайта жандандыру мақсатында Солтүстік Лусон темір жол корпорациясы мен Қытай ұлттық машиналар және жабдықтар тобы (CNMEG) Каллоканнан Малолосқа дейінгі Солтүстік Лусон темір жол жүйесінің I бөлімі, I кезеңін салу бойынша келісімшартқа қол қойды. Жобаның құны 421 050 000 АҚШ долларын құрады. Бірақ 2006 жылдың 13 ақпанында жобаға байланысты дау туындап, жоба мерзімсіз тоқтатылды. 2017 жылы жоба қайта жандандырылып, Жапониядан алынған несие есебінен қаржыландырылатын Солтүстік-Оңтүстік қалалық темір жолы деп аталды. 2018 жылдың 5 қаңтарында Көлік министрлігі PNR Clark Line жобасының бірінші кезеңіне негіз салды. Қайта ашылғаннан кейін Малолос станциясы PNR Clark 2 аяқталғанға дейін уақытша соңғы аялдама ретінде қызмет ететін болады.

Коммуналдық қызметтер

Су қызметтерін Малолос қалалық су ауданы (CMWD) ұсынады. CMWD сонымен қатар көршілес Паомбонг және Хагоной қалаларындағы кейбір барангайларға да су қызметтерін жеткізеді. 2012 жылдан бері қалада су тапшылығы қайта-қайта туындап келеді. Электр қызметтерін Малолостағы жалғыз электр энергиясын таратушы Meralco компаниясы қамтамасыз етеді.

Сауда-саттық

Robinsons Place Malolos – Robinsons Malls желісінің бүкіл ел бойынша 35-ші сауда орталығы және Булакан облысындағы екіншісі. Төрт қабаттан тұратын бұл сауда орталығында көп деңгейлі тұрақ, универмаг, супермаркет және жеке кинотеатры бар. Сондай-ақ, бұл сауда орталығында көптеген мейрамханалар мен жылдам тамақ беру орындары, сәнді бутикттер, техникалық және қызмет көрсету дүкендері, сондай-ақ денсаулық пен сұлулық салондары орналасқан.

Спорт

Малолоста Булакан спорт кешені және Малолос спорт және конгресс орталығы сияқты спорт нысандары бар. Булакан спорт кешенінде жүгіру жолы, футбол алаңы, баскетбол алаңдары, стадион және жүзу бассейні орналасқан. Булакан спорт кешені мен Малолос спорт және конгресс орталығы бірнеше аймақтық, облыстық және қалалық спорттық іс-шараларды қабылдады, мысалы 2017 жылғы Орталық Лусон аймақтық атлетика қауымдастығы және жыл сайын өткізілетін шақырулы спорт турнирі – Republica кубогы.

Білім

Малолос қаласы Орталық Лусон аймағындағы маңызды білім беру орталықтарының бірі саналады. Мұнда Булакан мемлекеттік университеті (мемлекеттік қаржыландырумен), Малолостағы «Центро Эсколар» университеті және Филиппиннің «Ла Консоласион» университеті сияқты бірнеше университет бар. Жекеменшік жоғары оқу орындары да бар. Сонымен қатар, 1905 жылы құрылған Марсело Х. дель Пилар атындағы ұлттық орта мектеп Орталық Лусонның ең көп оқушысы бар орта мектебі болып табылады. Қаланың Білім министрлігінің Малолос қалалық мектептер бөлімі қарауындағы 9 мемлекеттік орта мектебі мен 45 мемлекеттік бастауыш мектебі бар. Қалалық мектептер өкілдік мақсатында екі білім беру округіне бөлінген. Қалада жекеменшік және шіркеу басқаруындағы мектептер де бар. Бұл жекеменшік мектептер Малолос қаласының жекеменшік мектептер қауымдастығының (MACIPRISA) мүшелері. Қалада техникалық училищелер мен компьютерлік колледждер де табылады.

Тұрғын үй

Малолос қаласында 51-ден астам тұрғын үйлер кешені және Филиппин үкіметінің Нортвилл 8 қоныстандыру жобасы бар.

Денсаулық

Малолостың қалалық денсаулық сақтау басқармасы қала әкімдігі ұсынатын денсаулық сақтау бағдарламаларын жоспарлау және іске асыруға жауапты. Қазіргі уақытта жеті денсаулық сақтау орталығы жұмыс істейді. Булакан облыстық үкіметі басқаратын Булакан медициналық орталығы (бұрынғы Булакан облыстық ауруханасы) да қалада орналасқан. Қалада жекеменшік ауруханалар да бар. Қалада қызмет ететін жекеменшік ауруханалардың кейбіреулері: Sacred Heart Hospital, Santos General Hospital, Malolos Maternity Hospital, Malolos San Ildefonso County Hospital, Ofelia Mendoza Maternity and General Hospital және Graman Medical and Maternity Hospital.

Пайдаланылған әдебиеттер

. (2005 жылы Мичиган университетінің кітапханасы интернетте жарияланды)