Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Тарих
Бұл аудан мен қалада көптеген өркениеттердің өркендеуі мен құлдырауы болды. Бұл жер бұрын Гандараның орталығы болған, содан кейін парсылар, гректер, буддистер, кушандар, ауғандар, моғолдар, маратхалар, сикхтер және британдықтар билік еткен. Пешавардың алғашқы ауданы Британдық Үндістанның Солтүстік-Батыс Шекаралық провинциясының құрамында болды. 1947 жылы Пәкістан тәуелсіздік алғаннан кейін, ескі Пешавар ауданы Пешавар бөлігіне айналды, оған қазіргі Пешавар, Чарсада және Ноушера аудандары кірді. 1988 жылдың шілдесінде бұрынғы Чарсада теңізі бөлініп, жеке аудан мәртебесіне ие болды. 1990 жылы Ноушера теңізі де аудан мәртебесіне көтерілді. Пәкістанның әкімшілік құрылымының 2001 жылы жарияланған соңғы түзетуіне сәйкес, Пешавар да қалалық аудан мәртебесін алды.
This district and the city has seen the rise and fall of many civilizations. It was once the center of Gandhara and has subsequently been ruled by Persians, Greeks, Buddhists, Kushans, Afghans, Mughals, Marathas, Sikhs and the British. The original district of Peshawar was a district of the North West Frontier Province of British India. After the independence of Pakistan in 1947, the old Peshawar District became Peshawar Division comprising the current districts of Peshawar, Charsadda and Nowshera. In July 1988, the former Charsadda tehsil was separated and attained the status of a separate district. In 1990, the Nowshera tehsil also was upgraded to the status of a district. Under the latest revision of Pakistan's administrative structure, promulgated in 2001, Peshawar was also given the status of a city district.
Халық саны
2017 жылғы халық санағы бойынша ауданда 499 268 үй шаруашылығы және 4 331 959 адам тұрды. Аудан халқының жылдар бойынша өзгеруі төмендегі кестеде көрсетілген. Пешавар ауданында 1000 еркекке 943 әйел шамасында жыныс арақатынасы болды, ал сауаттылық деңгейі 55,01% құрады, оның ішінде еркектер арасында 68,78%, ал әйелдер арасында 40,47%. 1 969 823 (45,47%) адам қалалық жерлерде, негізінен Пешавар қаласында тұрды. Халықтың 29,90% 10 жасқа дейінгі балалар еді.
At the time of the 2017 census, the district had 499,268 households and a population of 4,331,959. The population of the district over the years is shown in the table below. Peshawar district had a sex ratio of 943 females per 1000 males and a literacy rate of 55.01% 68.78% for males and 40.47% for females. 1,969,823 (45.47%) lived in urban areas, mainly Peshawar city. 29.90% of the population were under 10 years of age.
1897 жылғы есеп
Британдық Радж кезінде 1897 жылғы мәліметтерге сәйкес, Пешавар аңғарында тұратын адамдардың көпшілігі патандықтар болған және олар ауыл шаруашылығымен айналысатын қауымдастыққа жатқан, бірақ аңғарда көптеген пәнджәби және хиндковандар да тұрған; осы үш этнолингвистикалық топ дін бойынша ислам, индуизм және сикхизмді ұстанған. Пешавар қаласындағы адамдардың көпшілігі урду тілінде сөйлеп, түсінген. Ірі феодалдық хан отбасылары, саудагерлер және индустардың көпшілігі сияқты шағын қалалардың элитасы да урду тілінде сөйлеген. Пешавар қаласының элитасы мен Кабулдан келген саудагерлер де парсы тілінде сөйлескен. Аудан халқының көп бөлігі, әсіресе егіншілер мен патандықтар тек пашту тілінде сөйлеген. Пешавар аңғарының жалпы халқының 92% ислам дінін, ал қалған 8% индуизм, сикхизм және басқа діндерді ұстанған. Осы азшылық діндердің өкілдері негізінен Пешавар, Чарсадда (қазіргі Чарсадда ауданы) және Хоти (қазіргі Мардан ауданы) сияқты ірі қалаларда және осы қалалардың гарнизондық аймақтарында тұрған. Ауылдық жерлерде тұратын халықтың 97% ислам дінін ұстанған.
According to the 1897 records during the British Raj, most people living in Peshawar valley were Pathans and belonged to an agricultural community but there was also large number of Punjabi and Hindkowan communities living in the valley; all three ethnolinguistic groups religiously belonged to Islam, Hinduism and Sikhism. Most people in the Peshawar city spoke and understood Urdu. Elite belonging to small towns such as big feudal Khan families, traders and almost all of Hindus also spoke Urdu. Persian was also spoken by elites of the Peshawar city and by traders from Kabul. Majority of the population of the district especially the agriculturists and Pathans only spoke Pashto. 92% of the total population of Peshawar Valley followed Islam and remainder 8% followed Hinduism, Sikhism and other religions. People belonging to these minority religions primarily lived in major cities such as Peshawar, Charsadda (now in the Charsadda District) and Hoti (now in the Mardan District) and mostly in cantonment areas of these cities. 97% of the population living in rural towns practiced Islam.
Пешавардағы білім берудің жай-күйі
Алиф Айлан жариялаған 2017 жылғы Пәкістанның аудандық білім беру рейтингісіне сәйкес, Пешавар бастауыш мектептердің инфрақұрылымы бойынша Пәкістанда 4-ші орында, ал орта мектептердің инфрақұрылымы бойынша 52-ші орында тұр. Білім беру көрсеткіші бойынша Пешавар Пәкістанда 64-ші орында, ұстау көрсеткіші салыстырмалы түрде төмен. Пешавардағы бастауыш білім беруге дайындық деңгейі де төмен, ол Пәкістанда 62-ші орында. "Тәлім До!" қосымшасында Пешавар ауданы бойынша ең көп кездесетін мәселелер – сыныптардың тығыздығы және мектептерде сыныптардың жетіспеуі. Қыздар білімі де қосымшада жиі айтылатын мәселелердің бірі, атап айтқанда, қыздар мектептерінің аздығы және олардың қашықтықта орналасуы. Сондай-ақ, мұғалімдердің жетіспеуі, ғылыми зертханалардың болмауы және жоғары сынып мектептерінің жетіспеуі де хабарланды. Жеке мектептердегі оқу ақының жоғары болуына қатысты мәселелер де бірнеше рет тіркелді.
According to Pakistan District Education Rankings 2017 published by Alif Ailaan, Peshawar ranks 4th in Pakistan in terms of primary school infrastructure while it ranks 52nd in Pakistan for middle school infrastructure. In terms of education score, Peshawar ranks 64th in Pakistan with having a relatively low retention score. Beyond Primary Readiness in Peshawar is on the lower side as it ranks 62nd in Pakistan. The main issues reported in Taleem Do! App for district Peshawar are overcrowded class rooms and lack of class rooms in schools. Girls’ education is also one of the most reported issues in the app, with main focus on lesser number of Girls schools and also schools located at long distances. Issues of lack of teachers, non availability of science labs and lack of High Schools were also reported. Issues regarding the high fee collections in private schools was also reported on multiple occasions.
Әкімшілік
Пешавар ауданы комиссардың орынбасары тарапынан басқарылады, ол бас әкімші, жер кірістерінің бастығы және аудандағы үкімет өкілі болып табылады. Комиссардың орынбасарына қосымша комиссардың орынбасары мен ассистент комиссар көмек көрсетеді. Пешавар жеті теңселге бөлінген, олар өз кезегінде ауылдық кеңестерге (ауылдық аймақтарда) және қалалық кеңестерге (қалалық аймақтарда) бөлінеді. Пешавар ауданында барлығы 357 кеңес бар, оның ішінде 130-ы қалалық кеңестер, ал 227-сі ауылдық кеңестер. Әр теңселдің өзінің сайланған теңсел кеңесі және теңсел төрағасы бар үкіметі бар, ол теңсел муниципалдық әкімшілігі деп аталады. Пешавар қалалық теңселінен басқа, ол сайланған қалалық кеңес және сайланған қала әкімінен тұратын қалалық жергілікті өкімет тарапынан басқарылады.
The district Peshawar is administrated by Deputy commissioner who is chief administrative, land revenue officer and the representative of government in district. DC is assisted by Additional Deputy commissioner and Assistant commissioner. Peshawar is divided into seven tehsil which are further divided into village council (rural areas) and neighbourhood council (urban areas). There are total 357 councils in peshawar district out of which 130 are neighbourhood councils and 227 are village councils. Each tehsil has its own government known as tehsil municipal administration having an elected tehsil council and tehsil chairman except Peshawar city tehsil which is administrated by a city local government which is composed of an elected city council and an elected mayor.