Кіріспе
1967 жылғы деректі фильм, режиссері Д. А. Пеннебейкер.
"Look Back" – 1967 жылғы американдық деректі фильмі, режиссері Д. А. Пеннебейкер. Фильм Боб Диланның 1965 жылы Англияда өткен концерттік турнесін көрсетеді. 1998 жылы Конгресс кітапханасы фильмді "мәдени, тарихи және эстетикалық тұрғыдан маңызды" деп бағалап, АҚШ Ұлттық кино реестріне енгізуге таңдады. 2014 жылғы Sight & Sound сауалнамасында киносыншылар "Dont Look Back" фильмін барлық уақыттағы ең үздік деректі фильмдердің тоғызыншысы деп дауыс берді.
Қысқаша мазмұны
Фильмнің ашылу сахнасында Дилан 1965 жылғы "Subterranean Homesick Blues" әнінің мәтінінен таңдалған сөздер мен сөз тіркестері жазылған бірнеше карточкаларды көрсетіп, кейін оларды лақтырып жібереді (қасақана қателер мен ойын сөздерді қоса алғанда). Бұл оның соңғы альбомы "Bringing It All Back Home" альбомынан шыққан тұңғыш синглы болды және ол оны түсірген кезде Ұлыбританияда топ-10 қатарына енді (бұл факті фильмде талқыланады). Фонда Аллен Гинзберг Боб Нойвиртпен әңгімелесіп отыр. Фильмде Джоан Баез, Донован және Алан Прайс (жақында "The Animals" тобынан кеткен), Диланның менеджері Альберт Гроссман және оның тур-менеджері Нойвирт қатысады. Марианна Фейтфулл, Джон Мейолл, Джинджер Бейкер және Аллен Гинзбергті де көруге болады. Ерекше сахналар: Дилан мен Баез қонақүй бөлмесінде Хэнк Уильямстың әндерін орындайды, сондай-ақ Баез "Sally Go 'Round the Roses", "Percy's Song" және "Love Is Just a Four Letter Word" әндерінің алғашқы шумақтарын айтады (сол кезде әлі аяқталмаған, кейінірек Баез Диланға "Егер оны аяқтасаң, мен оны пластинкаға жазамын" дейді; ол оны 1968 жылы "Any Day Now" альбомында жазды). Диланның концерт алдында "ғылым студентімен" (Терри Эллис, кейіннен Chrysalis Records-тің негізін қалаушы) философиялық тартысқа түсуі. Гроссманның бұрынғы би-боп тобының жетекшісі және музыкалық агент Тито Бернспен келіссөздер жүргізуі. Диланның 1963 жылғы 6 шілдеде Миссисипи штатының Гринвуд қаласындағы сайлаушылардың тіркелу митингісінде "Only a Pawn in Their Game" әнін орындауы (бұл сахна суретші және тәжірибелі кинорежиссер Эд Эмшвиллердің камерасына түсірілген). Диланның Алан Прайстың сахна артындағы "Little Things" әнін орындауын тоқтатып, Прайстен неге "The Animals" тобынан кеткенін сұрауы. Диланның "The Times London" газетінің өнер және ғылым саласындағы тілшісі Хорас Фриланд Джадсонды әжуалауы, ол Диланның өзіне қарсы жасалған тирада деп санайды. Дилан өзінің фолк әншісі де, поп әншісі де емес екенін мәлімдейді. Диланның "Royal Albert Hall" концерттерінен әндердің таңдамасы. Диланның Донованның өтініші бойынша "It's All Over Now, Baby Blue" әнін орындауы, ал Донованның "To Sing for You" әнін орындаған кезде "Эй, бұл керемет ән, дос!" деп айтқаннан кейін бөлмеге сыйлық ретінде ұсынуы.
Dylan and Baez singing Hank Williams songs in a hotel room, as well as Baez singing the first few verses of "Sally Go 'Round the Roses", "Percy's Song" and "Love Is Just a Four Letter Word" (which was still apparently unfinished at the time, as Baez later tells Dylan, "If you finish it I'll sing it on a record"; she would record it on Any Day Now in 1968). Dylan's pre concert philosophical jousting with a "science student" (Terry Ellis, who later co founded Chrysalis Records). Grossman negotiating with former bebop dance band leader and music agent Tito Burns. Dylan singing "Only a Pawn in Their Game" on July 6, 1963, at a Voters' Registration Rally in Greenwood, Mississippi (shot by artist and experimental filmmaker Ed Emshwiller). Dylan's interrupting Alan Price's backstage performance of "Little Things" to ask Price why he left the Animals. Dylan's extended taunting of Times London arts and science correspondent Horace Freeland Judson who was subjected to what he believes to be a contrived tirade of abuse from Dylan. Dylan claims both that he is not a folk singer, and not a pop singer. A selection of songs from Dylan's Royal Albert Hall performance. Dylan regaling the room with "It's All Over Now, Baby Blue" at Donovan's request after proclaiming "Hey, that's a good song, man!" during Donovan's performance of "To Sing for You".
Атау
Фильмнің түпнұсқа атауы "Dont Look Back" – бірінші сөзінде апостроф жоқ. Фильмнің авторы және режиссері Д.А. Пеннебейкер атауды осылай жазуды "Тілді қарапайымдауға тырысқан әрекетім" деп түсіндірді. Дегенмен, көптеген дереккөздер мұны басу қатесі деп санайды және атауды "Don't Look Back" деп "түзетті". DVD нұсқасының комментарий жолында Пеннебейкер атаудың Сатчел Пейджтің "Артқа қарама. Артыңнан бірдеңе келе жатқан болуы мүмкін" деген сөзінен келгенін, ал Дилан да осы пікірмен келісетінін айтты.
Өндіріс
"Кере қарама" фильмі 16 мм-лік қолмен ұсталатын камерамен қара-ақ түсірілді және тікелей дыбыс қолданылды, осылайша "рок-документальді" фильм жанрының қалыбын жасады. Туралау 1965 жылғы 26 сәуірде Дилан Англияға келгеннен кейін басталды және 10 мамырда Корольдік Альберт залындағы соңғы британдық концертінен кейін аяқталды. Пеннебекер фильмнің басында көрсетілген "Subterranean Homesick Blues" музыкалық видеосы фильмнің түсірілімінің соңында түсірілгенін мәлімдеді. Пеннебекер монтаждау кезінде оны Диланның фильмді бастауы үшін "көрерменге арналған алаң" ретінде фильмнің басына қоюға шешім қабылдады.
Шығару
Фильм алғаш рет 1967 жылдың 17 мамырында Сан-Францискодағы Пресидио театрында көрсетілді, ал сол жылдың қыркүйегінде Нью-Йорктегі 34-ші көшедегі Шығыс театрында кеңінен көрсетілімге шықты. Фильмнің түйіндемесі, суреттермен бірге, 1968 жылы Ballantine Books баспасынан жарық көрді.
Қабылдау және мұра
"Артқа Қарама" сыншылар тарапынан өте жақсы қабылданып, мақтауға ие болды. Rotten Tomatoes сайтында 55 рецензия негізінде 91% рейтингке ие. AllMovie фильмге 5 жұлдызды баға берді, ал Metacritic сайтындағы көрсеткіші 84 балды құрады, бұл "көпшіліктің толық ризашылығын" көрсетеді. 1967 жылдың тамызында Newsweek журналының бір рецензенты былай деп жазды: "Артқа Қарама" – атақ туралы және ол өнерге қалай қауіп төндіретіні, сондай-ақ баспасөз туралы, ол Дилан сияқты бірегей тұлғаны қалай жіктеп, цензуралап, тазартады, жалпылайды немесе консервациялайды, осылайша оны түсінуге тырысады". Курт Кобейн 1991 жылы Nirvana тобымен берген сұхбатында оны "рок-н-ролл туралы жасалған жалғыз жақсы деректі фильм" деп атады, ал Дейв Грол осы пікірмен келісті. Фильм көптеген фильмдер мен телешоуларда пародияланды және құрмет көрсетілді, олардың ішінде "This Is Spinal Tap", "Bob Roberts" және "Documentary Now!" бар. "Subterranean Homesick Blues" әнінің бастапқы сахнасы көптеген музыкалық бейнелерге әсер етті, соның ішінде INXS-тің "Mediate", MC Evidence-тің "The Far Left" және "Weird Al" Yankovic-тің "Bob" бейнелері. Журналист Роджер Фридман оны "барлық уақыттағы ең көп көшірілген және ең құрметке ие музыкалық бейне" деп атады.
Үй медиасы
"Кереге қарама" бірнеше онжылдықтар бойы VHS-тен Blu-ray-ге дейін үй видеосының көптеген форматтарында шығарылып, қайта шығарылды. 2007 жылдың 27 ақпанында цифрлық түрде жаңартылған ди-люкс DVD нұсқасы жарық көрді. Екі дискілік нұсқада жаңартылған фильм, бес қосымша дыбыс жолы, режиссер Д.А. Пеннебейкер және тур-менеджер Боб Нойвирттің түсіндірмелері, "Subterranean Homesick Blues" әніне балама бейнеклип, Д.А. Пеннебейкердің 1968 жылы фильмнің шығуымен бірге шыққан түпнұсқа кітабы, "Subterranean Homesick Blues" бейнеклипінің бір бөлімі үшін флипбук және Д.А. Пеннебейкердің, Уокер Ламондтың монтаждауымен жасалған "65 Revisited" атты жаңа деректі фильм кірді. DVD қаптамасы да жаңа көркемдік безендіруге ие болды. 2015 жылдың 24 қарашасында The Criterion Collection Blu-ray және DVD форматында жаңа қалпына келтірілген 4K нұсқасын шығарды. Criterion нұсқасында жаңа қосымша мүмкіндіктер бар.