Кіріспе

1965 жылы Боб Дилан жазған және орындаған ән

"Desolation Row" – американдық әнші-сазгер Боб Диланның 1965 жылғы әні. Ол 1965 жылдың 4 тамызында жазылып, Диланның алтыншы студиялық альбомы "Highway 61 Revisited" альбомының соңғы трегі ретінде шығарылды. Ән өте ұзын (11:21 минут) және Дилан кейіпкерлерді энтропия мен қалалық хаосты бейнелейтін шағын көріністерге тоқып жазған сюрреалистік мәтінімен ерекшеленеді. "Desolation Row" көбінесе Диланның ең ұлы туындыларының бірі деп саналады.

Жазу

"Desolation Row" альбомының нұсқасы акустикалық болғанымен, ән бастапқыда электрлік нұсқада жазылған. Алғашқы нұсқа 1965 жылғы 29 шілдеде кешкі сеанста жазылды, Харви Брукс электр бас гитарада, ал Ал Купер электр гитарада орындады. Бұл нұсқа 2005 жылы The Bootleg Series Vol. 7: No Direction Home: Саундтрек жинағында жарық көрді. 2 тамызда Дилан "Desolation Row" әнін тағы бес рет жаздырды. Highway 61 Revisited нұсқасы 1965 жылғы 4 тамызда Нью-Йорктегі Columbia студиясының А залында жазылды. Нэшвиллдегі гитарист Чарли Маккой сол кезде Нью-Йоркте болғандықтан, продюсер Боб Джонстон оны импровизациялық акустикалық гитара бөлігін орындауға шақырды, ал Рас Савакус бас гитарада ойнады. Автор Марк Полиццотти әннің табысына Маккойдың үлесін байланыстырып былай дейді: "Диланның панорамалық лирикасы мен гипнотикалық мелодиясы кең көрініс жасаса, Маккойдың орындауы оған түс енгізеді".

Интерпретация

1965 жылы 3 желтоқсанда Сан-Францискода өткен телеконференцияда "Жұмбақ жол" қайда орналасқаны туралы сұраққа Дилан: «Ол Мексикадағы бір жер, шекараның ар жағында. Кока-кола фабрикасымен әйгілі», – деп жауап берді. "Жұмбақ жол" әнінің алғашқы жазбаларында электр гитарада ойнаған Аль Купер, оның Манхэттеннің Сегізінші авенюінде, «жарамсыз бордалылар, нашар барлар және жөндеуге келмейтін порно супермаркеттерімен толы аймақта» жазылғанын айтты. Полиццотти әннің атауы мен шабыты Джек Керуактың "Жұмбақ періштелер" және Джон Стейнбектің "Каннери-роу" романдарынан алынғанын болжайды. Оңтүстік-батыс үні бар акустикалық гитараның қосылуы және бейнелердің алуан түрлілігі Полиццоттиді "Жұмбақ жол" әнін «алпысыншы жылдардың ортасындағы Американың қорқынышты аймағының "Home On The Range" ковбой әні» деп сипаттауға итерді. Әннің соңғы шумағында "Титаник" кемесіндегі жолаушылар «Қай жақтасың?» деп ұрандайды, бұл солшыл саясаттың лозунгісі. Сондықтан Роберт Шелтон үшін бұл әннің бірі – «жайсыз саяси міндеттеме. Титаникпен келе жатсаң, қай жақта болудың маңызы қандай?» 2001 жылдың 10 қыркүйегінде USA Today газетіне берген сұхбатында, "Love and Theft" альбомы шығар алдында Дилан бұл әннің «шын мәнінде минестрель әні» екенін мәлімдеді. «Мен өскен кезімде карнавалдарда қаралаған минестрельдердің қойылымдарын көрдім, олар маған сондай әсер етті, тіпті төрт аяқты әйелді көргендей». Ән «аспанға тігілгендердің пошталық карточкаларын сатуда» деген хабарламамен басталады және «цирк қалада» екенін атап өтеді. Полиццотти және басқа да сыншылар бұл әнді Дулутта үш қара нәсілді адамды дарға асумен байланыстырады. Олар көшпенді цирк қызметкерлері болған және ақ әйелді зорлады деген айып тағылған. 1920 жылдың 15 маусымында түнде олар қамаудан шығарылып, Бірінші көше мен Екінші авенюдің шығыс бұрышында дарға асылды. Дарға асудың суреттері пошта карточкалары ретінде сатылды. Дулут – Боб Диланның туған жері. Диланның әкесі Абрам Циммерман дарға асу кезінде сегіз жаста болған және оқиға орнынан екі блок қашықтықта тұрған. Абрам Циммерман осы оқиғаны ұлына жеткізген.

Қабылдау және мұра

"Desolation Row" Диланның сол кезге дейінгі ең амбициялық туындысы деп есептеледі. "New Oxford Companion to Music" кітабында Гаммонд "Desolation Row" әнін Диланның "поэтикалық лириканың жоғары деңгейіне" жеткен жұмыстарының бірі ретінде сипаттады. Клинтон Хейлин Диланның "Tam Lin" және "Matty Groves" сияқты дәстүрлі халық балладаларындай ұзақ ән жазып жатқанын, сондай-ақ сол классикалық баллада өлшемімен, бірақ ешқандай тікелей сюжеттік желісіз жатқанын атап өтті. 1965 жылы "The Daily Telegraph" газетіне "Highway 61 Revisited" альбомын шолуда ағылшын ақыны Филип Ларкин әнді "марафон" деп сипаттады, оның "ұсынысқа ие мелодиясы және жұмбақ, мүмкін толық піспеген сөздері" бар екенін айтты. Энди Гилл үшін бұл ән – "11 минуттық энтропиялық эпос, ол Феллиниге тән гротесктер мен ерекшеліктер шеруі түрінде келеді, онда көптеген мәшһүр кейіпкерлер бар: тарихи тұлғалар (Альберт Эйнштейн, Нерон), библиялық кейіпкерлер (Ной, Қабыл және Абель), ойдан туған кейіпкерлер (Офелия, Ромео, Золушка), әдебиеттен алынған кейіпкерлер (Т.С. Элиот және Эзра Паунд), сондай-ақ жоғарыда аталған санаттардың ешқайсысына жатпайтын кейіпкерлер, атап айтқанда доктор Пыс және оның күмәнді медбикесі". Музыка тарихшысы Николас Шаффнердің сөзіне сәйкес, "Desolation Row" 1966 жылы Rolling Stones "Goin' Home" (11:35) шығарғанға дейін ең ұзақ танымал музыка трегі болды. 2010 жылы Rolling Stone журналы "Desolation Row" әнін "Барлық уақыттың 500 ең ұлы әні" тізімінде 187-орынға қойды, ал 2021 жылы жаңартылған тізімде 83-орынға көтерілді. 2020 жылы The Guardian және GQ журналдары әнді сәйкесінше 5-ші және 3-ші орынға қойды. Дилан 1969 жылы Уайт аралы фестивалінде өнер көрсетті, ал "Desolation Row" – 1970 жылы қоршау бұзылмас бұрын, билетсіз 600 000 жанкүйер жиналған төбедегі аймақтың аты болды.

Тірі орындау

Дилан "Desolation Row" әнін 1965 жылғы 28 тамызда Нью-Йорктің Куинс ауданындағы Forest Hills теннис стадионында тұңғыш рет орындады, бұл 1965 жылғы Ньюпорт фольклорлық фестивалінде "электрлі аспаптарға көшкеніне" байланысты қызу пікір тудырғаннан кейін болды. Бұл Диланның электрлі тобын шақырып, ойнаған акустикалық бөлігінің бір бөлігі еді. Музыка сыншысы Роберт Шелтон бұл өнер туындысын "Мырза Диланның тағы бір музыкалық Рошах тесті, оны әртүрлі түсіндіруге болады" деп бағалап, "абсурд халық әні" деп сипаттады. Ауыстырылған суреттер мен тарихи тұлғалардың Кафкалық шеруі алғашқыда күлкімен қарсы алынды. Әннің тікелей орындалу нұсқалары Диланның MTV Unplugged (1995; 1994 жылдың қарашасында жазылған), The Bootleg Series Vol. 4: Bob Dylan Live 1966, "Royal Albert Hall" концерті (1998; 1966 жылдың мамырында жазылған), 1966 жылғы концерттер жинағы (2016 жылғы қораптық жинақ; бірнеше жаздыру күндері, соның ішінде бір концерті жеке альбом ретінде – The Real Royal Albert Hall 1966 Concert), және Live 1962–1966: Rare Performances From The Copyright Collections (2018; 1966 жылдың сәуірінде жазылған) альбомдарына енген. Ән соңғы рет 2012 жылдың 19 қарашасында тікелей орындалды. Ән Диланның қазіргі гастрольдік бағдарламаларының кейбір тізімдеріне қосылған және 2017 жылдың 4 мамырында Борнмут қаласында орындалды.

Химиялық романсым

My Chemical Romance 2009 жылы «Watchmen» фильмінің саундтрегі үшін «Desolation Row» әнін жазды. Ән 2009 жылдың наурыз айында Billboard Modern Rock Tracks тізімінде 20-шы орынға жетті. Фильм негізделген комикстің бірінші тарауы («At Midnight All the Agents») әннің бір шумағынан атын алды. Осы шумақ тарау соңында да келтіріледі. My Chemical Romance нұсқасының музыкалық видеосын «Watchmen» фильмінің режиссері Зак Снайдер түсірді, нәтижесінде фильмдегідей эффектілер қолданылды, бірақ фильмнен нақты кадрлар енгізілмеді. Видеода топ ескі панк аренасында ойнап жатыр, бұл графикалық романнан белгілі «Pale Horse» концертіне ұқсас. Концерт билеттері сатылып біткеннен кейін және ондаған жанкүйерлер ішке кіре алмағаннан соң, топ ойнап тұрғанда тәртіпсіздік басталады. Біраз уақыттан соң полиция келді, бірақ шоудың ішінде де, сыртында да тәртіпсіздікті тоқтатуға жеткілікті күші болмады. Кейін арнайы жасақ келді, топты ұстап, тәртіпсіздік тудырғандарды таратып жіберді. Видеодағы MCR кадрларында «Watchmen» фильмінен алынған бірнеше элементтер (мысалы, Rorschach маскасы және The Comedianнің күлімдеп тұрған батырмасы) көрінеді. Комиксте де, фильмде де болған қызғылт түсті піл шары видеоның басында пайда болады. Сондай-ақ, топ спреймен боялған, ескертулер жазылған және т.б. панк стиліндегі аспаптарда ойнап жатыр. Fender Stratocaster, Epiphone Les Paul және Fender Precision Bass – барлығы қара түсті. Бұл ән Боб Брайардың 2010 жылы топтан кеткенге дейін түсірген соңғы музыкалық видеосы болды, бірақ ол үш жылдан кейін, 2013 жылдың 5 ақпанында жарық көрген «Conventional Weapons» альбомында қайта пайда болды.

Басқа қаптама нұсқалары

Grateful Dead тобы 1980 жылдардың ортасынан бастап "Desolation Row" әнін орындады. Ән 2002 жылы шыққан Postcards of the Hanging альбомына енгізілген, альбомның атауы "Desolation Row" әнінің мәтініне сілтеме жасайды. Альбомда 1990 жылдың 24 наурызында Нью-Йорк штатының Олбани қаласындағы Knickerbocker Arena-да тіркелген нұсқа бар. Dead тобының концерттік тізімдерінде ән көбінесе "D Row" деп қысқартылып жазылған. Крис Смитер 2003 жылы Train Home альбомында осы әнді жазды, Бонни Райт вокалмен және слайд-гитарамен көмектесті. Сондай-ақ, Робин Хичкок осы әнді Robyn Sings альбомында орындаған. Old 97's тобының әншісі Ретт Миллер "Desolation Row" әнінің мелодиясын "Champaign, Illinois" атты жаңа әні үшін пайдаланды. Бұл ән Диланның рұқсатымен жазылды және 2010 жылы Old 97's тобының The Grande Theatre, Volume One альбомында жарық көрді, авторлық құқығы Дилан мен Миллерге бірлесіп берілді. Итальяндық әнші-ақындар Фабрицио де Андре мен Франческо Де Грегори "Via della Povertà" әнін жазды, ол "Desolation Row" әнінің итальян тіліне аудармасы болып табылады және 1974 жылғы Canzoni альбомына енгізілді.