Пәкістан саяхатшысы Зубайда Джалал: өмір жолы мен саяси қызметі

Кіріспе

Зөбейда Жалал (үрді: زبيدہ جلال خان; 1959 жылдың 31 тамызында туған) – Пәкістан саясаткері, педагог, либертариан және қоғамдық белсенді. 2018 жылдың тамызынан 2022 жылдың сәуіріне дейін Қорғаныс өндірісі министрі қызметін атқарды. 2002 жылы өткен жалпы сайлауда ПМЛ(Q) платформасынан сәтті сайланғаннан кейін ұлттық деңгейде танылып, халыққа кеңінен белгілі болды. Премьер-министр Шаукат Азизтің кабинетіндегі жетекші әйел министрлердің бірі болды. 2002 жылдан 2007 жылға дейін білім министрі қызметін атқарды және 2008 жылы өткен жалпы сайлауда ПМЛ(Q) платформасынан қатысып, жеңіліске ұшырады. Ұлттық саясаттан бес жылдық үзілістен кейін Пәкістан Мұсылман Лигасына (N) қосылды, бірақ 2013 жылғы жалпы сайлауда өзінің орнын сәтті сақтап қалған Киран Хайдердің пайдасына қызметтен бас тартты. Дегенмен ол Пәкістан Мұсылман Лигасының (N) әйелдер лидері ретінде қала береді.

Оқыту және білім беру қызметі

Кувейттен оралғаннан кейін ол әкесінің қолдауымен өз ауылында қыздарға арналған мектеп ашуға көмектесті, себебі сол кезде мұндай дәстүрлі консервативті балуч қоғамында әйелдерге мектепке баруға рұқсат берілмеді. Мектепте сабақ берген кезінде ол Балучистан университетінде ағылшын әдебиетінен де сабақ берді. 1993 жылы оның еңбегі Пәкістан Үкіметі тарапынан мойындалып, Пәкістан Президенті оны білім беру саласындағы «Мақтаныш» орденімен марапаттады. Ол «Балуч тігісі және кедейлікті жеңу» сияқты мақалаларды қамтитын көптеген жарияланымдардың авторы. Оның саяси белсенділігі 1988 жылы премьер-министр Наваз Шариф басқаратын оңшыл-орталық Пәкістан Мұсылман Лигасына (ПМЛ) қосылғаннан кейін басталды, бірақ 2000 жылы оппозициялық топқа өтті. 2002 жылы өткен жалпы сайлауда ол сәтті сайланды және NA–27 сайлау округінен 44 177 дауыс жинады. 2002 жылы ол Білім министрі (MoEd) болып тағайындалды және премьер-министр Зафарулла Джамали кабинетінің құрамында президент Первез Мушаррафтан ант қабылдады. Кейіннен оның өкілеттігі ұзартылып, премьер-министр Шәүқат Азиз кабинетінде қызметін жалғастырды. Президент Первез Мушарраф бекіткен бағдарлама медреселерді (діни оқу орындарын) жаңашыл білім беру реформаларымен интеграциялауға бағытталған. Жалал жеке өзі 2003–2004 жылдарға арналған 225–500 миллион рупийді үкіметтен мақұлдады, барлық қаржы АҚШ-тың АИД арқылы бірлесіп бөлінді. Білім министрлігі діни оқу орындарын реформалау және тіркеу жөнінде ешқандай шаралар қабылдамады, тиісті мәжілістер жоспарланбады және мемлекеттік органдарға ешқандай жаңа нұсқаулар берілмеді. 2009 жылы білім беруші Салим Али өзінің «Ислам және білім: Пәкістан медреселеріндегі қақтығыс және үйлесімділік» атты кітабында «шын мәнінде, барлық жеке және мемлекеттік мектептер әлі де үкіметтің бекітуіне жатады, ал қазіргі уақытта медресе бағдарламалары мемлекеттік бақылауда емес» деген тұжырым жасады. Білім министрлігінің мәліметінше, осы сәтсіздіктің басты себебі медреселердің жобаны американдық күн тәртібінің бір бөлігі деп қарауы болды. Басқалары процеске кедерес келтірген «жоғары деңгейдегі мүдделер» бар екенін айтты. 2008 жылғы жалпы сайлауда ол 33 564 дауыс жинап, Белуджистан Ұлттық партиясының (Авами) өкілі Якуб Бизанжоға жеңілді.

After returning from Kuwait, she helped established a school for girls in her village with the support of her father because in that time in such traditional conservative Baloch society did not allowed women to go to schools. While teaching at school, she also taught English literature at the Balochistan University. In 1993, her services were recognised by the Government of Pakistan and honoured her with Pride of Performance Award for Education by the President of Pakistan. She has authored many publications include Papers on Baloch Embroidery and Poverty alleviation. Her political activism started after joining the centre right Pakistan Muslim League (PML) led by Prime minister Nawaz Sharif in 1988; but defected to dissident group in 2000. She successfully contested in general elections held in 2002, securing 44,177 voted from her NA–27 constituency. In 2002, she was appointed as the minister of Minister of Education (MoEd) and took oath from President Pervez Musharraf as part of the Prime Minister Zafarullah Jamali's cabinet. She would later given extension and would continue served in the cabinet of Prime Minister Shaukat Aziz. Approved by President Pervez Musharraf, the programme was in making the madrassa (seminaries) integrated with modern education reforms. Jalal personally had approved the ₨. 225–500 million from the government for 2003–04; all funding were jointly released by the US AID. The education ministry did not made no movement on seminary reforms and registration, with no related meetings scheduled and new no policy guidelines issued to government departments. In 2009, educationist, Saleem Ali wrote a thesis in his book, "Islam and Education: Conflict and Conformity in Pakistan's Madrassas", that " indeed all private and public schools, are still subject to government approval, whereas the madrassa programmes at present have no government oversight." According to the Education ministry, the major reason for this failure was the view of the madrassas that the project was part of an American agenda. Others maintained that there were "high level interests" which had hampered the process. She lost the 2008 general election while securing only 33,564 votes and losing to Yaqoob Bizanjo of Balochistan National Party (Awami).

2013 жылғы жалпы сайлау

2013 жылы Зубайда Жалал ПМЛ(Н) үміткері Наваз Шарифтің премьер-министрлікке кандидаттығын қолдады. Наваз Шарифпен болған кездесуде Жалал Наваз Шарифтің басшылығына толық сенім артып, ПМЛ(Н) партиясына қосылатынын жариялады.

2018 жылғы жалпы сайлау

Зөбайда Жалал БАП-қа қосылып, сайлауда сәтті өтті. ПТИ үкіметінің БАП-пен коалиция құруынан кейін, ол Федералды кабинетте БАП өкілі ретінде ұсынылды. 2018 жылдың 20 тамызында ол Қорғаныс өндірісі министрі болып тағайындалды. Имран Ханға қарсы сенімсіздік дауысы сәтті аяқталғаннан кейін, кабинет таратылды және ол Имран Ханмен бірге министрліктен кетті.

Саяси даулар

2008 жылғы жалпы сайлаудан кейін көп ұзамай FIA Зөбайда Жалалға қатысты қаржылық алаяқтық туралы тергеуді бастады. FIA тергеулері премьер-министр Юсуф Раза Гилланидің нұсқауы бойынша басталды, ол "сол кездегі министр Зөбайда Жалалдың рөлін тергеу қажет, әйтпесе бүкіл шараның мақсаты орындалмайды" деп мәлімдеді. Зөбайда Жалал өзіне тағылған сыбайлас жемқорлық айыптауларын күшпен жоққа шығарды. 2009 жылы FIA тергеулері аяқталды.

2010 жылы Пакистан Заңнамалық даму және ашықтық институты (PILDT) басылымдарында Зөбайда Жалал Балучистанның екінші бай саясаткері деп көрсетілді, ол 57,87 миллион рупий сомасындағы мүліктің иесі екенін мәлімдеді.

Саяси философия

Зөбайда Жалал генерал Первез Мүшәррафтың ең орыс тұлғасы ретінде жиі айтылды және Мүшәррафтың үкіметіндегі көрнекті министрлердің бірі болды. 2008 жылы ол бұрынғы президентке қарсы импичмент процесі жүріп жатқанда президент Первез Мүшәррафты қолдауын ашық білдірді. Ол либералды философияны, "Нұрлы орташалықты" ынталандырып, "Экстремизм – дамуға кедергі келтіретін фактор, ал нұрлы орташалық – жаһанданудың кілті" деп мәлімдеді.