Кіріспе

Антибиотикалық препарат

Ceftriaxone, Rocephin саудалық атауымен сатылатын, көптеген бактериялық инфекцияларды емдеу үшін қолданылатын үшінші буын цефалоспорин антибиотигі болып табылады. Көбінесе байқалатын жағынқы әсерлерге инъекция жасалған жердегі ауырсыну және аллергиялық реакциялар жатады. Бұл препарат Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қажетті медицина тізіміне енген. Ол генериктік препарат ретінде қолжетімді. Тұрақтылықтың пайда болуына байланысты, цефтриаксонды Enterobacter инфекциясын емдеу үшін қолдануға болмайды. Егер сепсис күдіктелсе, сезімталдық тестілеу жүргізілгенге дейін эмпирикалық терапияны бастауға болады. Бұрын АҚШ-тың Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC) доксициклин немесе азитромицинмен бірге цефтриаксонды күрделі емес гонореяны емдеу үшін ұсынған. Азитромицинге төзімді штаммдардың пайда болу қаупінің артуы және цефтриаксонның жоғары дозаларының жоғары тиімділігіне байланысты, ұсынымдар жоғары дозадағы цефтриаксонмен моноантибиотикалық терапияға өзгертілді.

Қызмет спектрі

Басқа үшінші буын цефалоспориндер сияқты, цефтриаксон Citrobacter spp., Serratia marcescens және бета-лактамаза өндіретін Haemophilus және Neisseria түрлеріне қарсы әсер етеді.

Қол жетімді нысандар

Цефтриаксонды бұлшық ішіне немесе тамырға салу арқылы қолдануға болады. Ерітінділер ақшыл сары түсті болады. Цефтриаксонды қайта құру үшін кальций қосатын еріткіштер қолданылмайды, және цефтриаксон кальций тұнбасы түзілуі мүмкін болғандықтан, кальций қосатын басқа еріткіштер бар тамырға салынатын құбырларға енгізуге болмайды. Бұл тұнба түзілу қаупі, әсіресе, жаңа туған нәрестелерде (28 күнге дейін) жоғары, әсіресе олар мерзімінен бұрын туған немесе билирубин байланыстыру қабілеті бұзылған болса.

Жүктілік

Ceftriaxone жүктілік санаты B. Өндіруші емшек емізетін әйелдерге ceftriaxone тағайындағанда сақтық танытуды ұсынады. Балаларда бүйрек жеткіліксіздігінен кейін туындайтын жағдайлар туралы да хабарламалар келіп түскен. Басқа антибиотиктер сияқты, ceftriaxone қолдану Clostridioides difficile байланысты диареяны – жеңіл диареядан бастап, қауіпті колитке дейін тудыруы мүмкін. Ceftriaxone-ның 45%-ы өт арқылы шығарылады.

Қарсы көрсетілімдер

Цефтриаксонды немесе препараттың кез келген құрамына аллергиясы бар адамдарда қолдануға болмайды. Пенициллиндер мен үшінші буын цефалоспориндер арасында өте аз қиылысқан реакция болғанымен, пенициллинге сезімтал пациенттерде цефтриаксон қолданғанда сақ болу керек. Бұрынғы ауыр пенициллин аллергиясы болған адамдарға ерекше сақтық қажет. Мүмкіндігінше, басқа инфузиялық желілер арқылы да қолданғанда сақ болу керек, өйткені жаңа туған нәрестелердің өкпесі мен бүйрегінде кальций цефтриаксонының шөкпесі түзіліп, сирек жағдайларда өлімге әкелген оқиғалар тіркелген.

Әрекет ету механизмі

Цефтриаксон – цефалоспориндер тұқымдасына жататын үшінші буын антибиотик. Пептидогликанның жасуша қабырғасы N-ацетилглюкозамин мен N-ацетилмурамик қышқылының кезектесіп орналасқан бірліктерімен байланысқан полисахаридтік тірекке бекітілген пентапептидтік бірліктерден тұрады. PBP-лар пентапептидтік бірліктегі D-аланил-D-аланиннің терминальды бөлігіне әсер етеді және D-аланиннің претерминальды бөлігі мен глицин бірлігі арасында пептидтік байланыс түзлуын катализдейді, соның салдарынан терминальды D-аланин бірлігі босатылады. Ол ауызға қабылдауға қолданылмайды. Таралу: Цефтриаксон тіндерге және дене сұйықтықтарына, соның ішінде орталық нерв жүйесінің инфекцияларын емдеу үшін цереброспинальдық сұйықтыққа жақсы өтеді. Цефтриаксон адам плазмасының ақуыздарымен қайтымды байланысады, ал цефтриаксонның байланысы концентрацияның артуымен төмендейді: плазмадағы концентрация 25 мкг/мл-ден төмен болғанда 95%-дан, 300 мкг/мл-ге жеткенде 85%-ға дейін. Денсаулығы жақсы ересектерде 0,15-3 г дозалық диапазонында көрінетін таралу көлемі 5,8-13,5 л аралығында болды. Препарат өзгерейтін түрінде өтпен шығарылады, содан кейін бауыр және ішек флорасының метаболизмінен пайда болатын инертті қосылыстар түрінде нәжіспен шығарылады. Шығарылу: Денсаулығы жақсы ересектердегі орташа жартылай шығарылу кезеңі 5,8–8,7 (орташа 6,5) сағатты құрайды. Бүйрек жеткіліксіздігі бар адамдарда орташа жартылай шығарылу кезеңі 11,4–15,7 сағатқа дейін ұзарады. Метоксиоксим фрагментінің *син*-конфигурациясы көптеген грамтеріс бактериялардың өндіретін бета-лактамаза ферменттеріне қарсы тұруға мүмкіндік береді. Цефтриаксон орталық нерв жүйесіндегі қоздырғыш аминоқышқыл тасымалдаушы 2 (EAAT2) белоктарының экспрессиясын және активтілігін арттырады, сондықтан глютаматтық токсикалық әсерді азайтуға потенциалы бар. Цефтриаксонның омыртқа бұлшық атрофиясы және амиотрофиялық бүйірлік склероз (АБС) сияқты бірқатар неврологиялық ауруларда нейропротекторлық қасиеттері бар екені көрсетілді. 1990 жылдардағы бұрынғы теріс нәтижелерге қарамастан, 2006 жылы АБС науқастарында цефтриаксонды сынау үшін ірі клиникалық сынақ жүргізілді, бірақ нәтижелер алдын ала белгіленген тиімділік критерийлеріне жетпейтіні анықталғаннан кейін сынақ ертерек тоқтатылды.