Талавера-де-ла-Рейна: Тарихы мен керамика өнерінің қаласы
Talavera de la Reina
Талавера-де-ла-Рейна: Испанияның Кастилия-Ла-Манча аймағындағы 83 мыңнан астам халқы бар Толедо провинциясының екінші ірі қаласы. Таг өзені, көпірлер мен аралдар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Талавера-де-ла-Рейна – Испаниядағы қала және муниципалитет, Кастилия-Ла-Манча автономды облысының құрамына кіреді. 83 303 халқымен Толедо провинциясы бойынша халық саны жағынан екінші, ал аймақ бойынша төртінші орында тұрады. Қала Тахо өзенінің екі жағалауында орналасқан, Алберше өзенімен қосылған жерден бірнеше шақырым төменде, алайда қалалық құрылыстың көп бөлігі оң (солтүстік) жағалауда шоғырланған. Қала орталығында Исла-Гранде және Шамело аралдары орналасқан. Талавера арқылы Тахо өзенінен үш көпір өтеді. Бұл қала қыш өнімдерін жасау өнерімен әйгілі. 2019 жылы ЮНЕСКО Талавера-де-ла-Рейна қыш өнімдерін материалдық емес мәдени мұра ретінде таныды.
Talavera de la Reina (talaˈβeɾa ðe la ˈrejna) is a city and municipality of Spain, part of the autonomous community of Castile–La Mancha. Its population of 83,303 makes it the second most populated municipality of the province of Toledo and the fourth largest in the region. Although the city straddles both banks of the Tagus, few kilometres downstream from the junction of the former with the Alberche, most of the urbanisation concentrates on the right (northern) bank. There are two islands in the center of the city called Isla Grande and Chamelo Island. Three bridges cross the Tagus in Talavera. The city is well known for its pottery craft. The Talavera de la Reina pottery was declared intangible cultural heritage by the UNESCO in 2019.
Топонимика
Бұл аймақта тарихқа дейінгі мәдениеттердің іздері сақталған. Ауылды кельттер Тежу өзеніндегі броды ретінде құрған. Қаланың (Аэбура атымен) алғашқы айғағы Ливийдің римдіктер мен Карпетаной тайпасы арасындағы шайқасты сипаттауында кездеседі. Римдіктер Испанияны басып алғаннан кейін, ол Римдік Испанияда сақталған көптеген кельт топонимдерінің бірі – Цезаробрига деп аталды, атауы "бекінілген" деген мағынаны білдіріп, көптеген бекінісі жоқ қалаларға да таратылды: "Цезарбург". Цезаробрига б.з. 3 және 4 ғасырларда ауыл шаруашылығы мен керамиканың маңызды орталығы болды. Визиготтар кезеңінде Талавера өзінің келт-иберлік атауының бір түріне – Эльбора немесе Эбораға қайта оралды. Қазіргі атауы осы визиготтық атаудың мұсылмандық түрі – Талабайрадан шыққан. Қала 713 жылы мұсылман әскерлері тарапынан басылып алынып, 1083 жылы Кастилияның Альфонсо VI басшылығындағы христиан әскерлері тарапынан қайта басылып алынды.
There are remnants of prehistoric cultures in the area. The village was founded by the Celts as a ford of the Tagus. The first mention of the city (with the name Aebura) occurs in Livy's description of a battle between the Romans and the Carpetanoi, a Celtiberian tribe. After the Roman conquest of Hispania, it was known as Caesarobriga, one of many Celtic toponyms preserved in Roman Hispania, with a name connoting "fortified" that was extended to many non fortified towns: "Caesarburg". Caesarobriga served as an important center for agriculture and ceramics in the 3rd and 4th centuries BCE During the Visigothic period, Talavera reverted to a variant of its Celtiberian name: Elbora or Ebora. Its modern name is derived from Talabayra, the Muslim rendering of this Visigothic name. The city was conquered by Muslim forces in 713 and conquered by Christian forces under Alfonso VI of Castile in 1083.
Қор
Талавера-де-ла-Рейна Альберче және Тахус өзендерінің тоғысында құрылған. Бұл экологиялық байлыққа толы аймақ, бұл жерде ежелгі қираған орындарды салған кельт тайпалары қоныстанған.
Talavera de la Reina was founded at the confluence of the rivers Alberche and Tagus. This area of great ecological wealth was the settlement of Celtic people who built the most ancient ruins of the area.
Рим империясы мен вестготтар дәуірі
Рим империясы кезінде қаланың аты Цезарьбрига болды. 182 жылға дейін Квинт Фулвий Флакус қаланы жаулап алып, оны Рим провинциясы Лузитанияның бір бөлігі ретінде, жалақы төлейтін қала ретінде және Эмерита Аугуста қаласының заңды округіна кіретін кеңейтілген аймақтың астанасы етіп бекітті. Римдіктерге қарсы соғыстағы көшбасшы Вириат 145 және 139 жылдар аралығында осы аймақта өмір сүрді. Осы кезеңде Талавера-де-ла-Реина мал базарлары мен сауда-саттықпен гүлденген бай қала болды. Христиан діні қалаға ерте келді, ал Батыс Рим империясы құлағаннан кейін қалаға вестготтар қоныстанды. Талавера сол кезде (Акуис) немесе (Айбура) деп аталды. 602 жылы король Лиува II қалаға сыйлық ретінде Мәриям Ананың мүсінін сыйлады, ол сол кезден бері Талавера-де-ла-Реинадағы христиандардың символы болды және құдайша Церестің орнын басты. Талавералық римдіктер құдайша Церестің құрметіне Мондас деп аталатын көктем мерекесін тойлаған, ол бүгінге дейін Мәриям Анаға арналып тойланады.
During the time of the Roman Empire, the name of the city was Caesarobriga. In 182 BCE Quintus Fulvius Flaccus conquered the city, establishing it as part of the Roman province of Lusitania as a city that would pay a stipend, and as the capital of an extended area included in the legal convent of the city of Emerita Augusta. The leader Viriato, in his war against the Romans, lived in this territory between 145 and 139 BCE. In this period Talavera de la Reina was a rich city with cattle markets and commercial exchange. Christianity came early to the city, and with the fall of the Western Roman Empire the Visigoths established in the city. Talavera was known then as (Aküis) or (Aibura). In the year 602, King Liuva II made a present to the city: the sculpture of the Virgin Mary, who was from then to the present day the symbol of the Christians in Talavera de la Reina, and the substitute for the goddess Ceres. In honour of the goddess Ceres, Talaverian Romans celebrated the spring festival called Mondas, which is still celebrated for the Virgin Mary.
Орта ғасырлар
Мұсылмандар Талавераны 712 жылы жаулап алды. Олар Талаверада жаңа қабырғалар мен қамал салды. Олар сондай-ақ бұлақтарды, су диірмендерін және Африка мен Азиядан әкелінген жаңа өнімдерді енгізді. Жердің құнарлылығы арқасында сапалы көкөністер, жемістер мен мал азығына шөп өсірілді. Базарлар жаңа күш алды, ал христиандар, мұсылмандар және яһудилердің қосылған халқы бірнеше ғасыр бойы бейбітшілікте өмір сүрді. Медина Аль-Талавайра Испания патшалықтары арасындағы түрлі соғыстарға қатысып, Кордова және Бадахозбен одақтасты. 1083 жылы Леон-Кастилияның Альфонсо VI қаланы басып алды. 1109 жылы мұсылмандар қаланы уақытша қайтарып алды. 12 ғасырдың географы Аль-Идриси Талавераны «Тагус өзенінің жағасындағы үлкен қала» деп сипаттап, «көптеген су диірмендерімен» және «өнімді далалармен қоршалған» деді. Талавераның аймағы 1170 жылдардың басында Альмохад шабуылдарына ұшырады. 1177 жылы Кастилияның Куэнкаға жасаған қоршауына жауап ретінде, соғыс тоқтатылғаннан кейін зорлық-зомбылық қайта басталды. 1182 жылы Альмохад әскері Талавераның жанында лагерь құрды. 1195 жылы Абу Юсуф Якубтың Альаркостағы Альмохадтардың жеңісінен кейін, Альмохад әскерлері 1197 жылға дейін Талавера аймағын қиратты, бірақ қала (кем дегенде цитадель) жақсы бекітілгендіктен тұрды. 1212 жылы Лас-Навас шайқасынан кейін, Монтес-де-Толедоның солтүстігіндегі аймақ мұсылман шабуылдарынан толығымен қорғалды. Талавера тұрғындары 13 ғасырдың соңына дейін Оңтүстік Иберияға сәтсіз шабуылдар жасады деп хабарлады. Христиандық жаулап алудан кейін аймақты қайта қоныстандыруды кастильдіктер, франктар және мозарабтар басқарды. Сонымен қатар, оңтүстіктен келген мордвалар Талавераның бұрыннан бар мұсылман халқының санын арттырды. 1290 жылға дейін кастильдіктер мен мозарабтар әртүрлі заң жүйелерінде өмір сүрді. 13 ғасырдың ортасында Талавера мен Пласенсия Авиланың күшті консехосының оңтүстікке қарай кеңеюіне қарсы тұру үшін бауырластық құрды. Бұрын Португалияның Мариясы сияқты патшайымдардың меншігі болған Талавера қаласы 1369 жылдың 25 маусымында Кастилияның Генрих II тарапынан Гомес Манрикеге берілді (осы ауысу 1371 жылғы Торо Кортесінде расталды), ол Кастилия азамат соғысындағы қолдауы үшін Толедо архиепископына төлем ретінде берілді. Содан бері қала Толедо архиепископтарына қарасты болды. Талаверадағы консехо ашық басқарудан регименттік жүйеге өтуі 14 ғасырдың екінші жартысында болған болуы керек. Басқа жерлерден айырмашылығы, Талаверадағы басқа муниципалдық лауазымдар (regidurías) әкеден ұлына мұрагерлік болып өткен жоқ, сондықтан ақсүйек элитасы өзінің үстемдігін сақтау үшін баламалы стратегияға сүйенді, ол оларға регидорға үміткерлерді бақылауға мүмкіндік берді. Санчо IV патша жылына екі рет базар өткізуге рұхсат берді.
The Muslims conquered Talavera in 712. They built new walls and a castle in Talavera. They also brought the use of fountains, water mills and new products brought from Africa and Asia. The fertile soil produced quality vegetables, fruits and grass for animal feed. The markets gained new strength, and the population, a mixture of Christians, Muslims and Jews, lived in harmony for some centuries. Medina Al Talavayra took part in different wars between the kingdoms of Spain, becoming allied with Córdoba and Badajoz. Alfonso VI of León Castile seized the city in 1083. The city was retaken temporarily by Muslims in 1109. 12th century geographer Al Idrisi reflects on Talavera describing it as a "large town by the riverside of the Tagus", "with a great number of watermills" and "surrounded of fertile fields". The countryside of Talavera endured Almohad algaras in the early 1170s. Violence resumed after a truce in 1177, as answer to the simultaneous Castilian siege on Cuenca. In 1182, an Almohad army set up a camp near Talavera. Following the Almohad victory at Alarcos by Abu Yusuf Yaqub in 1195, Almohad forces ravaged the countryside of Talavera by 1197, yet apparently the well fortified city (at least the citadel) stood still. Following the battle of Las Navas in 1212, the territory north of the Montes de Toledo became secure from Muslim incursions for good. Talaveran militias reportedly launched unsuccessful raids in Southern Iberia for the remaining of the 13th century. The repopulation of the territory after the Christian conquest was led by Castilians, Franks and Mozarabs. Also a number of Moors from the south would increase the preexisting Muslim population of Talavera. Until 1290, Castilians and Mozarabs lived under the aegis of different law regimes. By the mid 13th century, Talavera and Plasencia sealed the creation of a brotherhood seeking to counter the territorial push southwards of the powerful concejo of Ávila. Formerly a lt=''realengo town, sometimes property of queens, such as Maria of Portugal, Talavera was transferred by Henry II of Castile on 25 June 1369 to Gómez Manrique (the transfer was confirmed in the 1371 Cortes of Toro), the Archbishop of Toledo, as payment for the latter's support in the Castilian Civil War, and, since then, the town became attached to the Archbishops of Toledo. The change from the concejo abierto towards a regimiento system of municipal government in Talavera should have happened by the second half of the 14th century. Unlike other locations the chief municipal public offices (regidurías) in Talavera were not subject to transfer from father to son, so the nobiliary elite relied in an alternative strategy to ensure its supremacy, based on a system that allowed them to control the candidates to the regidoría. King Sancho IV gave the royal privilege to hold two royal markets each year.
Ерте заманауи тарих
XVI ғасырдың соңына қарай қаланың халқы 10 000 адамға жетті. 1700 жылғы қарашада король Карл II қайтыс болғаннан кейін екі қуатты мемлекет испан тәжі үшін күресті. Талавера Филипп V-нің француздық тобын қолдады, ол жеңіске жетті. XVIII ғасырдың ортасында, 1748 жылы, испан Бурбондары жүргізген экономикалық саясаттың бір бөлігі ретінде Фердинанд VI патшалығы тұсында қалада Жібек, күміс және алтын маталардың патшалық фабрикасы ашылды. XVIII ғасырда хидальголардың саны азайды. Діни қызметкерлер маңызды әлеуметтік-экономикалық рөл атқара берді. Ғасырдың соңына қарай, Революция жеңіске жеткеннен кейін, Талавераға көптеген француз дін қызметкерлері эмигранттар келді. Ғасырдың екінші жартысында жұмыс істейтін халықтың көп бөлігі біліктілігі жоқ жұмысшылар, тоқымашылар, керамика жасаушылар (алдыңғы ғасырлармен салыстырғанда маңыздылығы төмендеді), қызмет көрсету саласындағы жұмыскерлер, одан кейін тамақ өнеркәсібі, былғары және аяқ киім салаларындағы жұмыскерлерді құрады.
By the late third of the 16th century the city reached a population of 10,000. Upon the death of King Charles II in November 1700, two powerful nations fought for the Spanish Crown. Talavera supported Philip V's French faction, which was the winner. In the mid 18th century, by 1748, as part of the economic policies enforced by the Spanish Bourbons, the Royal Factory of Silk, Silver and Gold Fabric, was opened in the city, during the reign of Ferdinand VI. The number of hidalgos reduced during the 18th century. The clergy retained an important socioeconomic importance. Towards the end of the century, a number of religious French emigrees would arrive to Talavera after the triumph of the Revolution. During the second half of the century, the bulk of the working population comprised the non specialised workers and textile workers, ceramics workers (with a diminishing importance compared to previous centuries) and those dedicated to services, followed by the food industry, leather and the shoemaking sector.
19 және 20 ғасырлар
Жарым арал соғысы Талавера үшін зор салдарга әкелді. 27 және 28 шілдеде 1809 жылы Талавера шайқасы ағылшын-испан әскері мен француз әскері арасында өтті. Веллингтон герцогының әскері француздарды қаладан ығыстырды. Корольдік жібек фабрикасының өндірістік кешені 1851 жылға қарай жабылды. Талавераға 1876 жылы қала (ciudad) мәртебесі берілді. 1923 жылғы қыркүйектегі төңкерістен және Примо де Ривера диктатурасының орнауынан кейін, 1924 жылдың наурыз айында қалада Патриотикалық Одақтың (UP) жергілікті бөлімшесі, ал 1924 жылдың желтоқсанында Талавера герцогинясы ұйымдастырған шара барысында жартылай әскери Соматен құрылды. Режимді заңдастыру мақсатында бірқатар қоғамдық іс-шаралар мен демонстрациялар өтті. Қала әкімі Юстиниано Лопес Бреаның провинциялық және ұлттық шенеуніктермен жақсы байланыстары диктатура кезеңінің соңында бірнеше қоғамдық жұмыс жобаларын іске асыруға мүмкіндік берді. Темір жол жаңа даму мүмкіндіктерін әкелді. Талавера өз атын Талавера-дель-Тахо деп өзгертті. 1936 жылы қалада 16 654 адам тұрды. 1940 жылы қалада 18 631 адам тұрды. Франко диктатурасы кезінде Instituto Nacional de Colonización Талавера төңірегінде кең суару аймағын құруға ықпал етті, нәтижесінде Талавера-ла-Нуэва және Альберче-дель-Каудильо деген екі жаңа елді мекен құрылды, соңғысы көршілес Калера-и-Чозас муниципалитетінде орналасқан. 1960 жылдары туу көрсеткішінің артуы халық санының өсуіне әкелді, соған қоса жақын ауылдардан және Экстремадураның кедей аймақтарынан келген көшпенділер де қосылды.
The Peninsular War had great consequences for Talavera. On 27 and 28 July 1809 the Battle of Talavera took place between the Anglo Spanish army and the French. The Duke of Wellington's army expelled the French from the city. The manufacturing complex of the Royal Silk Factory closed towards 1851. Talavera was granted the title of city (ciudad) in 1876. Following the lt=September 1923 coup d'etat and the ensuing installment of the dictatorship of Primo de Rivera, the local branch of the Patriotic Union (UP) formed in the city in March 1924 and the paramilitary Somatén in December 1924, during an event scheduled by Duchess of Talavera. A number of public events and demonstrations took place as part of the legitimization of the regime. The good connections of Mayor Justiniano López Brea with provincial and national officeholders fostered several projects of public works in the later part of the dictatorial period. The railroad brought new opportunities for improvement. Talavera changed its name to Talavera del Tajo. The city had a population of 16,654 in 1936. The city had a population of 18,631 in 1940. During the Francoist dictatorship the Instituto Nacional de Colonización promoted a large irrigated zone in the surroundings of Talavera, following which two new settlements were created, called Talavera la Nueva and Alberche del Caudillo, the latter located in the neighboring Calera y Chozas municipality. During the 1960s a baby boom caused an increase in the population, added to by the immigrants coming from the nearby villages and poor areas of Extremadura.
Соңғы өзгерістер
1975 жылы Франко қайтыс болды, және Испанияға демократия келді. Талавераның алғашқы демократиялық мэрі Талавера провинциясын құруға тырысты, бірақ бұл идея сәтті болмады. Келесі мэр, Социалистік партиядан Пабло Тело, Аламида саябағы сияқты ірі жобаларды жүзеге асырды. 1989 жылы қаланың тұрғындары шеттетілгендей сезімге тоналды, содан кейін "Nosotros Talavera" ("Біз – Талавера") деген топ университет кампусын құру және қала үшін басқа да жобалар үшін күресті бастады. 1994 жылы қалада Университеттік зерттеулер орталығы ашылды; ол төрт жыл өткен соң, 1998 жылы Кастилия-Ла-Манча университетінің (UCLM) кампусы ретінде толыққанды енді.
In 1975 Franco died, and democracy came to Spain. Talavera's first democratic mayor tried to create the province of Talavera, but the idea was not successful. The next mayor, Pablo Tello from the Socialist Party, made large projects such as the Alameda Park. In 1989 a feeling of marginalization enveloped the city, and a group of people called "Nosotros Talavera" (we Talavera) started fighting for the creation of a University Campus and other projects for the city. A Center for University Studies was opened in the city in 1994; it fully integrated as campus of the University of Castile La Mancha (UCLM) four years later, in 1998.