Кіріспе

Талавера-де-ла-Рейна – Испаниядағы қала және муниципалитет, Кастилия-Ла-Манча автономды облысының құрамына кіреді. 83 303 халқымен Толедо провинциясы бойынша халық саны жағынан екінші, ал аймақ бойынша төртінші орында тұрады. Қала Тахо өзенінің екі жағалауында орналасқан, Алберше өзенімен қосылған жерден бірнеше шақырым төменде, алайда қалалық құрылыстың көп бөлігі оң (солтүстік) жағалауда шоғырланған. Қала орталығында Исла-Гранде және Шамело аралдары орналасқан. Талавера арқылы Тахо өзенінен үш көпір өтеді. Бұл қала қыш өнімдерін жасау өнерімен әйгілі. 2019 жылы ЮНЕСКО Талавера-де-ла-Рейна қыш өнімдерін материалдық емес мәдени мұра ретінде таныды.

Топонимика

Бұл аймақта тарихқа дейінгі мәдениеттердің іздері сақталған. Ауылды кельттер Тежу өзеніндегі броды ретінде құрған. Қаланың (Аэбура атымен) алғашқы айғағы Ливийдің римдіктер мен Карпетаной тайпасы арасындағы шайқасты сипаттауында кездеседі. Римдіктер Испанияны басып алғаннан кейін, ол Римдік Испанияда сақталған көптеген кельт топонимдерінің бірі – Цезаробрига деп аталды, атауы "бекінілген" деген мағынаны білдіріп, көптеген бекінісі жоқ қалаларға да таратылды: "Цезарбург". Цезаробрига б.з. 3 және 4 ғасырларда ауыл шаруашылығы мен керамиканың маңызды орталығы болды. Визиготтар кезеңінде Талавера өзінің келт-иберлік атауының бір түріне – Эльбора немесе Эбораға қайта оралды. Қазіргі атауы осы визиготтық атаудың мұсылмандық түрі – Талабайрадан шыққан. Қала 713 жылы мұсылман әскерлері тарапынан басылып алынып, 1083 жылы Кастилияның Альфонсо VI басшылығындағы христиан әскерлері тарапынан қайта басылып алынды.

Қор

Талавера-де-ла-Рейна Альберче және Тахус өзендерінің тоғысында құрылған. Бұл экологиялық байлыққа толы аймақ, бұл жерде ежелгі қираған орындарды салған кельт тайпалары қоныстанған.

Рим империясы мен вестготтар дәуірі

Рим империясы кезінде қаланың аты Цезарьбрига болды. 182 жылға дейін Квинт Фулвий Флакус қаланы жаулап алып, оны Рим провинциясы Лузитанияның бір бөлігі ретінде, жалақы төлейтін қала ретінде және Эмерита Аугуста қаласының заңды округіна кіретін кеңейтілген аймақтың астанасы етіп бекітті. Римдіктерге қарсы соғыстағы көшбасшы Вириат 145 және 139 жылдар аралығында осы аймақта өмір сүрді. Осы кезеңде Талавера-де-ла-Реина мал базарлары мен сауда-саттықпен гүлденген бай қала болды. Христиан діні қалаға ерте келді, ал Батыс Рим империясы құлағаннан кейін қалаға вестготтар қоныстанды. Талавера сол кезде (Акуис) немесе (Айбура) деп аталды. 602 жылы король Лиува II қалаға сыйлық ретінде Мәриям Ананың мүсінін сыйлады, ол сол кезден бері Талавера-де-ла-Реинадағы христиандардың символы болды және құдайша Церестің орнын басты. Талавералық римдіктер құдайша Церестің құрметіне Мондас деп аталатын көктем мерекесін тойлаған, ол бүгінге дейін Мәриям Анаға арналып тойланады.

Орта ғасырлар

Мұсылмандар Талавераны 712 жылы жаулап алды. Олар Талаверада жаңа қабырғалар мен қамал салды. Олар сондай-ақ бұлақтарды, су диірмендерін және Африка мен Азиядан әкелінген жаңа өнімдерді енгізді. Жердің құнарлылығы арқасында сапалы көкөністер, жемістер мен мал азығына шөп өсірілді. Базарлар жаңа күш алды, ал христиандар, мұсылмандар және яһудилердің қосылған халқы бірнеше ғасыр бойы бейбітшілікте өмір сүрді. Медина Аль-Талавайра Испания патшалықтары арасындағы түрлі соғыстарға қатысып, Кордова және Бадахозбен одақтасты. 1083 жылы Леон-Кастилияның Альфонсо VI қаланы басып алды. 1109 жылы мұсылмандар қаланы уақытша қайтарып алды. 12 ғасырдың географы Аль-Идриси Талавераны «Тагус өзенінің жағасындағы үлкен қала» деп сипаттап, «көптеген су диірмендерімен» және «өнімді далалармен қоршалған» деді. Талавераның аймағы 1170 жылдардың басында Альмохад шабуылдарына ұшырады. 1177 жылы Кастилияның Куэнкаға жасаған қоршауына жауап ретінде, соғыс тоқтатылғаннан кейін зорлық-зомбылық қайта басталды. 1182 жылы Альмохад әскері Талавераның жанында лагерь құрды. 1195 жылы Абу Юсуф Якубтың Альаркостағы Альмохадтардың жеңісінен кейін, Альмохад әскерлері 1197 жылға дейін Талавера аймағын қиратты, бірақ қала (кем дегенде цитадель) жақсы бекітілгендіктен тұрды. 1212 жылы Лас-Навас шайқасынан кейін, Монтес-де-Толедоның солтүстігіндегі аймақ мұсылман шабуылдарынан толығымен қорғалды. Талавера тұрғындары 13 ғасырдың соңына дейін Оңтүстік Иберияға сәтсіз шабуылдар жасады деп хабарлады. Христиандық жаулап алудан кейін аймақты қайта қоныстандыруды кастильдіктер, франктар және мозарабтар басқарды. Сонымен қатар, оңтүстіктен келген мордвалар Талавераның бұрыннан бар мұсылман халқының санын арттырды. 1290 жылға дейін кастильдіктер мен мозарабтар әртүрлі заң жүйелерінде өмір сүрді. 13 ғасырдың ортасында Талавера мен Пласенсия Авиланың күшті консехосының оңтүстікке қарай кеңеюіне қарсы тұру үшін бауырластық құрды. Бұрын Португалияның Мариясы сияқты патшайымдардың меншігі болған Талавера қаласы 1369 жылдың 25 маусымында Кастилияның Генрих II тарапынан Гомес Манрикеге берілді (осы ауысу 1371 жылғы Торо Кортесінде расталды), ол Кастилия азамат соғысындағы қолдауы үшін Толедо архиепископына төлем ретінде берілді. Содан бері қала Толедо архиепископтарына қарасты болды. Талаверадағы консехо ашық басқарудан регименттік жүйеге өтуі 14 ғасырдың екінші жартысында болған болуы керек. Басқа жерлерден айырмашылығы, Талаверадағы басқа муниципалдық лауазымдар (regidurías) әкеден ұлына мұрагерлік болып өткен жоқ, сондықтан ақсүйек элитасы өзінің үстемдігін сақтау үшін баламалы стратегияға сүйенді, ол оларға регидорға үміткерлерді бақылауға мүмкіндік берді. Санчо IV патша жылына екі рет базар өткізуге рұхсат берді.

Ерте заманауи тарих

XVI ғасырдың соңына қарай қаланың халқы 10 000 адамға жетті. 1700 жылғы қарашада король Карл II қайтыс болғаннан кейін екі қуатты мемлекет испан тәжі үшін күресті. Талавера Филипп V-нің француздық тобын қолдады, ол жеңіске жетті. XVIII ғасырдың ортасында, 1748 жылы, испан Бурбондары жүргізген экономикалық саясаттың бір бөлігі ретінде Фердинанд VI патшалығы тұсында қалада Жібек, күміс және алтын маталардың патшалық фабрикасы ашылды. XVIII ғасырда хидальголардың саны азайды. Діни қызметкерлер маңызды әлеуметтік-экономикалық рөл атқара берді. Ғасырдың соңына қарай, Революция жеңіске жеткеннен кейін, Талавераға көптеген француз дін қызметкерлері эмигранттар келді. Ғасырдың екінші жартысында жұмыс істейтін халықтың көп бөлігі біліктілігі жоқ жұмысшылар, тоқымашылар, керамика жасаушылар (алдыңғы ғасырлармен салыстырғанда маңыздылығы төмендеді), қызмет көрсету саласындағы жұмыскерлер, одан кейін тамақ өнеркәсібі, былғары және аяқ киім салаларындағы жұмыскерлерді құрады.

19 және 20 ғасырлар

Жарым арал соғысы Талавера үшін зор салдарга әкелді. 27 және 28 шілдеде 1809 жылы Талавера шайқасы ағылшын-испан әскері мен француз әскері арасында өтті. Веллингтон герцогының әскері француздарды қаладан ығыстырды. Корольдік жібек фабрикасының өндірістік кешені 1851 жылға қарай жабылды. Талавераға 1876 жылы қала (ciudad) мәртебесі берілді. 1923 жылғы қыркүйектегі төңкерістен және Примо де Ривера диктатурасының орнауынан кейін, 1924 жылдың наурыз айында қалада Патриотикалық Одақтың (UP) жергілікті бөлімшесі, ал 1924 жылдың желтоқсанында Талавера герцогинясы ұйымдастырған шара барысында жартылай әскери Соматен құрылды. Режимді заңдастыру мақсатында бірқатар қоғамдық іс-шаралар мен демонстрациялар өтті. Қала әкімі Юстиниано Лопес Бреаның провинциялық және ұлттық шенеуніктермен жақсы байланыстары диктатура кезеңінің соңында бірнеше қоғамдық жұмыс жобаларын іске асыруға мүмкіндік берді. Темір жол жаңа даму мүмкіндіктерін әкелді. Талавера өз атын Талавера-дель-Тахо деп өзгертті. 1936 жылы қалада 16 654 адам тұрды. 1940 жылы қалада 18 631 адам тұрды. Франко диктатурасы кезінде Instituto Nacional de Colonización Талавера төңірегінде кең суару аймағын құруға ықпал етті, нәтижесінде Талавера-ла-Нуэва және Альберче-дель-Каудильо деген екі жаңа елді мекен құрылды, соңғысы көршілес Калера-и-Чозас муниципалитетінде орналасқан. 1960 жылдары туу көрсеткішінің артуы халық санының өсуіне әкелді, соған қоса жақын ауылдардан және Экстремадураның кедей аймақтарынан келген көшпенділер де қосылды.

Соңғы өзгерістер

1975 жылы Франко қайтыс болды, және Испанияға демократия келді. Талавераның алғашқы демократиялық мэрі Талавера провинциясын құруға тырысты, бірақ бұл идея сәтті болмады. Келесі мэр, Социалистік партиядан Пабло Тело, Аламида саябағы сияқты ірі жобаларды жүзеге асырды. 1989 жылы қаланың тұрғындары шеттетілгендей сезімге тоналды, содан кейін "Nosotros Talavera" ("Біз – Талавера") деген топ университет кампусын құру және қала үшін басқа да жобалар үшін күресті бастады. 1994 жылы қалада Университеттік зерттеулер орталығы ашылды; ол төрт жыл өткен соң, 1998 жылы Кастилия-Ла-Манча университетінің (UCLM) кампусы ретінде толыққанды енді.