Кіріспе
Тігінге арналған жіпті ұстайтын тесігі бар ине. Қолмен тігуге қолданылатын тігін инесі – бір жағынан ұшы бар, екінші жағынан тігін жібін ұстауға арналған тесігі (көзі) бар, ұзын, жіңішке құрал. Ең алғашқы инелер сүйек немесе ағаштан жасалған, ал қазіргі заманғы инелер жоғары көміртекті болаттан жасалады және коррозияға қарсы тұру үшін никель немесе 18 каратты алтынмен қапталады. Жоғары сапалы кестелеуге арналған инелер екі бөлігі платинадан, бір бөлігі титан қорытпасынан жасалған қаптамамен жабылады. Дәстүр бойынша инелер ине кітаптарында немесе ине сақтағыш қораптарында сақталады, олар безендіру үшін қолданылатын заттарға айналған. Тігін инелерін этюдник деп аталатын, инелермен қатар, қысқыштар, қарындаштар және басқа да ұсақ-түйек сақталатын шағын қорапшаға да салуға болады.
A sewing needle, used for hand sewing, is a long slender tool with a pointed tip at one end and a hole (or eye) to hold the sewing thread. The earliest needles were made of bone or wood; modern needles are manufactured from high carbon steel wire and are nickel or 18K gold plated for corrosion resistance. High quality embroidery needles are plated with two thirds platinum and one third titanium alloy. Traditionally, needles have been kept in needle books or needlecases which have become objects of adornment. Sewing needles may also be kept in an étui, a small box that held needles and other items such as scissors, pencils and tweezers.
Қолмен тігу инелерінің түрлері
Қолмен тігу инелері әр түрлі типтерге/санаттарға бөлінеді, олар қолдану мақсатына қарай жасалады. Әр типтің де мөлшері әртүрлі болады. Кескіш инелер: жалпы қолмен тігуге арналған; өткір ұшы, дөңгелек көзі және орташа ұзындығы бар. Екі көзді инелер екі жіпті бірге ұстап, матаның сырғып қалмауын қамтамасыз етеді. Аппликация: Бұл инелер тігу, аппликация және тігістерді жамау үшін қолданылады. Кесте инелері: Бұлар кескіш инелерге ұқсас, бірақ бірнеше кесте жібін оңай жіптеу үшін көзі ұзын болады. Аралық немесе тігіс инелері: Бұл инелер кескіш инелерден қысқа, кішкентай дөңгелек көзді және ауыр маталарға ұсақ тігістер жасауға, сондай-ақ тігін, тігістерді жамау және басқа да егжей-тегжейлі қол жұмыстарына қолданылады. Кейбір өндірушілер тігіс инелері мен аралық тігіс инелері арасында да айырма жасайды, соңғысы бұрынғысынан сәл қысқа және тар болады. Миллинер инелері: Бұл инелер әдетте кескіш инелерден ұзын, шұңқыр жасау және плиссе жасауға қолайлы, көбінесе шляпа жасау жұмыстарында қолданылады. Жеңіл немесе өздігінен жіптелетін инелер: Бұлар ашық ойыққа ие, сондықтан жіпті әдеттегі жабық көзден гөрі оңай өткізуге болады. Моншақ инелері: Бұл инелер өте жіңішке, көзі тар болып, моншақтар мен тігістердің ортасынан өтуге мүмкіндік береді, сонымен қатар бірнеше моншақты бір уақытта жіпке тағуға арналған ұзын мойны бар. Бодкин: Бұлар шарлы ұшы және үлкен, созылған көзі бар ұзын, қалың инелер. Олар тік немесе дөңгелек болуы мүмкін және эластикалық лента, лента немесе таспаны қаптар мен тесіктерден өткізу үшін қолданылады. Шенил: Бұл инелер гобелен инелеріне ұқсас, бірақ үлкен, ұзын көзді және тығыз тоқылған матаға ену үшін өте өткір ұшы бар. Таспамен кестеге арналған. Жөндеу инелері: Кейде оларды аяқтау инелері деп те атайды, олар дөңгелек ұшы және үлкен көзімен жасалған, гобелен инелеріне ұқсас, бірақ ұзын. Жіп жөндеуге арналған инелер ең ауыр түрі болып табылады. Құрсақ инелері: Бұл инелер қолмен тігуге арналмаған, олар ұзын және жұқа, қуыршақтарға жұмсақ пішін беру үшін, әсіресе беттік бөлшектерге қолданылады. Тері инелері: Бұлар қолғап инелері және үшбұрышты инелер деп те аталады, олардың үшбұрышты ұшы былғырды жыртып тастамай тесуге арналған. Олар көбінесе винил және пластик сияқты былғырға ұқсас материалдарда қолданылады. Желкенші инелері: Бұл инелер былғыр инелеріне ұқсас, бірақ үшбұрышты ұшы мойыннан жоғары қарай созылады. Олар қалың кенепті немесе ауыр былғырды тігу үшін жасалған. Гобелен инелері: Бұл инелердің үлкен көзі басқа инелерге қарағанда салмағы ауыр жіпті тасымалдауға мүмкіндік береді, ал олардың дөңгелек ұшы - әдетте инеге қарағанда сәл бұрышта бүгілген - оларға кестелік кенеп сияқты еркін тоқылған матадан немесе тіпті тоқу материалдарынан ұстамай немесе жыртып тастамай өтуге мүмкіндік береді. Орнатылған рамада қолдануға арналған екі көзді нұсқасы да бар, екі түсті жіппен қолданылады. Тату инелері: Бұл инелер ұзын және қалың, соның ішінде көзі де бірдей қалыңдыққа ие, жіпті тату тігіштері арқылы өткізуге мүмкіндік береді. Тақтажапсырма инелері: Бұл инелер ауыр, ұзын инелер, олар тік немесе қисық болуы мүмкін және ауыр маталарды тігуге, тақтажапсырма жұмыстарына, тығындарға және шүберектерді байлауға қолданылады. Жиһаздың қиын жағдайларында, тік ине жұмыс істемейтін жағдайларда қисық инелер тиімді. Матрастарды жөндеу үшін 12" (30 см) ұзындықтағы ауыр инелер қолданылады. Тік өлшемдер: 3" 12" ұзындығы, қисық: 1,5" 6" ұзындығы.
Тігін инесінің бөлшектері
Тігін инесі 6 бөліктен тұрады. Басты бөлігі шахта деп аталады. Келесі бөлігі – қабысақ деп аталады. Қабысақ – тігін машинасына бекітілетін немесе қолмен тігу үшін ұсталатын бөлік. Одан кейін ойық келеді. Ойық – шахта бойымен созылған кірікше. Ол жіптің матадан өтетін кезде инеге жақын болуына мүмкіндік береді. Келесі бөлігі – көз. Көз – ине ұшына жақын жіп салынатын тесік. Содан кейін – ине тілі. Ине тілі ілгектің тігіс жасауына көмектеседі. Тігін инесінің соңғы бөлігі – ұшы. Ұш – матаға енетін ине ұшы.
Иіннің өлшемі
Ине өлшемі өндірушінің қаптамасындағы бір немесе бірнеше санмен белгіленеді. Ине өлшемдерін анықтаудың жалпы қағидасы, сым өлшегіштер сияқты, инелердің кез келген класында ине санын азайтумен бірге ине ұзындығы мен қалыңдығы артады. Мысалы, 9-шы өлшемдегі ине 12-ші өлшемдегіден қалың және ұзын болады. Дегенмен, ине өлшемдері стандартталмаған, сондықтан бір кластың 10-шы өлшемі басқа типтің 12-ші өлшемінен жұқарақ немесе нәзік болуы мүмкін (кейбір жағдайларда осылай болады). Егер қаптамада ине санынан кейін екі өлшем нөмірі көрсетілсе, мысалы, "20 Sharps 5/10" болса, онда сандардың екінші тобы қаптамадағы ине өлшемдерінің диапазонына сәйкес келеді, яғни бұл жағдайда әдетте 5-ші өлшемдегі он қабықша ине және 10-шы өлшемдегі он ине (барлығы 20 ине). Мысалы, "16 Milliners 3/9" деп белгіленген қаптамада 3-тен 9-ға дейінгі өлшемдегі 16 тігіш инесі болады.
Тарихқа дейінгі тігін инелері
Тігудің алғашқы түрі, бәлкім, жануар терілерін жануардың сіңірлері немесе өсімдік материалдарын жіп ретінде пайдаланып, сүйек сынықтарынан жасалған инелермен байланыстыру болған. Бастапқы шектеу – материалды зақымдамай, сүйек сынығы сияқты инедегі жеткілікті кішкентай тесік жасау қабілеті. Бұл шектеудің іздері матаға тесік жасау үшін жіптерді кеспей, бөліп тұратын шүберектерді қолдануда сақталған. 61 000 жылға дейін сонау салынған, сүйектен жасалған ине болуы мүмкін, ол Оңтүстік Африкадағы Сибуду үңгірінен табылған. Құс сүйегінен жасалған ине, ол ежелгі адамдар – Денисовтықтарға тиесілі деп саналады, шамамен 50 000 жыл бұрын жасалған, ол Денисов үңгірінен табылды. Словенияның Шығыс Караванке аймағындағы Поток үңгірінен ориньяк дәуіріне (47 000 – 41 000 жыл бұрын) жататын сүйек ине табылды. Ляонин провинциясындағы Сяогушань тарихи орнынан табылған сүйек және пил сүйегінен жасалған инелер 30 000 – 23 000 жыл бұрын жасалған. Ресейдегі Костеньки орнынан 30 000 жылға дейін сонау салынған пил сүйегінен жасалған инелер де табылған. 8 600 жылдық неолиттік ине сүйектері қазіргі Денизли провинциясындағы Батыс Анатолиядағы Экши-Хойюктан табылды. Флиндерс Петри Мысырдың Накада қаласында б.з.д. 4400 жылдан б.з.д. 3000 жылға дейінгі мыс тігін инелерін тапты. Темір тігін инелері б.з.д. III ғасырға жататын Манчингтің Оппидумында табылған.
Ежелгі тігін инелері
Игл-биндинг деп аталатын инемен тоқу түрі, тоқу және тігуден мыңдаған жылдар бұрын пайда болған деп есептеледі, себебі ол тоқуға қарағанда әлдеқайда қысқа, қарапайым жіптерді қолдануға мүмкіндік береді. Американың жергілікті тұрғындары табиғи материалдардан тігін инелерін жасап пайдаланған. Мұндай материалдың бірі – агава өсімдігі, ол ине және «жіп» ретінде қолданылды. Агав жапырағын ұзақ уақыт суға малып, нәтижесінде ұзын, жіпше талшықтар мен талшықтардың ұштарын байланыстыратын өткір ұшы қалды. «Ине» – бұл, әдетте, жапырақтың ұшының бөлігі. Талшықтар құрғағаннан кейін, оларды және «инені» заттарды тігу үшін қолдануға болады. Тігін инелері – б.з.б. екінші мыңжылдықта пайда болған сым жасау технологиясының бір саласы. Көне қола дәуірінің әсем алтын қалыңдықтары өте біркелкі алтын сымнан жасалған, ол қоладан гөрі икемдірек. Дегенмен, мыс және қола инелерге сонша ұзындық қажет емес: ине тілігі сымды өзіне кері бұрып, одан кейін оны қалып арқылы қайта тарту арқылы жасалады.
Кейінгі тігін инелері
Иінтірек жасаудағы келесі маңызды жаңалық – 10 ғасырда Қытайдан жоғары сапалы болат өндіру технологиясының келуі болды, негізінен Испанияда Каталон пеші түрінде, ол көп ұзамай үлкен көлемде жақсы сапалы болат өндіруге мүмкіндік берді. Бұл технология кейін Германия мен Францияға да тарады, бірақ Англияда оның әсері аз болды. Англия 1639 жылы Реддитч қаласында инелер жасауды бастады, соның нәтижесінде бүгінге дейін қолданылып келе жатқан сым тартып жасау әдісі пайда болды. 1655 жылға қарай ине жасаушылар Лондон қаласында Ине жасаушылар гильдиясын құруға жететіндей тәуелсіздікке ие болды, алайда Реддитч өндірістің басты орталығы болып қала берді. Жапонияда сынған инелер фестивалі – "Хари Куйо" 1600 жылдарға дейін барып жетеді.