Кіріспе

Шағын шүмек пайдаланып, ілмектер мен түйіндермен тігін жасау шеберлігі. Таттинг – түйіндер мен ілмектер тізбегінен жасалған ерекше берік тігін техникасы. Таттингті тігін жиегін, сондай-ақ көрпелер, жағалар, сырғалар, әшекейлер, белдіктер және басқа да сәндік бұйымдар жасау үшін қолдануға болады. Тігін негізгі жіп үстінде жасалған сақиналар мен тізбектерден тұрады, олар сыйыр түйіні немесе жартылай түйін түйіндерінен – қос тігістерден құралады. Тігістер арасында бос орын қалдыру арқылы пикоттар жасалады, олар конструкциялық және сәндік мақсаттарда қолданылады. Немец тілінде таттинг итальян тілінен алынған Occhi сөзімен немесе "кішкентай қайықтың жұмысы" деген мағына беретін Schiffchenarbeit деп аталады, бұл қайық пішіндес шүмекке сілтеме жасайды; ал итальян тілінде таттинг "chiacchierino" деп аталады, яғни "әңгімелеуші".

Шаттлдың тетігі

Шатлмен шаптау – шапшылған тоқыма жасаудың ең ерте әдісі. Шатл тоқыма жасауға жіпті орап ұстау және қажетті түйіндерді жасау үшін оны иіп өту арқылы көмектеседі. Тарихи тұрғыдан алғанда, шаттлдар металл немесе азудан жасалған, ұзындығы шағын болған, бірақ қазір түрлі пішіндегі және материалдан жасалған шаттлдар кездеседі. Көптеген шаттлдардың бір жағында тоқыма құрылысына көмектесетін ұшы немесе ілгегі болады. Ескі және ерекше шаттлдар коллекционерлердің қызығушылығын тудырады, тіпті шаптамайтындар да оларды іздейді. Тоқыма жасау үшін шапшыл жіпті бір қолымен орап, екінші қолымен шаттлді басқарады. Жіп, қол және шаттлдан басқа ешқандай құрал қолданылмайды, бірақ егер шаттлде ұшы немесе ілгегі болмаса, тірік инесі қажет болуы мүмкін.

Иіндікпен таңбалау

Дәстүрлі шаттлмен тоқуды шаттлдың орнына тоқу инесі немесе қуыршақ инесі арқылы имитациялауға болады. Инемен тоқудың екі негізгі техникасы бар. Көбірек таралған техникада, екі еселенген жіп тігістер арқылы өтеді. Нәтижесі шаттлмен тоқуға ұқсас, бірақ сәл қалыңдау және бос. Екінші техника шаттлмен тоқуға жақын, себебі тігістер арқылы бір жіп өтеді. Инемен тоқудың ең ерте дәлелі 1917 жылдың сәуірінде М. Э. Розелланың «The Modern Priscilla» журналында жарияланған мақаласында кездеседі. Тоқу инесі – ине көзінде қалыңдығы өзгермейтін ұзын, дөңгелек ұшы бар ине. Қолданылатын ине жобаға арналған жіптің қалыңдығына сай болуы керек. Шаттлды ораудың орнына, инеге жіптің белгілі бір ұзындығы тігіледі. Екінші түспен жұмыс істеу үшін екінші ине қолданылады. Инемен тоқу, шаттлмен тоқуға ұқсас болғанымен, құрылымымен ерекшеленеді және ине де, жіп те тігістер арқылы өтуі керек болғандықтан, сәл қалыңдау және бос болады. Дегенмен, Виктория дәуіріндегі тоқуға арналған штыб инесі тоқу инесі ретінде қолданылуы мүмкін. Флоренс Хартли «The Ladies' Hand Book of Fancy and Ornamental Work» (1859) еңбегінде тоқу инесін қолдану туралы айтады, сондықтан ол 1800 жылдардың ортасынан бұрын пайда болған болуы керек. 20 ғасырдың соңында тоқу инелері әртүрлі өлшемдерде саудаға түсті, жіптен бастап 80-ші өлшемдегі тоқу жіптеріне дейін. Инемен тоқуға арналған жеке үлгілер аз; кейбір шаттлмен тоқу үлгілерін өзгертусіз қолдануға болады.

Құйрық-қоңырау

Кроттату инемен тату және тігуді біріктіреді. Кроттату құралы – инемен татуға арналған ине, соңында тігу ілмегі бар. Сонымен қатар, балғалы тігу ілмегімен немесе тік тігу ілмегімен де кроттату жасауға болады. 19 ғасырда "тігумен тату" үлгілері жарияланды, онда тек тігу ілмегі ғана қажет болды. Ең алғашқы үлгілердің бірі – көтеріңкі ою-өрнек құрайтын тату сақиналары бар тігілген афған кілемшесі. Үлгілер ағылшын тілінде қолжетімді және жіп пен иірім арасында тең бөлінген. Ең қарапайым түрінде сақиналар бір-бірлеп тігілгендей, олардың арасында қарапайым иіріммен тігіледі. Қазіргі үлгілерде, 20 ғасырдың басынан бастап, сақиналар тату арқылы жасалады, ал доғалар немесе тізбектер тігіледі. Көптеген адамдар кроттатуды тігуден немесе инемен татудан қиын деп санайды. Кейбір тату оқытушылары кроттату үлгілерін орындау үшін инемен татуға арналған ине мен тігу ілмегін пайдалануды ұсынады. Кроттатудың тігістері (және сақина жабылар алдында инемен тату) шатлмен жасалған татудан айырмашылығы, оңай тозады. Жапонияда Тошико Такима ойлап тапқан Такима татуы деп аталатын татудың бір түрі бар. Такима татуы бір жағынан ілмегі бар арнайы ине қолданады. Алайда, бұл кең таралған емес (Жапонияда татудың негізгі түрі – шатлмен тату, ал инемен тату дерлік белгісіз).

Материалдар

Ескі дизайндар, әсіресе 1900 жылдардың басында, ұсақ ақ немесе азу майы түсті жіптерді (50-ден 100 ені дюймге дейін) және күрделі өрнектерді пайдалануға бейім. Көбінесе олар 10 см немесе одан кішкентай бөліктерден құралған, кейін олар бір-біріне байланыстырылып, үлкен туындыны – мысалы, шаль, көрімшек немесе қолшатырды жасаған. Бұл жіп жібектен немесе жібек қоспасынан жасалған, бұл қате тігістерді оңай жоюға мүмкіндік берген. Мерсеризация процесі мақта жіптерін күшейте түсіп, оларды тоқуда кеңінен қолдануға ықпал етті. 1920 жылдардан бастап жаңа дизайндар көбінесе бір немесе бірнеше түсте қалың жіптерді пайдаланады, сондай-ақ жіп ұштарын жасыру қажеттілігін азайту үшін жаңа қосылу әдістері қолданылады. Тоқу үшін ең жақсы жіп – оңай бұрылмасатын "қатты" жіп. Кордоннет жіп – тоқуға арналған кең таралған жіп; Перл мақтасы – тоқу үшін сәл жұмсақ болғанымен, әдемі жіптің мысалы. Кейбір тоқу өрнектеріне ленталар мен мұжылдар қосылады.

Тарих

Тордан және сәндік арқан тоқудан татинг пайда болған болуы мүмкін, өйткені теңізшілер мен балықшылар үйде әйелдері мен қыздары үшін ою-өрнектер жасаған. Кемелерде қолданылатын сәндік арқан тоқу техникаларының ішінде (әсіресе, арқанды өру) татингке ұқсас тәсілдер бар. Бұл туралы жақсы сипаттаманы "Knots, Splices and Fancywork" кітабында табуға болады. Кейбіреулер татинг 200 жылдан астам бұрын пайда болды деп санайды, көбінесе 18 ғасырдағы Шарлотта Мекленбург-Стрелиц, Франция ханшайымы Мари Аделаида және Альбемарль графесі Анна сияқты әйелдердің суреттеріндегі шаттлдарды мысалға келтіреді. Алайда, осы суреттерді мұқият қарап көргенде, суреттегі шаттлдар татинг шаттлдары үшін тым үлкен екені және олардың түйін тоқуға арналған шаттлдар екені анық көрінеді. 1800 жылға дейінгі татингтің нақты мысалдары немесе құжаттары жоқ. Барлық қолда бар мәліметтер татингтің 19 ғасырдың басында пайда болғанын көрсетеді. Дегенмен, Кэри Карптың соңғы зерттеулері осы екі тоқу өнерінің арасындағы байланыс мүмкіндіктерін көрсетеді. Карптың сөзіне сәйкес, "Түйін тоқу мен татинг тарихи жазбаларда бірінен соң бірі пайда болды және оларды жеке қарастыруға болады, бірақ түйін тоқудың құрылымдық ерекшеліктері мен татингтің негізгі элементтері арасындағы шекара көбінесе айтылатыннан гөрі азырақ анық". Татингті жұмыс терапиясында емделушілердің қолдарын және ой-қиялын қалпына келтіру үшін пайдаланған, мысалы, Бетти Макдональдтың "The Plague & I" кітабында бұл туралы жазылған. Татинг бойынша семинарлар мен жарыстар әлі де тігізгіштер гильдиялары мен ұйымдарында өткізілуде.