Кіріспе

Поэтикалық ұғым. "Елегиялық" деген сөздің екі мағынасы бар. Біріншіден, ол елегияға қатысты немесе оған ұқсас қайғы мен күйкінішті білдіретін нәрсеге сілтеме жасайды. Екіншіден, бұл сөз поэзияның елегиялық жұптар түрінде жазылған формасына қатысты қолданылуы мүмкін. Елегиялық жұп – дактильдік гексаметрмен жазылған бір тармақ пен дактильдік пентаметрмен жазылған бір тармақтың бірігуі. Дактильдік гексаметр эпикалық поэзияда кеңінен қолданылатындықтан және элегиялық форма әрқашан эпикадан "төмен стиль" деп есептелгендіктен, элегия жазатын ақындар жиі эпикалық поэзияны еске алып, оған қатысты өзінің орнын анықтауға тырысты.

Классикалық ақындар

Классикалық Грекиядан жазылған элегиялық поэзияның алғашқы үлгілері келген. Бұл форма эпосқа шамамен бірдей кезеңде пайда болды, Грекия тарихының басында Архилох және Кеос қалалық Симонид сияқты авторлармен бірге. Эллинистік кезеңнің алғашқы көрнекті элегиялық ақыны Костың Филиты болды: Август ақындары оның есімін ұлы элегиялық шығармалармен байланыстырды. Ең ықпалды элегиялық жазушылардың бірі Филитке қарсылас болған Каллимах еді, ол римдік ақындарға, элегиялық және элегиялық емес ақындарға зор әсер етті. Ол элегия, эпосқа қарағанда қысқа және ықшам, тіпті әдемі және бағалауға лайық болуы мүмкін деген ойды таратып жүрді. Проперций оны өзінің қарсыласына келесі мәшһүр шумақпен байланыстырды:

Біздің заманымыздың 1-ші ғасырындағы риторик Квинтилиан Филитті элегиялық ақындардың арасында Каллимахтан кейін екінші орынға қойды. Каллимахтың элегиясының тақырыбы болған тағы бір грек элегиялық ақыны – Галикарнастық Гераклит. Гермесианакс та элегиялық ақын болды. Рим дәуірінің ең танымал элегиялық жазушылары – Катулл, Проперций, Тибулл және Овидий. Катулл, олардан үш ұрпақ бұрынғысы болғандықтан, жас әріптестеріне үлкен әсер етті. Олардың барлығы, әсіресе Проперций, Каллимахтан әсер алды, сонымен қатар бір-бірін жақсы оқыды және бір-бірінің шығармаларына жауап берді. Айта кетейік, Катулл мен Овидий элегиялық емес өлшемдерде де жазды, бірақ Проперций мен Тибулл олай істемеді.

Ағылшын ақындары

"Элегия" бастапқыда ағылшын тілінде аз ғана мысалдары бар классикалық форма болды. Алайда, 1751 жылы Томас Грей "Елдік шіркеудің зиратында жазылған элегия" атты туындысын жазды. Бұл өлең көптеген еліктеушілерге шабыт берді, көп ұзамай қайта жаңғырған Пиндарлық ода және "элегия" кең таралды. Грей "элегия" терминін тек қана жерлеу өлеңдері үшін емес, сонымен қатар жалғыздық пен қайғыға толы өлеңдер үшін де қолданды. Ол элегияны классикалық элегиялық өлшемнен де босатып, жаңаша жазды. Кейін Сэмюэл Тейлор Колридж элегиялық форманың "ойлы адам үшін ең табиғи" форма екенін және ол ақынның өзіне әсер ететін кез келген тақырыпты қамти алатынын айтты. Колридж өзінің анықтамасы элегияны лирикамен араластыратынын жақсы білді, бірақ ол өзі ұнататын лириканың есте сақтау және ойлау қабілетін баса көрсетіп, Грей танымал еткен элегия түріне сілтеме жасады. Сондай-ақ, Шарлотта Смит өзінің "Элегиялық сонеттер" жинағын сипаттау үшін осы терминды қолданды. Уильям Вордсворттың айтуынша, поэзия "тыныштықта еске түсірілген сезімдерден" тууы керек (Лирикалық Балладаларға алғы сөз, баса назар аударылды). Романтизмнен кейін "элегия" қайтыс болғандарды еске алуға арналған өлең деген тар мағынасына қайта оралды. Мысалы, Альфред Теннисонның "Шалот ханым" сияқты өлеңдерде автор біреуді құрметпен, көңілді түсірген тонмен мақтағанда элегиялық үн пайда болуы мүмкін. Ж. Р. Р. Толкин "Беовульф: Есімдер мен сыншылар" атты эссесінде Беовульфті батырлық элегия деп санайды.