Кіріспе

Нью-Делидегі Үндістан қақпасынан Раштрапати Бхаванға дейін созылатын бульвар. Бубанешвардағы көше.

Раджпат, ресми түрде Картьява Патх деп аталады, бұрын Кингсвей деп танылған, Үндістанның Нью-Делидегі салтанатты бульвары. Ол Раштрапати Бхаваннан Райсина төбесіндегі Виджай Чок және Үндістан қақпасы, Ұлттық соғыс ескерткіші арқылы Ұлттық стадионға дейін жалғасады. Аллеяның екі жағында кең газон, каналдар мен ағаштар тізіліп орналасқан. Бұл Үндістандағы ең маңызды жолдардың бірі саналады және 26 қаңтарда жыл сайынғы Республика күні шеруі осы жолмен өтеді. Жанпат ("Халық жолы" деген мағынада) жолды кесіп өтеді. Раджпат шығыстан батысқа қарай бағытталған. Делидің қаржы орталығы Коннаут-Плейстен солтүстікке қарай Раджпатқа қосылатын жолдар бар. Бұл бульвар Жаңа Дели құрылысы кезінде салынған. Райсина төбесіне көтерілгеннен кейін Раджпаттың екі жағында Хатшылық ғимаратының Солтүстік және Оңтүстік блоктары орналасқан. Соңында ол Раштрапати Бхаванның қақпаларында аяқталады. Виджай Чоктан өтетін Сансад Маргтан өткенде, Үндістан қақпасынан келгенде оң жақта Үндістан Парламенті ғимаратын көруге болады. Бұл жол Үндістанның көрнекті саяси қайраткерлерінің жерлеу рәсімдері үшін де пайдаланылады.

Атауы мен тарихы

1911 жылы Британ империялық үкіметі мен Вице-корольдік әкімшілігі Британ Үндістан империясының астанасын Калькуттадан Делиге көшіруге бекітті. Осыған сәйкес, сол жылы Үнді империясының мақсатты түрде салынған әкімшілік астанасы болатын Нью-Дели ауданында құрылыс жұмыстары басталды. Британдық билік жаңа қаланы салу үшін сэр Эдвин Лютенске жүгінді. Лютенс «салтанатты ось» деп аталатын, қазір Раджпат деп белгілі үлкен бульвардың төңірегінде орналасқан заманауи империялық қаланы жобалады. Лютенс вице-король сарайынан Дели қаласының панорамалық көрінісін көруді қалаған. Сөйтіп, Райсина төбесінен Раджпат және Үнді қақпасы арқылы көрініс кедергісіз ашылады, ол тек Ұлттық стадионмен ғана тоқтатылады. Раджпатты қоршаған ғимараттардың көп бөлігін Лютенс және жобаның екінші сәулетшісі сэр Герберт Бейкер жобалаған, ал құрылысын Сир Собха Сингх жүзеге асырды. Бұл ғимараттардың Үндістан үкіметіндегі маңыздылығы осы жолдың да маңызды болуын қамтамасыз етеді.

Атауы

Құрылысы аяқталғаннан кейін жол 1911 жылы Дурбар кезінде Делиге келген Үндістан императоры Георг V-нің құрметіне «Король жолы» немесе «Кингсвей» деп аталды. Сол кезде император астананы көшіру туралы шешімін ресми түрде жариялаған. Атауы 1905 жылы ашылған Лондондағы «Кингсвейге» ұқсас болды, ол да арнайы салынған магистральдық жол еді және Георг V-нің әкесі Эдуард VII-нің құрметіне (Ұлыбритания королі ретінде) аталған. Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін жолға ағылшынша атауының орнына хинди тілінде «Раджпат» деген атау берілді. Бұл есімнің толыққанды ауыстырылуынан гөрі қарапайым аударма болды, себебі хинди тіліндегі «Раджпат» сөзі «Король жолы» сөзімен мағынасы жақын. 2022 жылдың қыркүйегінде «Централь Виста» қайта дамыту жобасы аясында «Раджпат» жаңартылып, «Картавья Патх» деп қайта аталды. «Индия қақпасы» – Бірінші дүниежүзілік соғыста және Екінші ағылшын-ауған соғысында қаза тапқандардың құрметіне салынған Үндістанның соғыс ескерткіші. Бұл сонымен қатар белгісіз сарбаздың ескерткіші де болып табылады. Ұлттық соғыс ескерткіші – тәуелсіз Үндістанның қарулы қақтығыстарында күрескен әскери қызметшілерді құрметтеу және есте сақтау үшін салынған. Тәуелсіздік алғаннан бері түрлі қақтығыстарда, гуманитарлық көмек көрсету және төтенше жағдайларға жауап беру операцияларында 25 мыңнан астам Үндістан қарулы күштерінің әскери қызметшілері қаза тапты.

Қайта дамыту

Central Vista қайта дамыту жобасы 2021 жылдың 4 ақпанында құрылысын бастады және 2026 жылға дейін кезең-кезеңмен аяқталуы жоспарлануда. 2022 жылдың 8 қыркүйегінде қайта жаңғыртылған бульварды Премьер-министр Нарендра Моди салтанатты түрде ашты. Жоспарланған ландшафттар, жаяу жолдары бар газон, жасыл кеңістіктер, жаңартылған каналдар, ыңғайлы жабдықтар, жақсартылған көрсеткіштер және сауда орындары, жаңа жаяу өткелдер, жақсартылған тұрақ орындары, жаңа көрме тақталары және жаңартылған түнгі жарықтандыру сияқты көптеген жаңа мүмкіндіктер қосылды. Қатты қалдықтарды басқару, дауыл суларын басқару, қайта өңдеу орналымдары, жаңбыр суын жинау, суды сақтау және энергияны үнемдейтін жарықтандыру жүйелері сияқты жаңа экологиялық мүмкіндіктер енгізілді. Республика күнінің жыл сайынғы шеруіне арналған жұмылдырылатын орындықтар қосылды.