Кіріспе

Америкалық боялған шыны және зергерлік бұйымдарды жасаушы (1848–1933)

Луи Комфорт Тиффани (18 ақпан 1848 – 17 қаңтар 1933) – американдық суретші және дизайнер, ол сәндік өнер саласында жұмыс істеген және боялған шыныдағы еңбектерімен танымал. Ол модерн және эстетикалық өнер бағыттарымен байланысты. Ол Локвуд де Форест, Кандис Уилер және Сэмюэл Колманнан тұратын «Associated Artists» деп аталатын беделді дизайнерлер тобының мүшесі болды. Тиффани боялған шыны терезелер мен шамдар, шыны мозаикалар, үрленген шыны, керамика, зергерлік бұйымдар, эмаль және металл өнімдерін жасады. Ол әкесі Чарльз Льюис Тиффани құрған «Tiffany & Co.» отбасылық компаниясының алғашқы дизайн директоры болды.

Ерте мансап

Тиффанидің алғашқы көркемдік білімі суретші ретінде қалыптасты, ол Нью-Джерси штатының Иглсвуд қаласында Джордж Иннесс, ал Нью-Йорк штатының Ирвингтон қаласында Сэмюэл Колманнан сабақ алды. Ол сондай-ақ 1866 және 1867 жылдары Нью-Йорктегі Ұлттық дизайн академиясында, 1868 және 1869 жылдары салон суретшісі Леон Адольф Аугуст Беллимен оқыды. Беллидің пейзаж суреттері Тиффаниге зор әсер етті. Тиффани бастапқыда суретші болғанмен, 1875 жылдан бастап шыны өндірісіне қызығушылық танытып, 1878 жылға дейін Бруклиндегі бірнеше шыны шеберханаларында жұмыс істеді. 1879 жылы ол Кендис Уилер, Сэмюэл Колман және Локвуд де Форестпен бірігіп, «Луис Комфорт Тиффани және Америкалық суретшілер тобы» компаниясын құрды. Бұл кәсіп төрт жыл ғана сауатты. Топ қабырға қағазы, жиһаз және маталардың дизайнын жасады. 1881 жылы Тиффани Коннектикут штатының Хартфорд қаласындағы Марк Твен үйінің ішкі безендіруін жасады, ол бүгінге дейін сақталған.

Тиффани студиясының тарихы

Тиффани Колман, Локвуд ДеФорест және Кандис Уилермен серіктестік құрғаннан кейін, сондай-ақ L. C. Тиффани & Associated Artists интерьерлік безендіру фирмасын тіркегеннен кейін, шыны өнеріне ден қоюға деген ниеті Тиффаниді жеке шыны жасау фирмасын құруға баулыды. Алғашқы Tiffany Glass Company 1885 жылдың 1 желтоқсанында тіркелді. 1892 жылы Tiffany Glass & Decorating Company, ал 1900 жылы Tiffany Studios болып өзгерді. 19 жыл бойы ол Манхэттендегі көрме залы мен клиенттерін жабдықтау үшін коммерциялық шыны зауыдарын пайдаланды, бірақ өндіріс пен дизайн қауіпсіздігін толық бақылауда ұстағысы келді. Тиффани аймақтың әлеуетін жақсы білді және оның пештері табысқа жетуі үшін қаладағы тәжірибелі иммигрант жұмысшыларын, көбінесе итальяндықтарды, немістерді және ирландтарды жұмысқа алу қажет болды. Зауыт Квинс аймағындағы Коронадағы ескі Tiffany Studios болды, ол 43-ші даңғыл мен 97-ші көшенің оңтүстік-батыс бұрышында орналасқан. Бұл жерде мүсіншілер үшін қоладан өнер туындыларын құю және Тиффани үшін ең бастысы – едендерге арналған розеткалар, есік жақтаулары, терезе жиектері, шамдар және қабырға шамдары сияқты қоладан жасалған сәулеттік элементтер жасалды. 1893 жылы компания жаңа шыны зауытында алғашқы соққан шыны өнімдерімен бірге Favrile терминін енгізді. Оның алғашқы шамдарының бірнеше үлгілері 1893 жылы Чикагода өткен Әлемдік көрмеде көрсетілді. Мансабының басында Тиффани арзан жели банкаларын және бөтелкелерді пайдаланды, себебі оларда жақсы шыныда кездеспейтін минералды қоспалар бар еді. Ол жақсы шыны жасаушыларды қоспаларды қалдыруға көндіре алмағандықтан, өзі шыны жасауды бастады. Тиффани түрлі түстер мен текстурадағы опалесцентті шыныны қолданып, ерекше стильдегі витраждар жасады. Тиффани Стэнфорд Брейдің «мыс фольга» техникасының патентын алды, ол әрбір кесілген шыны бөлігін мыс фольгамен жиектеп, оларды біріктіріп, терезелер мен шамдар жасауға мүмкіндік берді, бұл бұрынғыдан беймәлім деңгейдегі егжей-тегжейлілікке қол жеткізуге мүмкіндік берді. Бұл әдіс түссіз шыныға эмаль немесе шыны бояумен бояу және шыны бөліктерін жүздеген жылдар бойы Еуропада витраж жасаудың басым әдісі болған қорғасын арналарға орнату әдісімен салыстырылады. Тиффани 1894 жылдың 13 қарашасында Favrile (көне француз тілінде «қолмен жасалған») сауда маркасын тіркеді. Кейіннен ол бұл сөзді барлық шыны, эмаль және керамика өнімдеріне қолданды. «Тиффанидің favrile шыны вазалары ежелгі Мысыр мен Таяу Шығыстан шабыттанған венециялық шыны жасау техникасына негізделген». Тиффани венециялық шыны жасаушы Антонио Сальвиатиға қызығушылық танытып, шыны жасаумен айналысты. Тиффани Сальвиатидің оқытуымен шыны жасауды үйренген Андреа Болдиниден техниканы зерттеді. 1902 жылы Тиффани әкесі Чарльз Льюис Тиффанидің бұрын Туриндегі Әлемдік көрмеде таныстырған Кипрлік әшекейлерге әсерленді. Ол осы әшекейлерге ұқсас favrile шыны желісін құрды. «1901 жылға қарай Тиффани өзінің мансабының шыңына жетті». «1902 жылы әкесінің қайтысынан кейін ол бүгінгі шамамен 20 миллион долларға тең мұрагерлік алды. Елу төрт жасында ол Tiffany & Co компаниясының алғашқы дизайн директоры және вице-президенті болып тағайындалды, сонымен қатар атақты әшекей фирмасында жетекші рөлдерді атқарып, өзінің кәсіпорындарын жалғастырды. 1902 жылы Тиффани ресми түрде Коронада жасалған барлық туындылар үшін Tiffany Studios сауда маркасын қабылдады, бірақ бұл таңба бұрын қолданылған болуы мүмкін». «Нэш көптеген ағылшын шеберлерін жұмысқа алды. Тиффанидің көзқарасы, Нэштің басқаруы және Чарльз Льюис Тиффанидің қаржысының арқасында фирма гүлденді. 1902 жылы Stourbridge Glass Company Тиффанидің Tiffany Furnaces компаниясына енді. Клара Дрисколл Тиффанидің жұмысқа алған көптеген талантты суретшілерінің бірі болды. Дрисколл Огайо штатының Таллмадж қаласында дүниеге келді. Дрисколл әйелдерге арналған Батыс резервтік дизайн мектебінде білім алды және 1888 жылы Нью-Йоркке көшіп, Метрополитен өнер мектебінде оқыды. Мунсонның Tiffany & Co мұрағатында сақталған суреттері табиғаттың сұлулығына, атап айтқанда Тиффанидің шыны өнімдерінен шабыт алған өсімдіктер мен гүлдерге ерекше назар аударады».

Агнес Нортроп

Агнес Нортроп (1857 – 1953) «Тиффани қызы» ретінде жұмысын бастап, кейін дизайнер болды. 2024 жылы Метрополитен өнер мұражайы оның «Бақша пейзажы» деген атпен белгіленген боялған шыныдан жасалған триптихін сатып алды.

Ақырғы мақсат

Тиффанидің шыны өнімдері 1910 жылдары сұраныстан қалып, 1920 жылдары жеке қола компаниясы үшін құю фабрикасы салынды. Тиффанидің көшбасшылығы мен шеберлігі, сондай-ақ әкесінің қаржысы мен бұрынғы фирмасы оған Тиффани студиясын бизнесін дамыту үшін маркетингтік стратегия ретінде қайта іске қосуға мүмкіндік берді. 1924 жылы фирма атауын өзгертті және А. Дуглас Нэш компаниясы болып қайта аталды. "General Bronze Corporation" компаниясын құрған Джон Полачек – бұрын Тиффани студиясында жұмыс істеген – "Римдік қола зауытын" (ескі Тиффани студиясы) сатып алды. Содан кейін General Bronze өзінің компанияларымен және Тиффанидің Корона зауытымен бірігіп, Нью-Йорктегі ең ірі қола өндірушісіне айналды. Тиффани экраны және басқа да Виктория дәуірінен қалған элементтер 1902 жылы Рузвельттің жөндеу жұмыстары барысында алынып тасталды, нәтижесінде Ақ үйдің интерьері архитектурасына сәйкес Федералдық стильде қайта жаңартылды.

Питтсбургтегі Бірінші пресвитериан шіркеуі

Питтсбургтегі 1905 жылғы Бірінші пресвитериан шіркеуінің ғимаратында Tiffany терезелері қолданылады, олардың бір бөлігінде боялған шыны пайдаланылған. Түсті шыныны қолданып, боялған шыны суреттерін жасау идеясы Англиядағы Өнер және қолөнер қозғалысының және оның жетекшісі Уильям Моррис еңбектерімен байланысты болды. Оливер Кимберли мен Франк Даффнер, «Даффнер мен Кимберли» компаниясын құрғандар, сондай-ақ Джон Ла Фардж, Тиффанидің осы жаңа американдық боялған шыны стиліндегі басты бәсекелестері болды. Тиффани, Даффнер және Кимберли, Ла Фаржпен бірге 1870-ші жылдардың соңында Бруклиндегі бірнеше шыны зауыттарында өнерлерін үйренді. 1889 жылы Париж көрмесінде Тиффани француз Art Nouveau өкілі Эмиль Галленің шыны туындыларына қатты әсерленді. Клара Дрисколл басшылығымен, әйгілі Tiffany шамдарындағы және басқа да туындылардағы гүлдік өрнектерді жасауда маңызды рөл атқарды. Тиффани интерьерінде мозаикалар да кеңінен қолданылды. Мозаика шеберханасын, көбінесе әйелдерден құралған командамен, 1898 жылға дейін Швейцарияда туған мүсінші және дизайнер Якоб Адольф Холцер басқарды.

Tiffany & Co. (Тиффани және басқалар)

1902 жылы Тиффани әкесі құрған «Тиффани & Co» зергерлік компаниясының алғашқы дизайн директоры болды. 1911 жылы Мексика қаласындағы «Беллас-Артес» сарайы үшін құрастырылған алып шыны қабырға орнатылды. Кейбір адамдар оны шедевр деп есептейді. Тиффани өзінің барлық шеберлігін 84 бөлмелі, Лонг-Айлендтегі (Нью-Йорк) Лорелл-Холлоу ауылында салынған «Лорелтон-Холл» үйін жобалауға жұмсады, ол 1905 жылы аяқталды. Кейін бұл мүлік 60 акр (243,000 м²) жермен бірге өнер студенттеріне арналған қорына сыйланды, 1949 жылы сатылды және 1957 жылы өрт сөндірілмей жанып кетті. Шыны және зергерлік бұйымдармен танымал болғаннан бөлек, Тиффани бүгінгі таңда «Нью-Йорк Янки» клубының логотипі ретінде танылған нышанды да жасады.