Кіріспе
Адель – Батыс Йоркшир, Англиядағы Лидс қаласының маңындағы аудан. Оның оңтүстігінде Уитвуд, батысында Кукридж және Холт Парк, шығысында Алвудли және Муртаун, солтүстігінде Брамхоуп, Артингтон және Экуп жатыр. Адель Лидс қалалық кеңесінің Адель және Уорфдейл округінің және Лидс Солтүстік-Батыс парламенттік сайлау округінің құрамына кіреді. Лидстің көптеген аудандары сияқты Адельдің шекарасын анықтау қиын, бірақ Адель шіркеуі мен екі мектеп Отли жолынан, A660-тан шығысқа қарай орналасқан, ал почта кеңсесі сол жолда орналасқан.
Adel is a suburb of Leeds, West Yorkshire, England. To its immediate south is Weetwood, to the west are Cookridge and Holt Park, to the east are Alwoodley and Moortown, and to the north are Bramhope, Arthington and Eccup. It forms part of the Leeds City Council ward of Adel & Wharfedale and the parliamentary constituency of Leeds North West. In common with many areas of Leeds it is not easy to define the boundaries of Adel, but Adel Church and the two schools are well to the east of Otley Road, the A660, although the post office is on that road.
Тарих
Адель римдік бекініс орнына жақын орналасқан, Тадкастерден Илклиге дейінгі ежелгі жол жанынан өтеді. (Long Causeway бойындағы жаяу жолының бастапқы римдік тастардан жасалғаны айтылған, бірақ 1960 жылдары қауіпті болғандықтан кеңес оларды алып тастады. Жаяу жолының бір бөлігі Long Causeway және Stairfoot Lane арасындағы түйіскен жерден басталып, Bedquilts ойын алаңдарының кіреберісіне дейін ауыстырылды.) Адельде романо-британ дәуірінен бірнеше жазулы тастар табылды, сондай-ақ 1864 жылы қалпына келтіру жұмыстары кезінде шіркеудің негізінде бірнеше англосаксон тастары табылды. Бұл заттардың кейбіреулері Лидс қалалық мұражайында, Кукридж көшесінде қойылған. 1702 жылы Экуп-Мур маңындағы римдік ғимараттардың негізінде табылған екі құрбандық тасы PIENTISSIMA және D. M. S. CANDIDINAE, FORTUNA PIA V. A. X. деген жазулармен жазылған. Сондай-ақ, бірнеше үлкен құмыралар да табылды. Кейінірек «Ада төбесінің» жанында Бригантия құдайына арналған құрбандық тасы, сондай-ақ бірнеше мүсіндер мен монеталар табылды. 1849 жылы Аддл Милл шаруашылығында тас қабір табылды. Бұл аймақтың римдік атауы ұзақ уақыттан бері Бургодунум деп есептелген, бірақ Йоркшир археологиялық қоғамы бұл «күмәнді» екенін айтады. Басқа бір атауы – Бургодурум, яғни Су жолындағы бекініс. Бұл атаудың белгілі Бельгиядағы кельттік Вердун дыбысына ұқсас «Бурден» деп қысқартылғаны да болжамдалады. Бекініс маңында англ ауылы пайда болған және ауылда шіркеу салынған. Адель 1086 жылғы Domesday Book-та Адель деп тіркелген. 1816 жылға дейін қолданылған тағы бір жазу – Аддл. Көптеген зерттеушілер атаудың көне ағылшын тіліндегі adela – «лақты, батпақты жер» деген сөзден шыққанын айтады, бірақ Ада (немесе Eadda, Eada немесе Ædda сияқты ұқсас англосаксондық есімдер) + көне ағылшын тіліндегі lēah – «ашық жер, шалғын» деген сөздерден де шығуы мүмкін деген пікірлер бар (жақын жердегі Headingley DB: Hedingelei & hedingeleia сөздерімен салыстырыңыз). Адель приході солтүстікте Уорф өзеніне дейін созылып, Адель, Артингтон, Брири, Кукридж және Экуп ауылдарын қамтыды. 1152 жылы жақын жердегі Кирксталл систерциандық аббаттығы құрылды. Сол кезде Адельде ежелгі саксон ғимаратының орнына Киелі Иоанн Креститель шіркеуі салынды. Қазіргі шіркеу нормандық стильде салынған, бірақ ол Ледшам ауылындағы 7-ғасырдың соңындағы англосаксон шіркеуіне өте ұқсас, ол «Батыс Йоркширдегі ең көне шіркеу (және ең көне ғимарат)».
Адель Чирк
Сент-Джон Баптист шіркеуі, Адель приход шіркеуі, «Йоркширдегі ең жақсы және толыққанды Норман шіркеулерінің бірі» деп сипатталады. Бұл I санаттағы ғимарат; күн сағаты, тіреу тасы және бірнеше ескерткіштер II санаттағы мүліктер болып есептеледі. Ол 1150–1170 жылдар аралығында роман стилінде салынған және сол кезден бері көп өзгермеген, бірақ 1838–1839 жылдары Р. Д. Чантрелл қоңырау мұнарасын қосты. Қазіргі заманғы ағаш шатырымен қорғалған кіреберіс есігінде жануарлар бастары мен зигзаг өрнектерімен әсем безендірілген арка бар; ішінде солтүстік және оңтүстік қабырғаларында жануарлар, Мәсіхтің шомылуы және айқышқа ілінуі бейнеленген 81 сәнді қоршау орналасқан, ал ғимараттың аркасында 37 қабақ басты және зигзаг өрнектері бар. Оңтүстік есіктің үстіндегі қақпашада Евангелистер мен құдіретті Мәсіхтің суреттері бейнеленген панельдер болған. Роман стиліндегі қола есік қағысы, көбінесе «Құтқарылу сақинасы» деп аталатын бұл нысан түпнұсқасының көшірмесі, себебі түпнұсқасы 2002 жылы ұрланған. Ол «шамамен 1200 жылы Йорк қаласында жасалған (салыстырыңыз, Йорк қаласындағы Барлық Әулиелер шіркеуі)» және «өте жақсы сапалы, сақинаны қысқан арыстан басы және аузынан адам басы шығып тұрған құбыжық басы бар еді». Бұл мүсін жануардың адамды жұтып жатқанын бейнелейді, бұл адамзаттың Қиямет күніндегі тағдыры туралы ескерту.
Адель бөгеті
Адель бөгеті – Йоркшир жабайы табиғат қорына тиесілі және оның басқаруындағы жабайы табиғат қорығы. Ол 1968 жылдың мамыр айында ашылды. Қорықтың ауданы 19 акрды құрайды және онда екі жасыру орны бар. Лидс құс бақылаушылар клубы алғашқыда бұл жерді дамытқан, ал Йоркшир жабайы табиғат қоры 1987 жылы қорықты иеленді.
Адельдің бүгінгі күні
Адель – Лидс қаласына жақын, Адель крагтары мен Мейнвуд аңғары жолының маңында орналасқан, ерекше ауылдық атмосферасы бар, негізінен тұрғын үйлерден тұратын аудан. Адельде екі бастауыш мектеп бар: Сент-Джон Баптист бастауыш мектебі және Адель бастауыш мектебі. Адель Лидс қалалық кеңесінің Адель және Уорфдейл бөлігінде және Лидс Солтүстік-Батыс сайлау округінде орналасқан, оны Алекс Собель депутаты ұсынады. Адель шіркеуіне жақын Йорк Гейт орналасқан – ескі ферма үйі, абаттандырылған бағы және кіреберістегі жолдармен салынған лабиринт. Бақтарды «Perennial» – Бағбандардың Корольдік қайырымдылық қоғамы меншіктендіріп, олар тұрақты түрде жұртшылыққа ашық. Шіркеуге жақын Адель еске алу залы мен спорт алаңы да бар. Зал 1928 жылдың 14 қарашасында Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза болғандардың құрметіне ашылды. Залдың сыртындағы 20 тонналық тас 1922 жылдың мамыр айында Адель Мурдан көшіріліп, болашақ залдың орнына орнатылды. Залда «Адель садақшылары» клубы орналасқан, олар 1962, 1967, 1970 және 1988 жылдары «Scorton Arrow» жарысын өткізді, сондай-ақ 1945 жылы құрылған «Адель ойыншылары» әуесқой театр ұжымы жылына үш қойылым қояды. Адельде Лидстегі ең көне гольф клубы, Адель методистік шіркеуі және 1868 жылға дейін тарихы бар Адель квакерлер үйі орналасқан. Батыс жағында Лидс университетінің спорт алаңдары және (қазір жабық) Бодингтон жатақханасы бар, бұл бұрын университеттегі ең ірі жатақхана болған. Лидс Адель хоккей клубы – ерлер, әйелдер, аралас және жасөспірімдер командалары бар ірі хоккей клубы осы жерде орналасқан. Адель Лидс қаласының орталығымен автобус қатынасы арқылы байланысқан, оның ішінде First Leeds компаниясы басқаратын 28-маршрут. Холт Парктегі «Asda» дүкені қате түрде «Адельдегі Asda» деп аталады, мүмкін, географиялық тұрғыдан дұрыс болмаса да, «Адель» термині көп ғасырларға соққан тарихи термин, ал «Холт Парк» термині аймақтың өзінен бұрын пайда болған жоқ. Адель Вудс автотұрағының жанында орналасқан Адель жартасы – екі жартастан тұратын, оқшауланған таулы массив. Адель жартасына тау шаруаларымен айналысу үшін келген альпинистер 17 маршрутты тіркеген.