Кіріспе

Айдахо штатындағы, АҚШ-тың федералды қорғалатын аймағы.

Фрэнк Черч – «Қайтар жоқ өзені» жабайы табиғат аймағы – Айдахо штатындағы қорғалатын жабайы аймақ. Бұл аймақ бірнеше тау жоталарын, көптеген жануарлар мен өсімдіктерді және танымал сағалық рафтингке арналған Салмон өзенін қорғайды.

Сипаттама

Жақын маңдағы Gospel Hump Wilderness және қоршаған қорғалмаған жолсыз орман шаруашылығы жерімен бірге, ол 3,3 миллион акр (13 000 км²) жолсыз аймақтың ядросы болып табылады. Ол солтүстікке қарайғы Selway Bitterroot Wilderness-тен жалғыз топырақ жолмен (Магрудер дәлізі) бөлінген. Аймақтың көп бөлігі қызыл қайын және шыршалы орманмен жабылған, ал төменгі биіктіктегі өзендер бойында құрғақ, ашық жерлер кездеседі.

Ұлттық ормандар

Фрэнк Черч – No Return өзені даласы алты түрлі ұлттық орманның аумағында және Жерді басқару бюросының өте шағын бөлігінде орналасқан, бұл басқа далалардан гөрі көбірек құрамдас бөліктерге ие. Жер ауданының кему ретімен тізімделгендер:
Пайетт ұлттық орман (33,45%)
Чаллис ұлттық орман (21,78%)
Салмон ұлттық орман (17,81%) (қазір әкімшілік тұрғысынан Чаллис ҰО-мен біріктірілген, сондықтан олардың жалпы ауданы 39,59%)
Бойз ұлттық орман (14,06%)
Биттеррот ұлттық орман (8,18%)
Нез Перс ұлттық орман (4,68%)
Жерді басқару бюросы (0,034%)

Тарих

1931 жылы Орталық Айдаходағы 1,090,000 акр (4,400 км²) АҚШ Орман шаруашылығы қызметі Айдахоның табиғи аймағы деп жариялады. 1963 жылы Селвей-Биттеррут жабайы аймағы үш бөлікке бөлінді: Селвей-Биттеррут жабайы аймағы, Салмон өзенінің бастау жайы және Магрудер дәлізі – екі аймақ арасындағы жер. Франк Черч 1964 жылғы Жабайы табиғат заңының Сенаттағы жақтаушысы болды, ол 9 миллион акр (36,000 км²) АҚШ жерін Ұлттық жабайы табиғатты сақтау жүйесінің бөлігі ретінде қорғады. 1968 жылы ол «Жабайы және көркем өзендер туралы» заңды ұсынды, оған Салмон өзенінің ортаңғы саласы кірді, сонда өзендер «еркін ағып тұру жағдайында сақталуға тиіс, және олар мен олардың жақын аумағы қазіргі және болашақ ұрпақтардың пайдасы мен ләззаты үшін қорғалуға тиіс» делінген. Черчтің экологиялық заңнамасы 1980 жылы Орталық Айдахо жабайы аймағы заңының қабылдануымен аяқталды. Бұл заң Айдахоның табиғи аймағын, Салмон өзенінің бастау жайын және Магрудер дәлізінің бір бөлігін біріктіру арқылы «Қайта оралу жоқ өзені» жабайы аймағын құрды. Бұл актіні сол жылдың соңында Конгреске жіберді және Картер 1980 жылдың 23 шілдесінде заңға қол қойды. 1984 жылдың қаңтар айында Конгресс панкреатикалық қатерлі ісікке шалдыққан сенатор Черчті құрметтеп, аймақты «Фрэнк Черч – Қайта оралу жоқ өзені» жабайы аймағы деп атады. Айдахо штатының сенаторы Джим МакКлюр ақпан айының соңында Сенатқа бұл ұсынысты енгізді, ал президент Рейган 14 наурызда, Черч 7 сәуірде 59 жасында қайтыс болғанға дейін төрт аптадан аз уақыт қалғанда заңға қол қойды.

Жабайы табиғат

Өлшеміне байланысты бұл жабайы аймақ сүтқоректілердің алуан түрлеріне, оның ішінде сирек кездесетін, осал түрлерге тыныш мекен береді. Жабайы аймақта тау арыстандары мен сұр қасқырлар көптеп қоныстанған. Қара аюлар, еліктер, койоттар және қызыл түлкілер аймақ бойынша шашырап орналасқан. Бұл жабайы аймақтағы басқа да еңкейтін жануарларға бигхорн қойлары, тау ешкілері, бұлан, қашан, елік және аққұйрықты бұғылар жатады. Бұл аймақ гризли аюлары үшін қолайлы ортасы бар континенттік штаттардағы санаулы аймақтардың бірі саналғанымен, белгілі бір популяциялары табылмаған. Бұдан өзге, бұл жабайы аймақ 48 штаттың төменгі бөлігіндегі қасқырлар үшін маңызды мекендердің бірі болып табылады. 1948 жылы Айдаходан парашютпен түсірілген суырлар мұндағы дені сау колонияны құрды. Бұрын қасқырлар Айдахоның дерлік барлық аумағында кездесетін, бірақ 1930 жылға қарай ату, тұзаққа түсіру және улану салдарынан жергілікті түрлердің бірі жойылып кетті. Төменгі 48 штаттың ішінде олардың жойылу қаупі туғаннан кейін, Айдаходағы қасқырлар 1974 жылы Құрып бара жатқан түрлер туралы заңға сәйкес қорғалатын түрлер ретінде жарияланды. 1995 жылы алыс орналасқандығы, жемтің жеткілікті болуы және аймақтың федералдық билікке бағынуы себептерімен Канададан қасқырлар қайтадан әкелінді. Сол жылы қасқырлар Йеллоустоун Ұлттық паркіне де босатылды. Келесі жылы үш топ анықталды және алғашқы балапандар байқалды. 1998 жылға қарай кем дегенде 10 көбейту жұбы болды, бұл қалпына келтіру жобасының бір бөлігі болды. Сенаттың бюджеттік заңына қоса тіркелген талапқа сәйкес, АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі 2011 жылы Айдахо және Монтанадағы қасқырларды құрып бара жатқан түрлер тізімінен шығарды.

Оқиғалар

2013 жылдың 7 тамызында зейнеткер шериф және үш атты жолаушы қиын-қыстау аймақта Ханна Андерсонды және оны ұрлап кеткен Джеймс ДиМаджионы кездестірді. ФБР агенттері Андерсонды құтқарып, ДиМаджионы 10 тамызда Морехед көлі жанында өлтірді.