Р. Орин Корнетт: Есімді білмейтін балаларға оқу-жазуды үйреткен ғалым

Кіріспе

Р. Орин Корнетт (13 қараша 1913 – 7 желтоқсан 2002) – американдық физик, университет профессоры және әкімші, сонымен қатар есту қабілеті бұзылғандар үшін Cued Speech деп аталатын сауаттылық жүйесін ойлап тапқан адам.

Өмірбаян

Р. (Ричард) Орин Корнетт 1913 жылғы 14 қарашада Канзас шекарасына жақын, Алфальфа округінде орналасқан, қазірде құрамына кірмейтін Дрифтвуд қаласында дүниеге келді. 1934 жылы Оклахома баптист университетінен математикадан BS дәрежесін, ал 1937 жылы Оклахома университетінен MS дәрежесін алды. 1940 жылы Корнетт Техас университетінде (Остин) физика және қолданбалы математикадан докторлық диссертациясын қорғады, оның тақырыбы «Шеттік тонның акустикалық спектрлері» болды. 1935 жылдан 1945 жылға дейін доктор Корнетт Оклахома баптист, Пенсильвания және Гарвард университеттерінде физика, математика және электроника пәндерін оқытты. 1959 жылы Корнетт АҚШ Білім министрлігінің Жоғары білім бөлімінің директоры болды. Осы қызметте, Галаудет колледжінің (қазіргі Галаудет университеті) қаржыландыруын қарап отырғанда, ол көптеген есту қабілеті бұзылған адамдардың оқу деңгейінен төмен оқу дағдыларына ие екенін және туған тілінде сауаттылыққа жете алмайтынын көргенде қатты ойға келді. 1965 жылы Корнетт Галаудеттегі перспективалық жоспарлау жөніндегі вице-президент лауазымын қабылдады. 1970-1971 оқу жылында ол Галаудет колледжінің кампусындағы саңыраларға арналған үлгілік орта мектептің директоры міндетін атқарды. 1966 жылы ол факультет мүшесі болды. 1966 жылы Cued Speech әдісінің пайда болуы саңыралар білімі саласында жаңа мүмкіндіктер ашты. Корнеттің Cued Speech жүйесі сөйлеу тіліндегі барлық дыбыстарды сөйлеушінің ерінінен шыққанда бір-бірінен анық ерекшелендіруге болатындығы туралы гипотезаға негізделген. Есту қабілеті бұзылған адамдар тілді есту арқылы емес, көру арқылы, естуші адамдар сияқты үйренетін еді. Корнетт бұл жүйе туралы былай деді: «Бірнеше айлық зерттеу мені олардың (есту қабілеті бұзылған адамдардың) оқу проблемасының түпкі себебі – сөйлеу тілін үйренудің қолайлы жолының болмауы екеніне көндірді, олсыз олар қарым-қатынас үшін сөйлеуді пайдалана алмайды, жақсы ерінмен оқи алмайды немесе жазылған әрбір сөзді тануға үйренуден гөрі оқуға үйрене алмайды. Сондықтан, мен нақты уақытта көру арқылы сөйлеу тілін дәл бейнелеудің ыңғайлы тәсілі қажет екеніне келдім. Міне, мен шешуге бел буған мәселе, менің бағытымды анықтаған қажеттілік». 19 жылғы 21 қаңтарда 59 жыл бірге өмір сүрген әйелі Лорен қайтыс болды. Корнетт 2002 жылғы 17 желтоқсанда Мэриленд штатының Лорел қаласында 89 жасында дүние салды.

R. (Richard) Orin Cornett was born in Driftwood, Oklahoma, a now unincorporated town near the Kansas border located in Alfalfa County, on November 14, 1913. He earned his BS degree in mathematics from Oklahoma Baptist University in 1934, followed by an MS from the University of Oklahoma in 1937. In 1940, Cornett was awarded a Ph. D. in physics and applied mathematics from the University of Texas at Austin, with his thesis entitled, “Acoustic Spectra of Edge Tones.” From 1935 to 1945, Dr. Cornett taught physics, mathematics, and electronics at Oklahoma Baptist, Penn State, and Harvard Universities. In 1959, Cornett became the director of the Division of Higher Education at the U. S. Office of Education. While in that position, upon the review of funding for Gallaudet College (present day Gallaudet University), he was appalled to discover that most deaf persons had below grade level reading skills and fail to achieve literacy at a native level. In 1965, Cornett accepted a position as the Vice President for Long Range Planning at Gallaudet. and during the 1970 1971 academic year he was the acting director of the Model Secondary School for the Deaf on the Gallaudet College campus. He was made a member of the faculty in 1966. The invention of Cued Speech in 1966 opened a new field within deaf education. His Cued Speech system was based on the hypothesis that if all the sounds in the spoken language could clearly be made to look different from each other coming from the lips of the speaker, those who were hearing impaired would learn a language in much the same way as a hearing person, but through the use of their vision rather than acoustically. Of the system, Cornett stated, "A few months of study convinced me that the underlying cause of their (deaf persons) reading problem was the lack of any reasonable way to learn spoken language, without which they could not use speech for communication, become good lipreaders, or learn to read (as opposed to being taught the recognition of each written word). So, I really started with the conclusion that what was needed was a convenient way to represent the spoken language accurately, through vision, in real time. That was the problem I set out to solve, the perceived need that set my direction.”

Cornett died on December 17, 2002, in Laurel, Maryland, at the age of 89. His wife of 59 years, Lorene, had died on January 21 of the same year.

Тану

Корнетттің жетістіктеріне үш құрметті докторлық дәрежесі кіреді: 1963 жылы Оклахома баптистік университетінің үздік түлектеріне арналған сыйлық, Нью-Йорк нашар еститін адамдар лигасының 1988 жылғы Нитчи сыйлығы және 1992 жылы Ұлттық коммуникациялық бұзылулар кеңесінің берген Ерекше қызмет сыйлығы. Корнетт 1956 жылдан бері үздіксіз «Америкада кім кім» атты Маркиз кітабында тізімделген, сондай-ақ «Әлемде кім кім», «Кім не біледі», «Америка ғылым қайраткерлері», «The Blue Book: Ағылшын тілінде сөйлейтін әлемнің көшбасшылары» және басқа да бірнеше өмірбаяндық сөздіктерге енген.