Кіріспе

Американдық философ (1949 жылы туған) – американдық философ.

Дэвид Кристофер Келли (23 маусым 1949 жылы туған) – американдық философ. Ол өзін объективист деп жариялайды, бірақ объективизмді басқа мектептер қайта қарастыра және оған әсер ете алады деген пікірі басқа объективистермен келіспеушілік тудырды. Келли – философия саласында бірнеше кітаптың авторы және 1990 жылы Леонард Пейкофф пен Айн Рэнд институтымен қарым-қатынасын тоқтатып, құрған «Атлас қоғамының» негізін қалаушы.

Білім және мансап

Дэвид Келли Огайо штатының Шейкер-Хайтс қаласында дүниеге келген. Ол Браун университетінде философия бакалавры және магистрі дәрежелерін алды, онда американдық рационалист Родерик Чишолммен оқыған. 1975 жылы Принстон университетінде Ричард Рортидің жетекшілігімен "Сендердің дәлелі" тақырыбында докторлық диссертациясын қорғап, философия ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. Ол жеті жыл бойы Вассар колледжінде философия және когнитивтік ғылымдардан доцент болып жұмыс істеді. Содан кейін ол Брандейс университетінде қысқа мерзімге логикадан сабақ берді, сонымен қатар Баррон және басқа басылымдар үшін тәуелсіз жазушы болып еңбек етті. Айн Рэндтің жақын адамы болған Келли 1982 жылы оның қоштасу рәсімінде Рудьярд Киплингтің "Егер—" атты сүйікті өлеңін оқыды.

Объективизмнің "ашық" фракциясы

1985 жылы Леонард Пейкофф пен Эд Снайдер Объективизмді зерттеуге және қолдауға арналған Айн Рэнд институтын (ARI) құрды. Келли бастапқыда ARI-мен байланыста болды, бірақ 1989 жылы оны «Интеллектуалды белсенді» бюллетенінің редакторы Питер Шварц, либертариандық кітап сатушы Laissez Faire Books (LFB) қолдауымен сөз сөйлегені үшін сынады. Шварц бұл әрекеттің Объективизмнің моральдық санкция принципін бұзуы мүмкін екенін айтты. Ол Келлидің LFB-ге моральдық қолдау көрсетіп, олар ұйымдастырған шараға қатысқанын мәлімдеді. Шварц LFB-ді моральдық тұрғыдан жарамсыз деп санады, себебі ол Айн Рэндтің «Күшті құштарлығы» сияқты, Рэнд пен Объективизмге қарсы жаулық және қаралағыш сипаттағы кітаптарды насихаттады. Келли Шварцтың санкция принципін түсіндіруіне қарсылық білдіретін «Санкция мәселесі» атты жеке таратылған эссе жазды. Кейін Пейкофф Шварцтың пікірін қолдап, Келлидің аргументтері Объективизмнің негізгі принциптеріне қайшы келеді деп мәлімдеді. Ол сондай-ақ Объективизмді «жабық жүйе» деп жариялады, онда тек Рэндтің өзі жақтаған философиялық принциптер ғана бар екенін айтты. Келли бұл дауға «Шындық және төзімділік» атты монографиясымен жауап берді, кейіннен ол кеңейтіліп, «Айн Рэндтің даулы мұрасы» деген атпен қайта басылды. Келли Объективизмді түзетулер мен толықтыруларға ашық «ашық жүйе» деп мәлімдеді. Бұл келіспеушілік Объективист қозғалысын екі топқа жіктеді. 1990 жылы ол «Ақыл, жеке тұлға, жетістік және капитализм» идеалдарын қолдайтын мәдени құндылықтарды қорғауға бағытталған коммерциялық емес ұйым – Объективизмді зерттеу институтын (IOS) құрды. IOS, Айн Рэнд институтына балама ретінде құрылды. IOS Объективизм бойынша ғылыми зерттеулерге демеушілік етті және ғалымдар мен аспиранттар қатысатын жазғы семинарлар ұйымдастырды. 1999 жылы IOS, ұйымның көпшілікке тарату және қолдау көрсету бағытына көшкеніне байланысты Objectivist Center (TOC) деп аталды. 2004 жылы Келли өзінің ғылыми қызығушылықтарын іске асыру үшін TOC атқарушы директоры лауазымынан кетіп, ұйым қайтадан Атлас қоғамы (TAS) болып аталды. 2008 жылы Келли TAS атқарушы директоры лауазымына қайта оралды. 2018 жылы ол зейнетке шықты, бірақ ұйымның сенімділер кеңесіндегі қызметін жалғастыруда.

Ғылыми еңбектері

Келлидің кітаптары философияның әртүрлі тақырыптарын қамтиды. Олардың қатарында: "Сендердің дәлелі" кітабы, ол қабылдау туралы ерекше бір түрін тікелей реализм ретінде қорғайды; "Бейнелеусіз жекешелік", ол ізгілікті бір ізгілік ретінде зерттейді; "Өзінің өмірі", әлеуметтік мемлекеттің моральдық сынағы; және "Айн Рэндтің даулы мұрасы", объективистік қозғалыстағы жіктерге назар аударады. Роджер Донвеймен бірге ол "Laissez Parler: Электрондық медиадағы еркіндік" кітабын жазды, ол радио хабарларын таратуды мемлекеттік реттеуді сынап бағалайды. Келли 1998 жылдан бері философия саласында көптеген ғылыми еңбектер жариялаған жоқ, бірақ көпшілік алдында лекция оқыған, курстар өткізген және саясат пен қазіргі оқиғалар туралы мақалалар жазған. Соңғы он жылдағы ағымдағы зерттеу және жазу жобасы – оның шедевр туындысы, "Объективизмнің логикалық құрылымы", оны экономист Уильям Томаспен бірлесіп жазуда. Оның соңғы ғылыми мақаласы – "Rand Versus Hayek on Abstraction" ("Рэнд пен Хайек абстракция туралы"), 2011 жылдың күзінде "Reason Papers" журналында жарияланды – Рэнд пен Фридрих Хайектің таным және сана туралы көзқарастарының ұқсастықтары мен айырмашылықтарын "сипаттап, түсіндіретін" еңбек. Келли "Атлас күресі: ІІІ бөлім" фильмінің сценарийіне кеңесші болды, ол Рэндтің "Атлас күресі" романының үшінші бөлімі.