Кіріспе

Wickes класының эсминшісі. USS Schley (DD 103) – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткен, кейіннен Екінші дүниежүзілік соғыста APD 14 болып белгіленген кеме. Ол Винфилд Скотт Шлейдің құрметіне аталған алғашқы кеме болды.

Құрылыс және іске қосу

Шлей 1917 жылғы 29 қазанда Калифорния штатының Сан-Франциско қаласындағы Union Iron Works компаниясында салынды. Кеме 1918 жылғы 28 наурызда Элеонора Мартиннің демеушілігімен суға жіберілді. Эсминец 1918 жылғы 20 қыркүйекте командир Роберт К. Гиффен басқаруымен құрамына қабылданды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Шлей 1918 жылы 10 қазанда Сан-Диегодан шығыс жағалауға қарай жүзіп, 12 қарашада Нью-Йорктен Жерорта теңізіне қарай жол тартты. 1919 жылы 24 қаңтарда Италияның Таранто қаласында ол Түркиядағы аға американдық теңіз офицері Марк Л. Бристолды алып, Константинопольге жеткізді. Содан кейін Schley Адриатика теңізінде міндеттерді атқарды, 17 ақпаннан 15 сәуірге дейін Италияның Пола қаласында станциялық кеме ретінде дислокацияланды, одан кейін Адриатикадағы итальяндық және югослав порттарына сапарлап, 2 шілдеде АҚШ-қа бағыт алды. Schley 1919 жылы 8 қыркүйекте Сан-Диегоға оралды және 1922 жылы 1 маусымда резервке жіберілгенге дейін, Сан-Францискоға жөндеуге барудан басқа, сол жерде болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Еуропа қайтадан соғысқа кірісіп, Тынық мұхитында соғыс қаупі туған кезде, 1940 жылғы 3 қазанда «Шлей» Сан-Диегода қайтадан қолданысқа кірісті. Ол 17 желтоқсанда Пёрл-Харборға келді. 1941 жылғы 7 желтоқсанда жапондық ұшақтар Пёрл-Харборға шабуыл жасағанда, эсминец күрделі жөндеуден өтіп жатқан кемелердің арасында тіреліп, қарулары бөлшектелгендіктен, тек қолқышаптан атудан басқа ештеңе істей алмады. Оның күрделі жөндеу жұмыстары асығыс түрде аяқталды; 20 желтоқсанда ол Пёрл-Харборға жақындаған арнада күзет тұрағына орналасты. Ол шамамен бір жыл Гонолулу мен оның маңында жұмыс істеді. 1942 жылғы 13 желтоқсанда ол Гавайи суларынан шығып, Пьюджет-Саунд әскери-теңіз кемежайында жылдам тасымалдау кемесіне айналдыруға кірісті. «Шлей» 1943 жылғы 6 ақпанда APD 14 ретінде қайта жіктелді. 22 ақпанда «Шлей» Пёрл-Харборға оралып, Жаңа Гебрид аралдарына бет алды, 27 наурызда Эспириту-Сантоға жетті. Оңтүстік Тынық мұхитында ол теңіз жаяу әскерлерімен және басқа да әскерлермен қарқынды жаттығулар жасады, патрульдік және сүйемелдеуші кеме ретінде қызмет етті, сондай-ақ Соломон аралдары, Жаңа Гебрид аралдары, Америка Самоасы және Жаңа Зеландия арасында тасымалдау жұмыстарын жүзеге асырды. «Шлей» алғаш рет 30 маусымда Нью-Джорджияда ұрыс жағдайында десантқа қатысты. Екі басқа APD және бірнеше кіші кемелермен бірге ол Вангунудың оңтүстік-батыс жағасындағы Уикхам Анкориджге әскерлерді жағаға шығарды. 5 шілдеде ол Нью-Джорджиядағы Райс Анкориджге әскерлердің екінші тобын тасыды. Осы операция кезінде жапондық күшейткіш тобы кешігіп оқиға орнына жетіп, кері шегінетін кезінде алыс қашықтықтан торпедамен атып «Стронг» кемесін батырды. Рис Анкориджге жабдықтар мен оқ-дәрілерді тасығаннан кейін «Шлей» 1 тамызда Эспириту-Сантодан Маре аралындағы кемежайға күрделі жөндеуге кетті.

1944 жыл

Шли 7 қазан күні батыс жағалаудан Перл-Харборға аттанды, бірақ Перл-Харбордағы қозғалтқыштарын жөндеуге жылдың қалған бөлігі кетті. 1943 жылғы 30 желтоқсанда ол Маршалл аралдарына шабуылға дайындалып жатқан күштерге қосылу үшін Сан-Диегоға келді. Күш 1944 жылғы 13 қаңтарда батыс жағалаудан шығып, 31 қаңтарда Кваджалейнге жетті. Шли сол күні әскерлерін түсіріп, 7 ақпанда оларды қайтадан кемеге мінгізгенге дейін суасты қайықтарына қарсы күзеттік міндетін атқарды. Бір аптадан кейін ол Эниветокке бағытталды. Ондағы іс-әрекеттері шағын, жылдам көліктердің мүмкіндіктерін көрсетті. 17 ақпанда ол келді және сол түні америкалық әскерлер күні бұрын басып алған Энгебиден жаудың енуіне жол бермеу үшін Бпгон аралына әскерлерін түсірді. Ертесіне таңда ол Эниветок аралының батысындағы қалған аралдарды басып алуға кірісті. Сол күні оның әскерлері бес аралды басып алып, Энгеби мен Богонды қорғауға көмектесті. 24 ақпанда әскерлерін басқа көліктерге ауыстырғаннан кейін ол Кваджалейнге бет бұрды. Шли 12 наурызда Жаңа Гвинеяға жетіп, келесі айда конвой операцияларын жүргізді. 22 сәуірде ол Аитапеде десантқа қатысып, әскерлерді жағаға түсіріп, артиллериялық қолдау көрсетті. Келесі күні Тумлео аралында оның қайықтары үлкен көліктерден әскерлерді түсірді, ал Шли қайтадан артиллериялық қолдау көрсетті. Зақымдалған пернесін жөндеуден кейін Шли 19 мамырда Нироемоар аралына радарлық бөлім құру үшін әскерлер ротасын түсірді. Ертесіне ол Вакде аралынан қашып кеткен америкалық бензин баржасының экипажын құтқарып, екі жапон баржасын батырып, жаудың жағалаудағы артиллериялық батареясын нықсыздандырды. Белсенді кеме 27 мамырда Биакқа, ал 30 шілдеде Жаңа Гвинеяның батыс жағындағы Сансапорға әскерлерді түсірді. Содан кейін ол жөндеуге Австралияға бағытталды. Шли Филиппин аралдарын қайта басып алуға дайындық шараларының екі маңыздысына қатысты. 9 қыркүйекте ол Моротайға әскерлерді түсірді, ал 17 қазанда Лейте шығанағының аузындағы кішкентай аралдарды басып алған АПД тобының құрамына кірді, бұл Лейтеге үш күннен кейін шабуыл жасауға жол ашты. Бір айлық конвой операцияларынан кейін Шли 7 желтоқсанда Ормок шығанағына десант түсіруге арналған күшке қосылды. Күш камикадзелердің қарқынды шабуылына ұшырады; оның туыс кемесі, Уорд батып кеткенімен, Шли зақымданудан құтылды. Ол кейін 1944 жылғы 15 желтоқсанда Миндароға және 1945 жылғы 9 қаңтарда Лингаенге десант түсіруге қатысты; әр операция кезінде шабуылдаған камикадзеден қашқан. Миндарода америкалық ұшақтары Шлиден бір шақырымдай қашықтықтағы камикадзені атып түсірді. Лингаенде камикадзе соңғы сәтте басқа кемеге шабуыл жасау үшін бұрылды, бірақ өткізіп алды. Шли 18 қаңтарға дейін Лингаен маңында күзетте тұрды.

1945-1946 жылдар

15 ақпанда Манила шығанағына шабуыл жасау кезінде жапондықтардың қашу жолдарын кесу мақсатымен Маривелес шығанағына әскерлерді түсірді, ал екі күннен кейін жаудың отына түсіп, Коррегидорға әскерлерді жеткізді, осылайша Филиппиндегі операцияларын аяқтады. Шлей 19-ы күні Манила шығанағынан кетіп, 25 ақпанда Филиппинден Улитиге бағыт алды. Содан кейін ол Батыс Тынық мұхитында конвойлерді сүйреп жүрді және 26 сәуірден 28 сәуірге дейін Окинаваға тоқтады. 29 мамырда Шлей Сан-Диегоға жөндеуге келді және 5 шілдеде DD 103 ретінде қайта тағайындалды, себебі ол енді алдыңғы қатардағы қызметке жарамсыз болды, "артық қызметтерге және оқу кемесі ретінде" пайдалану үшін. Соғыс аяқталғанда ол әлі де күрделі жөндеуден өтіп жатқан еді, жөндеуден кейін 1945 жылдың 17 қыркүйегінде Филадельфияға деактивацияға жіберілді. Шлей 1945 жылдың 9 қарашасында қызметтен босатылды және 1945 жылдың 5 желтоқсанында Әскери-теңіз күштерінің тізімінен шығарылды. Филадельфия әскери-теңіз кемежайы 1946 жылдың 29 наурызында оны бөлшектеуді аяқтады.

Марапаттар

Шлей Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін 11 ұрыс жұлдызына ие болды.