Artix (aʁtiks; ) is a commune in the Pyrénées Atlantiques department in the Nouvelle Aquitaine region of south western France.
Тарих
Бір кезде коммунада Беарн виконттарының қарауындағы Лей аббаттығы болған. 1385 жылы Артикс Пау билігіндегі, шіркеудің төңірегінде 10 отбасыдан тұратын шағын ауыл еді.
The commune once had a Lay Abbey, vassal of the Viscounts of Béarn. In 1385 Artix was a small village under the bailiwick of Pau with only 10 fires grouped around the church.
Демография
Коммуна тұрғындары француз тілінде Артизьендер немесе Артизьендер деп аталады.
The inhabitants of the commune are known as Artisiens or Artisiennes in French.
Экономика
Artix коммунасындағы кейбір химиялық мекемелерге байланысты технологиялық тәуекелдерге қарсы алдын алу жоспары бар, бұл жоспар Bésingrand, Os Marsillon, Noguères, Mourenx және Pardies сияқты коммуналарға ұқсас. Groupe Olano компаниясының Артикс қаласында шоколадты сақтау және тасымалдауға мамандалған бөлімшесі бар.
Artix has a prevention plan for technological risks due to some chemical establishments in the commune, similar to Bésingrand, Os Marsillon, Noguères, Mourenx, and Pardies. The Groupe Olano has a site in Artix specialising in the storage and transport of chocolate.
Діни мұра
Сен-Пьер шіркеуі (19 ғасыр) тарихи ескерткіш ретінде тіркелген.
The Parish Church of Saint Pierre (19th century) is registered as an historical monument.
Мәдени және экологиялық мұра
1970 жылдары құрылған Беарн полифониялық тобы Los Pagalhós Артикс қаласында пайда болды. Беарн ауылдарында көше таңбаларын окситан тілінде орнатуға рұқсат беріледі. Артикс – Францияда 3000-нан астам тұрғыны бар, окситан (гаскон беарнез) және француз тілдерінде екі тілді таңбаларды енгізген алғашқы коммуна. Сондықтан, беарнез диалектінде "Х" әрпі сирек қолданылатындықтан, оның таңбаларында қала атауы "Artics" деп жазылады. Артикс қаласында окситан тіліндегі мектеп немесе Calandreta да бар.
The Béarnais polyphonic group Los Pagalhós, created in the 1970s, was born in Artix. Villages in Béarn are permitted to display street signs in Occitan. Artix was the first commune in France of more than 3,000 inhabitants to implement Bilingual signs throughout the commune in occitan (Gascon béarnais) and French. Consequently, its signs show its name as "Artics", since the letter X is little used in the Bearnais dialect. Artix also has an Occitan language school or Calandreta.
Білім
Артисте екі бастауыш мектеп (Мулен және Саррай) бар, сондай-ақ бір колледж (Жан Моулен атындағы колледж) және балалар бағы мен бастауыш мектептің біріктірілген кешені – каланрета бар.
Artix has two elementary schools (Moulin and Sarrailh), one college (College Jean Moulin), and one calandreta with a childcare nursery and a primary school.
Спорт және қауымдастықтар
Артикс баскетбол клубы.
Artix Basketball Club.
Коммунамен байланысты танымал тұлғалар
Морис Плантье, 1921 жылы Биаррицте дүниеге келіп, 2006 жылы Парижде қайтыс болған француз саясаткері. 1960 жылдан 1989 жылға дейін Артикс қаласының мэрі болды. Рамеш Кумар Нибхория, Үндістанның Чандигарх қаласында туған, кеңістікті жылыту және тамақ дайындау үшін көптеген биомассалық энергия жабдықтарын ойлап тапқан. Ол Ashden сыйлықтары сияқты көптеген марапаттардың иегері және 16 патентке өтініш берген. 2017 жылдың маусымынан бастап ол Франция мен Африкада биоэнергетикалық технологиялар бизнесін зерттеу үшін осы жерге көшіп келді.
Maurice Plantier, born in 1921 at Biarritz and died in 2006 at Paris, was a French politician. He was mayor of Artix from 1960 to 1989. Ramesh Kumar Nibhoria, born in Chandigarh , India, inventor of many biomass energy equipment for space heating and cooking. He is winner of many awards including Ashden Awards and has applied 16 patents. Since June, 2017, he started living here to explore bioenergy technologies business in France and Africa.