Кіріспе

Вице-президенттің немесе вице-губернатордың жұбайы

«Екінші леди» және «Екінші джентльмен» – вице-президенттің, вице-губернатордың немесе басқа да екінші деңгейдегі мемлекеттік лауазымды адамның жұбайына қатысты жиі қолданылатын құрметті атаулар. Мысалы, егер патшайым болса, онда мұрагер ханшайым да осыған жатады.

Вице-президенттің жұбайы

Екінші әйелдің рөлі ақысыз және ресми түрде анықталмаған. Америка Құрама Штаттарының вице-президентінің әйелі дәстүр бойынша үй иесі қызметін атқарып, қоғамдық шараларға қатысуы күтілді. Вице-президенттің кеңсесінің өкілеттігі мен ықпалы артаған сайын, вице-президенттің жұбайы да көріне бастады. Екінші леди Бёрд Джонсон, бірінші леди Жаклин Кеннеди көпшілік алдына шығудан бас тартқанда, оның орнын жиі басты. Вице-президент Ричард Никсонның әйелі Пат Никсон рөлге маңызды үлес қосып, вице-президенттен тәуелсіз саяхаттап, өзінің шаралар кестесін жасаған алғашқы жұбай болды. Тарихшы Кейт Андерсен Броуэр: «Ол одан кейін келетін әйелдердің бірнеше буыны үшін бұл беймәлім рөлді анықтауға көмектесті» деп жазды. Соңғы екінші ледилер де білім беру реформасы және сауаттылық сияқты өздері қолдайтын мәселелеріне ие болды.

Атауын пайдалану

Уильям Сафайр және Джефф МакКвейн сияқты жазушылар АҚШ вице-президентінің әйеліне қатысты "екінші ханым" терминінің 1980-ші жылдарға дейін кеңінен қолданылмағанын айтады. Дегенмен, 2017 жылы Washington Post газетінің тілшісі Филипп Бамп "екінші ханым" тіркесінің қолданылуы 1860-шы жылдарға дейін жететінін, 1892 жылы танымалдылығы артып, 20-шы ғасырдың басында ең жоғары деңгейге жеткенін Google Ngram құралын қолданып зерттеу арқылы көрсетті. 2008 жылы Fox News арнасының жүргізушісі Линн Чейниді АҚШ-тың екінші ханымы деп атаудың "қызық емес" екенін айтқанда, Чейни: "Сәл, бірақ жарайды" деп мойындады. АҚШ-тың екінші ханымының аббревиатурасы – SLOTUS.

Екінші мырза

2021 жылы Merriam-Webster сөздігіне «екінші джентльмен» термині қосылды, бұл Дуг Эмхоффтың американдық вице-президенттің әйелі емес, еркек жұбайы болуына байланысты болды. Эмхофф, Байденнің үлгісін алып, вице-президенттің жұбайы ретіндегі рәсімдік қызметін атқарардың бір уақытында Джорджтаун университетінде ойын-сауық құқығын оқыта бастады. Ол бұл қызметті «көп мақтаусыз» атқарған әйелдердің көптеген буындарын мойындады және «олардың прогрестік мұрасын» дамытуға уәде берді.

Вице-губернатордың жұбайы

Мемлекеттік деңгейде, екінші ханым немесе екінші мырза вице-губернатордың әйеліне немесе күйеуіне қатысты қолданылады. Саяси көркем әдебиетте жазушы және журналист Джим Лерер, 1980-ші жылдардың соңындағы шығармасындағы ойдан шығарылған вице-губернатор "Бір көзді Мактың" әйелі Джекиді Оклахома штатының екінші ханымы деп атады. 2020 жылы Екінші ханым Жизель Феттерман CNN арнасына Пенсильванияның екінші ханымы деген "ресми" аталымнан гөрі SLOP деген аббревиатураны ұнататынын айтты. Bloomberg News журналисі Эндрю Розати 2022 жылы Бразилиядан АҚШ-қа заңсыз көшіп келген Феттерманның Пенсильванияның екінші ханымының рәсімдік рөлін шеттетілгендердің дауысына айналдырғанын мәлімдеді.

Вице-президенттің жұбайы

Бразилияда екінші ханым (Segunda dama do Brasil) – вице-президенттің әйелі болып табылады және ол Жабуру сарайында оныңмен бірге тұрады. Колумбияда екінші ханым немесе екінші мырза – Колумбия вице-президентінің жұбайы немесе серігі, олар вице-президентпен бірге Вице-президенттік үйінде тұрады. Ганада 2019 жылдың маусым айында құрылған сыйақылар комитеті вице-президенттің әйеліне, президент әйелімен бірге, кабинет министрінің жалақысына тең өтемақы тағайындауды ұсынды. Бұл ұсыныс 2021 жылы Парламентпен бекітілгенімен, бірінші ханым мен екінші ханым Самира Баумия бұл төлемдерден бас тарды және 2017 жылдан бері алған жәрдемақыларын қайтаруға уәде берді, себебі бұл шешімге қоғамдық наразылық туды. Өзінің қызметі барысында ол WOTCLEF (Әйелдер сату және бала еңбегін жою қоры) құрды және Нигерия тарихында заң жобасын ұсынған алғашқы азамат болды. Францияда бұрынғы премьер-министр Франсуа Фийонның британдық әйелі Пенелопа Фийонды бұқаралық ақпарат құралдары "Францияның екінші ханымы" деп атады. Дегенмен, 2008 жылы France Magazine журналы Фийонның бұл дәстүрлі түрде назардан тыс қалған рөлді азайтуға тырысқанын хабарлады.