Кіріспе

Филиппик (Филиппик; Φιλιππικός) – 711 жылдан 713 жылға дейін Византия императоры болған. Ол халықтың наразылығын тудырған император Юстиниан II-ге қарсы жасалған төңкеріс нәтижесінде билікке келді және он тоғыз айдан кейін ұсақ-құмарлықпен биліктен қуылды. Өзінің қысқа билік кезеңінде Филиппик Византия теологиялық дауларында монотелитизмді қолдады, сондай-ақ Бірінші Болгар империясымен және Омейяд халифатымен қақтығысқа түсті.

Өмірбаян

Филиппик бастапқыда Барданес (Βαρδάνης; ) деп аталған; ол пергамондағы армян колониясынан шыққан армяндық Никифордың ұлы болды. Филиппикстің армян тегі византиялық тарихшылар Питер Харанис және Николас Адонцпен расталса, Антони Кальделис оған қарсы шықты. Кальделис Барданес, әкесі Никифор сияқты, византиялық мемлекетте туып өскен болуы мүмкін дейді. Замандас дереккөздер Барданестің тәрбиесі, ғылыми қызығушылықтары, білімі және сөз өнері грек тілінде болғанын куәлейді, бірақ Кальделис мұны жоққа шығарады. Византия зерттеушісі Тоби Бромидж Кальделис кейбір византиялық тұлғалардың армян шығуына тым бейжай қарағанын айтады. Монотелиттер партиясының қолдауына сүйеніп, император Юстиниан II-ге қарсы алғашқы ірі көтеріліс басталғанда, ол таққа талапкерлік етті. Бұл Тиберий III-тің оны Кефалонияға жер аударып, кейін Юстинианның бұйрығымен Херсонға айдауына әкелді. Херсонда Барданес Филиппик есімін алып, хазарлардың көмегімен жергілікті тұрғындарды көтеріліске шақырды. Көтерілісшілер Константинопольді басып алды, ал Юстиниан қашып кетті, сосын Филиппик таққа отырды. Юстиниан кейін тұтқындалып, басы кесілді; оның ұлы Тиберий де Филиппик офицерлері Иоанн мен Мавроспен тұтқындалып, шіркеуде өлтірілді. Юстинианның бас офицерлері, мысалы Барасбакурий де қырғынға ұшырады.

Билік

Филиппиктің алғашқы әрекеттерінің бірі – Кирдің (Константинопольдің православиелік патриархы) орнынан алынып, оның орнына Иоанн VI-нің (өз діни тобының мүшесі) тағайындалуы, сондай-ақ Шығыс епископтарының кеңесін шақыруы болды. Бұл кеңес Алтыншы Экуменикалық Кеңестің қағидаларын жойды. Жауап ретінде Рим шіркеуі жаңа императорды және оның патриархын мойындаудан бас тартты. Осы уақытта болгар билеушісі Тервел 712 жылы Константинополь қабырғаларына дейін шабуыл жасап, тонады. Филиппик Балқанды күзету үшін Опсикион аймағынан әскерді көшірген кезде, әл-Валид I басқарған Омейяд халифаты Кіші Азияның әлсіреген қорғанысына еніп кірді. 713 жылдың мамыр айының соңында Опсикион әскерлері Фракияда көтеріліс жасады. Олардың бірнеше офицерлері қалаға кіріп, 713 жылдың 3 маусымында Филиппикті аттар жарысатын алаңда (ипподромда) соқыр етті. Оның орнына қысқа мерзімге өзінің бас хатшысы Артемий келді, ол император Анастасий II ретінде таққа отырды. Ол сол жылы қайтыс болды.