Аркадий: Рим императорының билігі (383-408 жж.)

Кіріспе

Рим императоры 383–408 жылдары. Аркадий (; 377 – 1 мамыр 408) 383 жылдан өліміне дейін, 408 жылға дейін Рим императоры болды. Ол Август I Теодосий мен оның бірінші әйелі Элия Флакилланың үлкен ұлы, және Онорий Аркадийдің інісі. 395 жылы әкесі қайтыс болғаннан бастап Аркадий империяның шығыс бөлігін басқарды, ал Онорий батыс бөлігін басқарды. Әлсіз билеуші болғандықтан, оның билігін бірнеше күшті министрлер мен әйелі Элия Евдоксия басқарды.

Ерте өмір

Аркадий 377 жылы Испанияда Феодосий I мен Элия Флакилланың үлкен ұлы және Гонорийдің ағасы болып дүниеге келді. 19 қаңтарда 383 жылы әкесі бес жасар Аркадийді Август деп жариялады және империяның шығыс бөлігін билеуге бірге тағайындады. Он жыл өткен соң, осыған ұқсас жариялау арқылы Гонорий Батыс бөлігінің Августы болды. Аркадий балалық шағын оратор Темистий және монах Арсений Зонарас тәрбиеледі.

Ерте билік

Теодосийдің екі ұлы да жас және тәжірибесіз болғандықтан, олардың ықпалында амбициялы қолбасшылар болды. 394 жылы Аркадий Константинопольдегі кеңесшілерінің көмегімен қысқа мерзімге тәуелсіз билік жүргізді, өйткені оның әкесі Теодосий Арбогаст пен Евгенийге қарсы күресу үшін батысқа кеткен еді. Теодосий 395 жылдың 17 қаңтарында қайтыс болды, ал Аркадий, әлі 17 жаста болса да, Шығыс преториан префекті Руфиннің ықпалына түсті. Он жастағы Хонорийді магистр милитум Стилихонның қамқорлығына тапсырды. Руфин өзінің қызын Аркадийге үйлендіріп, императордың қайын атасы болу мәртебесін алуға тырысты. Алайда, префект Антиохиядағы іс-шараларға шақырылғанда (Зосимнің сөзіне сәйкес, Руфин Лукианды, шығыс қолбасшысын, қорғасынмен толтырылған қамшылармен өлтірді), Аркадийге марқұм франк магистрі Баутоның қызы Элия Евдоксияның суреті көрсетілді. Евдоксияға жас императордың қызығушылығын байқаған Эвтропий, евнух сакральды жатынның препозитусы, екеуінің кездесуін ұйымдастырды. Аркадий ғашық болды және 395 жылдың 27 сәуірінде тойға түсті. Зосимнің айтуынша, Руфин өзінің қызы әлі де келін болды деп ойлаған, бірақ той процессиясы оның үйіне емес, Евдоксияның резиденциясына барғанда ғана басқаша екенін білді. Руфинның қарсыласы болған генералдың көмегімен Евдоксияның өркендеуі шығыс сарайындағы билік орталықтарының өзгеруін көрсетті. Аркадийдің билігі кезінде императорға ықпал ету үшін мұндай күрес үнемі қайталанып тұрды. Жас Аркадийдің алғашқы қиындығы 395 жылы готтардың көтерілісі болды, оны Аларик I басқарды, ол екі тәжірибесіз рим императорының билікке келуін пайдаланғысы келді. Аларик Константинопольға қарай жол тартқанда, Македония мен Фракияны тонады, шығыс сарайы ешқандай жауап бере алмады, өйткені оның әскерінің көп бөлігі Теодосиймен бірге Италияға кетіп, қазір Стилихонның қолында болды. Империяның шығыс бөлігінде де билікке ие болу мүмкіндігін сезінген Стилихон, Теодосий өзінің екі ұлының қамқоршысы етіп тағайындағанын мәлімдеді. Ол шығысқа қарай сапар шегіп, Аларикпен бетпе-бет кездесуді көздеді, өзінің күштерін және Теодосий Евгениймен азаматтық соғыста батысқа алып кеткен гот жалдамалыларын бастап жүрді. Аркадий мен Руфин Алариктен гөрі Стилихоннан көбірек қорқынышты; Фессалияға қонғаннан кейін Стилихон шығыс полктерін жіберу туралы императорлық бұйрық алды, бірақ өзі одан әрі бармады. Стилихон Салонаға қайтып келді, ал Гайнас жалдамалыларды Константинопольге бастап барды. Аркадий және оның серіктері 27 қараша 395 жылы қалаға жақын орналасқан Март алаңында Гайнасты қарсы алды. Сол жерде Руфин Стилихонның бұйрығымен, мүмкін Евтропийдің қолдауымен готтармен кенеттен өлтірілді. Бұл оқиға Евтропий мен Аркадийдің әйелі Евдоксия үшін мүмкіндік туғызды. Евтропий елордадағы билікті нығайта бастады, бірақ алаңдаған үкімет әлі де Алариктің Грекиядағы болуына жауап бере алмады. Евтропий бастапқыда Стилихонмен Иллирик қорғанысын үйлестірген болуы мүмкін; 397 жылы Стилихон жеке блокадаға алып барғанда, Аларик Эпирге кері шегінуге мәжбүр болды, шығыс сарайының атмосферасы өзгерді. Аркадий де, Евтропий де Стилихонның шығыс империясының істеріне араласуын қаламай, оған әскери көмек көрсетпеді, содан кейін визиготтардың блокадасынан бас тартты. Евтропийдің үндеуімен Аркадий Стилихонды халық жауы деп жариялады және Аларикпен келісімге келіп, оны Иллирик магистрі милитумы етіп тағайындады. Сол уақытта шығыс сарайы Гилдоны, Африка магистрі милитумы, адалдығын Хонорийден Аркадийге ауыстыруға көндірді, бұл екі императорлық сарайдың арасындағы қарым-қатынасты одан әрі нашарлатты. Евтропийдің ықпалы төрт жылға созылды, ол әскерилерді ықпалдан шығарып, бюрократиядағы азаматтық лауазымдарды көтеруді көздеді. Ол екі көрнекті әскербасы Тимасий мен Абудантийді сотқа тартты. Сонымен қатар, Аркадий екі әкімшілік жаңалық енгізді: cursus publicus (пошта шебері) және әскери жабдықтарды өндіруге жауапты кеңсе преториан префекттерінен офицерлер шеберіне (magister officiorum) ауыстырылды. Екіншіден, Евтропий атқаратын рөл, сакральды жатынның препозитусы (үлкен камера) illustris дәрежесіне ие болды, сондықтан преториан префекттеріне тең болды. 397 жылдың күзінде ол Аркадийдің атынан рим әскеріне қарсы заң шығарды, онда сарбаздар немесе варварлық полк қатысқан кез келген құйрық – сақтық ретінде қарастырылды. 398 жылы Евтропий рим Армениясындағы гунндарға қарсы сәтті жорық жүргізді. Келесі жылы ол Аркадийді өзіне консулдық беруге көндірді, бұл бүкіл империяда наразылық тудырды. Дәстүршілдерге сәйкес, консулдықты евнух пен бұрынғы құлға беру рим жүйесіне және замандас римдіктерге ұят болды, ал батыс сарайы оны консул ретінде мойындаудан бас тартты. Дағдарыс күшейді, өйткені Теодосий I-нің Азия Минорында орналастырған остготтар Евтропийді қызметтен шеттетуді талап етіп көтеріліс жасады. Император Трибигильдке қарсы екі күш жіберді, біріншісі, Лео атты офицер басқарды, ол жеңіліске ұшырады. Екінші күшті Евтропийдің шығыс сарайындағы қарсыласы Гайнас басқарды. Ол Аркадийге оралып, остготтарды жеңу мүмкін емес екенін және олардың талабына келісудің дұрыс екенін мәлімдеді. Аркадий бұл ұсынысқа наразылық білдірді, бірақ Евдоксия, императорға басты ықпал етуші болуды қалағандықтан, оны қолдауға көндірді. Аркадий осылайша Евтропийді қызметтен шеттетуге және оны 399 жылдың 17 тамызында жер аударып жіберді, ал күзінде сотқа тартып өлім жазасын берді. Аркадий Евтропийдің жер аударылуын егжей-тегжейлейтін императорлық жарлық сақталды:

Both of Theodosius' sons were young and inexperienced, susceptible to being dominated by ambitious subordinates. In 394 Arcadius briefly exercised independent power with the help of his advisors in Constantinople, when his father Theodosius went west to fight Arbogastes and Eugenius. Theodosius died on 17 January 395, and Arcadius, still aged only 17, fell under the influence of the praetorian prefect of the East, Rufinus. Honorius, aged 10, was consigned to the guardianship of the magister militum Stilicho. Rufinus ambitiously sought to marry his daughter to Arcadius and thereby gain the prestige of being the emperor's father in law. However, when the prefect was called away to business in Antioch (where according to Zosimus, Rufinus had Lucianus, the comes orientis, flogged to death with whips loaded with lead), Arcadius was shown a painting of Aelia Eudoxia, the daughter of the deceased Frankish magister militum per orientem, Bauto. Seeing the young emperor's interest in Eudoxia, Eutropius, the eunuch praepositus sacri cubiculi, arranged for the two to meet. Arcadius fell in love and a marriage was quickly arranged, with the ceremony performed on 27 April 395. According to Zosimus, Rufinus assumed that his daughter was still to be the bride, only discovering otherwise when the nuptial procession went to Eudoxia's residence rather than his own. The rise of Eudoxia, facilitated by a general who was a rival of Rufinus, demonstrates the shifting of the centres of power in the eastern court. Such jostling for influence over the malleable emperor would be a recurring feature of Arcadius's reign. The first crisis facing the young Arcadius was the Gothic revolt in 395, under the command of Alaric I , who sought to take advantage of the accession of two inexperienced Roman emperors. As Alaric marched towards Constantinople, plundering Macedonia and Thrace, the eastern court could offer no response, as the majority of its army had gone to Italy with Theodosius and was now in the hands of Stilicho. Perhaps sensing an opportunity to exercise power in the eastern half of the empire as well, Stilicho declared that Theodosius had made him guardian over both his sons. He traveled eastward, ostensibly to face Alaric, leading both his own forces and the Gothic mercenaries whom Theodosius had taken west in the civil war with Eugenius. Arcadius and Rufinus felt more threatened by Stilicho than by Alaric; upon landing in Thessaly Stilicho received an imperial order to send along the eastern regiments, but himself to proceed no further. Stilicho complied, falling back to Salona while Gainas led the mercenaries to Constantinople. Arcadius and his entourage received Gainas in the Campus Martius, a parade ground adjacent to the city, on 27 November 395. There Rufinus was suddenly assassinated by the Goths, on the orders of Stilicho and possibly with the support of Eutropius. The murder certainly created an opportunity for Eutropius and for Arcadius' wife, Eudoxia, who took Rufinus' place as advisors and guardians of the emperor. While Eutropius consolidated his hold on power in the capital, the distracted government still failed to react to the presence of Alaric in Greece. At first Eutropius may have coordinated with Stilicho around the defence of Illyricum; by 397, when Stilicho personally led a blockade that compelled Alaric to retreat into Epirus, the atmosphere of the eastern court had changed. As neither Arcadius nor Eutropius was keen to have Stilicho intervening in the affairs of the eastern empire, they provided no further military aid to Stilicho, who then abandoned the blockade of the Visigoths. At Eutropius's urging, Arcadius declared Stilicho to be a hostis publicus, and came to an arrangement with Alaric, making him magister militum per Illyricum. At around the same time, the eastern court persuaded Gildo, the magister utriusque militiae per Africam, to transfer his allegiance from Honorius to Arcadius, causing relations between the two imperial courts to deteriorate further. Eutropius' influence lasted four years, during which time he sought to marginalise the military and promote the civilian offices within the bureaucracy. He brought to trial two prominent military officers, Timasius and Abundantius. He also had Arcadius introduce two administrative innovations: the running of the cursus publicus (office of postmaster general) and the office in charge of manufacturing military equipment was transferred from the praetorian prefects to the magister officiorum (master of offices). Secondly, the role that Eutropius held, the praepositus sacri cubiculi (grand chamberlain) was given the rank of illustris, and therefore equal in rank to the praetorian prefects. In the autumn of 397 he issued a law in Arcadius's name, targeting the Roman military, where any conspiracy involving soldiers or the barbarian regiments against persons holding the rank of illustris was considered to be treason, with the conspirators to be sentenced to death, and their descendants to be deprived of citizenship. In 398, Eutropius led a successful campaign against the Huns in Roman Armenia. The following year he convinced Arcadius to grant him the consulship, triggering protests across the empire. For traditionalists, the granting of the consulship to a eunuch and former slave was an insult to the Roman system and other contemporary Romans, and the western court refused to recognize him as consul. The crisis escalated when the Ostrogoths who had been settled in Asia Minor by Theodosius I revolted, demanding the removal of Eutropius. The emperor sent two forces against Tribigild, the rebel leader; the first, under an officer named Leo, was defeated. The second force was commanded by Gainas, rival of Eutropius in the Eastern court. He returned to Arcadius and argued that the Ostrogoths could not be defeated, and that it would be sensible to accede to their demand. Arcadius viewed this proposal with displeasure, but was convinced to support it by Eudoxia, who wished to take Eutropius’ place as the main influence upon the emperor. Arcadius therefore dismissed Eutropius and sent him into exile (17 August 399), before recalling him to face trial and execution during the autumn of 399. The imperial edict issued by Arcadius detailing Eutropius's banishment survives:

Аркадий мен Хонорий императорлары, Августтар, Аурелианға, Преториан префектіне. Біз Евтропийдің барлық мүлкін қазынамызға қостық, ол бұрынғы сакральды жатынның препозитусы болған, оның жарқырауын жойып, консулдықты оның қызметінің ұятты дағынан және оның атының және оның төмендегі лақтың естелігінен босаттық; оның барлық істері жойылғандықтан, уақыт оның жайлы үнсіз болсын; және біздің дәуіріміздің дағы оның есімінен туындамасын; және өз батырлығымен және жараларымен рим шекараларын кеңейтетін немесе заңды сақтау арқылы оларды қорғайтын адамдар, құдайдың консулдық сыйлығының ластанғанын және түктелгенін көріп азаптамасын. Ол өзінің патриций дәрежесінен және оның мінезінің бұрылысымен ластанған барлық төмен лауазымдардан айырылғанын білсін. Оның барлық мүсіндері, барлық бейнелері – қоладан немесе мрамордан жасалған, немесе боялған, немесе өнерде қолданылатын кез келген басқа материалдан жасалған – барлық қалалар мен қалашықтарда, жеке және қоғамдық орындарда жойылсын, олар біздің дәуірімізге ұятты белгі ретінде көрерлердің көзін бұзбасын. Сондықтан адал күзетшілердің басшылығымен оны Кипр аралына апарып, онда сіздің құрметіңіз оның қыңырлық ойларымен шатасуға мүмкіндік бермейтін ең мұқият күзетпен сақталғанын білсін.

Кейінгі билік

Евтропий биліктен құлағаннан кейін, Гайнас Аркадийдің қазіргі қиын жағдайын пайдалануға тырысты. Ол бүлікші остготтарға қосылып, Аркадиймен бетпе-бет кездесіп, императорды оны magister militum praesentalis және 401 жылғы консул етіп тағайындауға мәжбүр етті. Аркадий сондай-ақ Гайнас қалалық префект Аурелиан сияқты басқа да лауазымды тұлғаларды қызметтен босатуды, сондай-ақ Тракиядағы әскерлеріне орналасу орыны беруді сұрағанда келісті. Алайда Аркадий Константинополь архиепископы Иоанн Златоусттың кеңесімен Константинопольдегі готтарға арналған ариан шіркеуін құру туралы талабына келісуден бас тартты. 400 жылдың шілдесіне қарай Гайнастың іс-әрекеттері Константинополь халқының көп бөлігін ашуландырып, астанада жалпы тәртіпсіздік тудырды. Гайнас әскерін астана қабырғаларынан тыс орналастырғанмен, қаладағы көптеген готтар аңшылыққа түсіп, шабуылға ұшыраған кезде оларды астанаға кіргізе алмады немесе кіргізбеді. Қырқыста 7000-ге жуық гот қаза тапты; императордың рұқсатын алғаннан кейін шіркеуге сиынғандар таспен атқыланып, өртеп өлтірілді, ал Константинополь архиепископы Иоанн Златоуст бұл жайтты айыптамады. Бастапқыда оның қолын тоқтатып тұрса да (вероятно, Шығыс преториан префекті Цезарийдің араласуы арқылы), Гайнас ақырында гот жалдамалыларымен бірге Фракияға кетіп, Аркадийге қарсы көтерілді. Ол күштерін Геллеспонт арқылы Азияға жеткізуге тырысты, бірақ оны басқа гот, magister militum praesentalis лауазымын иеленген Фравитта тоқтатты және жеңді. Жеңілгеннен кейін Гайнас қалған ізбасарларымен бірге Дунайға қашып кетті, бірақ ақырында Фракияда Ульдин Хуннан жеңіліп, қаза тапты. Гайнас құлағаннан кейін Евдоксия мен Иоанн Златоуст арасында келесі қақтығыс туды. Архиепископ қатал, аскетикалық тұлға болды және ол барлық ысырапшылықты қатты сынады. Бірақ оның ашуы көбінесе бай әйелдерге, олардың киім-кешектеріне, зергерлік бұйымдарына және макияжға бос және бекерлік деп қарауына шоғырланды. Евдоксия Златоусттың әйелдердің киімдеріндегі ысырапшылықты айыптауы өзіне бағытталған деп ойлады. Екі патша арасындағы шиеленіс күшейген кезде, Евдоксия императорлық байланыстарын пайдаланып сотталған сенатордың әйеліне тиесілі мүлікті иеленді деп күдіктенген Златоустты 401 жылы ашық түрде Изебель деп атады. Евдоксия Габала епископы Северианды Златоустқа қарсы қақтығысында қолдады. Златоуст астанада өте танымал болғандықтан, архиепископты қолдаған тәртіпсіздіктер орын алып, Аркадий мен Евдоксияны ашық түрде мойынсұнуға және Северианның анафемасын қайтарып алуын сұрауға мәжбүр етті. 403 жылы Евдоксия архиепископқа қарсы соққы берудің тағы бір мүмкіндігін көріп, 403 жылғы Синодқа (Эхо Синоды) төрағалық еткен Александриялық Феофилді қолдады. Аркадий бастапқыда Златоустты қолдағанмен, архиепископтың қатысудан бас тартуы Аркадийдың ойын өзгертті және Феофилді қолдауына себеп болды, нәтижесінде Златоусттың қызметтен алынуы мен жер аударылуы болды. Аркадий оны дереу шақырды, өйткені адамдар оның кетуіне наразылық білдіріп, тіпті император сарайын өртеуге дейін баруға дайын болды. Оның тұтқындалған түні жер сілкінісі болды, Евдоксия бұл Құдайдың қаһарының белгісі деп санап, Аркадийден Иоаннды қызметке қайтаруын сұрады. Бейбітшілік ұзаққа созылмады. 403 жылдың қыркүйегінде Августейонда, Магна Экклесия шіркеуінің жанында Евдоксияның күміс мүсіні орнатылды. Сол кезде ғибадатханада месса өткізген Златоуст бұл шулы салтанатты жазық дінге тәнті деп айыптап, императрицаға қарсы қатты сөздер айтты: "Иродия қайтадан ашуланып, қайтадан мазасыз болып, қайтадан би билеп, Жақияның басын табаққа салып беруді қайтадан қалайды", - деп, Жақияның өліміне қатысты оқиғаларға сілтеме жасады. Бұл жолы Аркадий әйеліне жасалған қорлауды кешіруге дайын болмады; 404 жылдың басында жаңа синод шақырылды, онда Златоуст айыпталды. Аркадий Пасхаға дейін үкімді орындаудан тартынды, бірақ Златоуст Аркадий оны жер аударылуға эскорттау үшін сарбаздар отрядын жібергеннен кейін де кетуге бас тартты. Аркадий кешіктірді, бірақ 20 маусымда 404 жылы император, ақыры, архиепископты мойынсұнуға мәжбүр етті және оны жер аударылған жеріне, бұл жолы Кавказдағы Абхазияға әкетті. Евдоксия жеңісін ұзаққа созбады, сол жылдың соңында қайтыс болды.

With Eutropius' fall from power, Gainas sought to take advantage of Arcadius's current predicament. He joined the rebel Ostrogoths, and, in a face to face meeting with Arcadius, forced the emperor to make him magister militum praesentalis and Consul designate for 401. Arcadius also acquiesced when Gainas asked for the dismissal of further officials, such as the urban prefect Aurelianus, as well as a place for settlement for his troops in Thrace. However, Arcadius refused to agree to Gainas's demand for an Arian church in Constantinople for his Gothic mercenaries, following the advice of John Chrysostom, the Archbishop of Constantinople. By July 400, the actions of Gainas had irritated a significant portion of the population of Constantinople to the point that a general riot broke out in the capital. Although Gainas had stationed his troops outside of the capital walls, he was either unable or unwilling to bring them into the capital when many Goths in the city were hunted down and attacked. As many as 7,000 Goths were killed in the rioting; those who took refuge in a church were stoned and burned to death, after they received the emperor's permission, nor was it condemned by the Archbishop of Constantinople, John Chrysostom. Although initially staying his hand (probably through the intervention of the new Praetorian Prefect of the East Caesarius), Gainas eventually withdrew with his Gothic mercenaries into Thrace and rebelled against Arcadius. He attempted to take his forces across the Hellespont into Asia, but was intercepted and defeated by Fravitta, another Goth who held the position of magister militum praesentalis. Following his defeat, Gainas fled to the Danube with his remaining followers, but was ultimately defeated and killed by Uldin the Hun in Thrace. With the fall of Gainas, the next conflict emerged between Eudoxia and John Chrysostom. The Archbishop was a stern, ascetic individual, who was a vocal critic of all displays of extravagant wealth. But his ire tended to focus especially on wealthy women, and their use of clothing, jewellery and makeup as being vain and frivolous. Eudoxia assumed that Chrysostom's denunciations of extravagance in feminine dress were aimed at her. As the tensions between the two escalated, Chrysostom, who felt that Eudoxia had used her imperial connections to obtain the possessions of the wife of a condemned senator, preached a sermon in 401 in which Eudoxia was openly called Jezebel, the infamous wife of the Israelite king Ahab. Eudoxia retaliated by supporting Bishop Severian of Gabala in his conflict with Chrysostom. As Chrysostom was very popular in the capital, riots erupted in favour of the Archbishop, forcing Arcadius and Eudoxia to publicly back down and beg Chrysostom to revoke Severian's excommunication. Then in 403, Eudoxia saw another chance to strike against the Archbishop, when she threw her support behind Theophilus of Alexandria who presided over a synod in 403 (the Synod of the Oak) to charge Chrysostom with heresy. Although Arcadius originally supported Chrysostom, the Archbishop's decision not to participate caused Arcadius to change his mind and support Theophilus, resulting in Chrysostom's deposition and banishment. He was called back by Arcadius almost immediately, as the people started rioting over his departure, even threatening to burn the imperial palace. There was an earthquake the night of his arrest, which Eudoxia took for a sign of God's anger, prompting her to ask Arcadius for John's reinstatement. Peace was short lived. In September 403 a silver statue of Eudoxia was erected in the Augustaion, near the Magna Ecclesia church. Chrysostom, who was conducting a mass at the time, denounced the noisy dedication ceremonies as pagan and spoke against the Empress in harsh terms: "Again Herodias raves; again she is troubled; she dances again; and again desires to receive John's head in a charger", an allusion to the events surrounding the death of John the Baptist. This time Arcadius was unwilling to overlook the insult to his wife; a new synod was called in early 404 where Chrysostom was condemned. Arcadius hesitated until Easter to enforce the sentence, but Chrysostom refused to go, even after Arcadius sent in a squad of soldiers to escort him into exile. Arcadius procrastinated, but by 20 June 404, the emperor finally managed to get the Archbishop to submit, and he was taken away to his place of banishment, this time to Abkhazia in the Caucasus. Eudoxia did not get to enjoy her victory for long, dying later that year.

Өлім

Евдоксия қайтыс болғаннан кейін Аркадий тағы да сарайының бір мүшесінің ықпалына түсті, бұл жолы – қабілетті преториан префекті Антемийдің. Ол Аркадийдің атынан өзінің билігінің соңғы төрт жылында билік жүргізіп, алдыңғылары келтірген зиянды түзетуге тырысты. Батыстағы Стилихомен келісімге келу арқылы соңғы он жылдың алауыздығын емдеуге ұмтылды. Алайда Стилихо шығыс сарайына шыдамынан айырылып, 407 жылы Аларик пен вестготтарды Иллирия преториандық префектурасын басып алып, оны батыс империясына беруге итермеледі. Стилихоның жоспары сәтсіз аяқталды, көп ұзамай, 408 жылдың 1 мамырында Аркадий қайтыс болды. Оның орнын жас ұлы Теодосий басты. Ұлы Константин мен оның көптеген ізбасарлары сияқты, ол 10 ғасырда Константин VII Порфирогениттің «Тәж кигізу рәсімдері» еңбегінде сипатталған порфир саркофагқа Киелі Апостолдар шіркеуіне жерленді.

Қасиеттері мен жетістіктері

Аркадийдің мінез-қалпын сипаттаған тарихшы Дж. Б. Бери оны және оның қабілеттерін былайша баяндады: Ол бойы аласа, терісі қара, жұқа және қозғалмайтын, ал оның зиясының кешігуі сөзінен және ұйықтап, көздері түсіп тұрған сыңайынан білінетін еді. Оның ақыл-ойының жетіспеуі мен мінезінің осалдығы оның сарайындағы күшті тұлғалардың билігінде болуын анықтады. Аркадийдің билеуі туралы дәстүрлі түсіндірулер оның император ретінде әлсіздігіне және көрнекті тұлғалардың (және олардың айналасында құрылған және қайта құрылған сарайлық партиялардың) саясатын қалыптастыруына байланысты болды, бұл саясаттың мақсаты әскери құрамдағы варварлардың күшейіп бара жатқан ықпалын шектеу еді, ал Константинопольде бұл готтарды білдірді. Тарихшы Дж. Б. Бери Аркадийдің сарайында германдық мүдделерді қолдайтын топ пен оларға қарсы римдік фракция болғанын айтты. Осылайша, Гайнастың бүлігі мен 400 жылы Константинопольде готтардың қырғынын түсіндіру кезінде, бұл оқиға Отто Зеек сияқты ғалымдар тарапынан Шығысты тұрақтандыруға және батыстағы Стилихо сияқты күшті римдік варварлық әскери басшылардың билікке келуіне жол бермеуге бағытталған зорлықпен жасалған антиварварлық реакция ретінде дәстүрлі түрде қарастырылды. Бұл шығыс империясындағы антигерманизмнің жеңісі деп есептелді. Бұл түсіндірудің негізгі көзі – Синезий Киринеялықтың еңбектері, атап айтқанда «Aegyptus sive de providentia» және «De regno». Екі еңбек те антиварварлық және проварварлық топтардың бар екенін көрсететін тезиске сүйенді, ал преториандық префект Аврелиан антиварварлық топтың жетекшісі болды. Соңғы ғылыми зерттеулер бұл түсіндіруді қайта қарастырды және Аркадийдің билеуі кезіндегі сарайлық интриганың басты себебі негізгі қатысушылар арасындағы жеке амбициялар мен антагонизмдердің өзара әрекеттесуі екенін ұсынды. 399 жылдың 13 шілдесінде Аркадий христиан емес барлық храмдарды дереу бұзуға бұйрық берді. Сәулет және ескерткіштер тұрғысынан алғанда, Аркадийдің атына Константинополдің жетінші төбесінде, Ксеролофоста жаңа форум салынды, онда оның Гайнас үстінен «жеңісін» еске алу үшін бағана салынды (бірақ бұл бағана Аркадий қайтыс болғаннан кейін Теодосий II тарапынан аяқталды). Аркадийдің пентелик мраморынан жасалған бас портреті (қазір Стамбул археологиялық мұражайында сақталады) 1949 жылдың маусым айында Беязит университетінің жаңа ғимараттарының іргесін қазу кезінде Стамбулда, Тавр форумына жақын жерден табылған. Мойын мүсінді тұмсыққа орнату үшін жасалған, бірақ мүсін, оның негізі немесе жазуы табылған жоқ. Диадема – бұл шеттеріндегі інжу-маржандармен безендірілген филе және жас императордың маңдайына орнатылған інжу-маржандармен әшекейленген тіктөртбұрышты тас. Аркадийдің билеуіне көбірек зерделі баға беруді Уоррен Тредгольд жасады: Билік жүргізбей, Аркадий көптеген басқарудағы кемшіліктерге жол берді. Бірақ билік құруды жалғастырғаннан кейін – соншалықты зиянсыз болғандықтан ешкім оны биліктен қуғысы келмеді – ол қиын кезеңде заңдылық сақталуын қамтамасыз етті. Аркадий Евдоксиядан төрт бала тапты: Пулхерия, Аркадия және Марина атты үш қызы және болашақ император Феодосий II – Феодосий деген ұлы.

In noting the character of Arcadius, the historian J. B. Bury described him and his abilities thus: He was of short stature, of dark complexion, thin and inactive, and the dullness of his wit was betrayed by his speech and by his sleepy, drooping eyes. His mental deficiency and the weakness of his character made it inevitable that he should be governed by the strong personalities of his court. Traditional interpretations of the reign of Arcadius have revolved around his weakness as an Emperor, and the formulation of policy by prominent individuals (and the court parties that formed and regrouped round them) towards curtailing the increasing influence of barbarians in the military, which in Constantinople at this period meant the Goths. Scholars such as the historian J. B. Bury spoke of a group in Arcadius's court with Germanic interests and, opposed to them, a Roman faction. So when interpreting the revolt of Gainas and the massacre of the Goths in Constantinople in 400, the episode has been traditionally interpreted by scholars such as Otto Seeck as a violent anti barbarian reaction that functioned to stabilize the East and prevent the rise of all powerful Romanised barbarian military leaders such as Stilicho in the West what has been termed the victory of anti Germanism in the eastern empire. The main source of this interpretation has been the works Synesius of Cyrene, specifically Aegyptus sive de providentia and De regno. Both works have traditionally been interpreted to support the thesis that there were anti barbarian and pro barbarian groups, with the Praetorian Prefect Aurelianus being the leader of the anti barbarian faction. Recent scholarly research has revised this interpretation, and has instead favoured the interaction of personal ambition and enmities among the principal participants as being the leading cause for the court intrigue throughout Arcadius's reign. On 13 July 399, Arcadius issued an edict ordering that all remaining non Christian temples should be immediately demolished. In terms of buildings and monuments, a new forum was built in the name of Arcadius, on the seventh hill of Constantinople, the Xērolophos, in which a column was begun to commemorate his 'victory' over Gainas (although the column was only completed after Arcadius' death by Theodosius II). The Pentelic marble portrait head of Arcadius (now in the Istanbul Archaeology Museum) was discovered in Istanbul close to the Forum Tauri, in June 1949, in excavating foundations for new buildings of the university at Beyazit. The neck was designed to be inserted in a torso, but no statue, base or inscription was found. The diadem is a fillet with rows of pearls along its edges and a rectangular stone set about with pearls over the young Emperor's forehead. A more nuanced assessment of Arcadius's reign was provided by Warren Treadgold: By failing to reign, Arcadius had allowed a good deal of maladministration. But by continuing to reign—so harmlessly that nobody had taken the trouble to depose him—he had maintained legal continuity during a troubled time. Arcadius had four children with Eudoxia: three daughters, Pulcheria, Arcadia and Marina, and one son, Theodosius, the future Emperor Theodosius II.

Екіншілік көздер

Макэвой, Меган, «Императорлық медуза ма? Император Аркадий және төртінші ғасырдың соңындағы императорлық басшылық». Эрика Мандерс, Даниэль Слоутжес (ред.) «Рим империясындағы басшылық, идеология және халық». Штутгарт: Franz Steiner Verlag (2020). Николсон, О. (ред.) (2018). «Аркадий, Флавий». «Кейінгі антикалық дәуірдің Оксфорд сөздігі». Ли, А. Д. (2013). «Римнен Византияға, 363-565 жж.» Эдинбург университетінің баспасы. Либесшуц, Дж. Х. В. Г. (2011). «Амвросий және Иоанн Златоуст: Шөл мен империя арасындағы дін қызметкерлері». Оксфорд университетінің баспасы. Голдсворти, Адриан (2010). «Батыстың құлдырауы: Рим үлкен державасының өлімі». Феникс. Лонг, Жаклин (1996). «Клаудианның «Эутропиумда» немесе евнухты қалай, қашан және неге жамандау керек». Солтүстік Каролина университетінің баспасы. Қаздан, Александр (ред.) (1991). «Аркадий». «Византияның Оксфорд сөздігі», 173–174 беттер. Бері, Дж. Б. (1889). «Аркадийден Ирен I-ге дейінгі Кейінгі Рим империясының тарихы». Гиббон, Эдвард (1932) [1789]. «Рим империясының құлдырауы мен құлдырауы». Нью-Йорк: Қазіргі кітапхана.