Кіріспе

Манахаттендегі көкжиектер, Нью-Йорк қаласы. CitySpire (сондай-ақ CitySpire Center деп те аталады) – Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданындағы 150 West 56th Street мекенжайында орналасқан көп мақсатты көкжиек. 1990 жылы аяқталған және Murphy/Jahn Architects компаниясы жобалаған ғимараттың биіктігі 814 фут (248 м) және 75 қабаты бар. CitySpire-ді Ян Брюс Эйхнер Нью-Йорк қалалық театрына (New York City Center) жақын жерде салдырған. Құрылысы аяқталған кезде CitySpire АҚШ-тағы Сирс мұнарасынан кейін екінші ең биік бетонды мұнара болды. Көкжиек сегізбұрышты жоспармен салынған, ал күмбезі Нью-Йорк қалалық театрының күмбезінен шабыттанған. Фасады тас және шыны терезелерден тұрады, 46-шы және 62-ші қабаттарда артқа шегінулер бар. Ғимараттың кіреберістері 56-шы және 55-ші көшелерде орналасқан, олар 6½ даңғылының бөлігін құрайтын өткелмен байланысқан. Мұнараның төменгі 22 қабаты коммерциялық мақсатта пайдаланылады. Одан жоғарыда сәнді пәтерлер орналасқан, олар жоғары қабаттарда кеңірек. Эйхнер 1984 жылы CitySpire жобасын ұсынды, City Center үстіндегі пайдаланылмаған әуе кеңістігін сатып алып, мұнараның ауданын шамамен екі есеге арттыру үшін театрды жақсартты. Бірнеше агенттік жобаны мақұлдағаннан кейін, 1985 жылы құрылыс басталды және 1987 жылдың маусымында аяқталды. Ғимарат бекітілген биіктіктен асып кеткендігіне байланысты дау туындады; Эйхнер биіктіктің артық бөлігін өтеу үшін би студиясын салуға келісті, бірақ ол оны салған жоқ. CitySpire 1989 жылы ашылғаннан кейін көп ұзамай ғимарат ипотекаға берілді және екі жыл бойы шатырдан сыбызғыдай дыбыс естілуі туралы шағымдар түсті.

Сайт

CitySpire 150 West 56th Street мекенжайында, Sixth Avenue және Seventh Avenue аралығында, Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданындағы Централ Парктен оңтүстікке қарай үш блокқа орналасқан. Ғимараттың жер учаскесі 56-шы көше бойында 225,5 фут (69 м) енінде, ал тереңдігі 200 фут (61 м) болып, 55-ші көшеге дейін созылады. Жердің тек шағын бөлігі ғана 55-ші көшеге қарап жатыр. Ғимарат Нью-Йорк қаласының орталығынан және 125 West 55th Street мекенжайындағы ғимараттан тікелей батысқа қарай орналасқан. Сол жағында, батыстан шығысқа қарай Карнеги залы, Карнеги залы мұнарасы, орыс шай бөлмесі және Метрополитен мұнарасы орналасқан. Жақын маңдағы басқа ғимараттардың ішінде 140 West 57th Street, 130 West 57th Street және Parker New York қонақ үйі солтүстік-шығыста, ал 55-ші көшедегі театр оңтүстік-батыста және 1345 Avenue of the Americas оңтүстік-шығыста орналасқан. Аймақтағы бірнеше ғимараттар суретшілер мен музыканттар үшін тұрғын үйлер ретінде салынған, мысалы 130 және 140 West 57th Street, Родин студиясы және Осборн пәтерлері, сондай-ақ бұрынғы Шервуд студиясы мен Рембрандт. Бұрын бұл жерде Америка Көркемсурет Қоғамы, Лотос клубы және Америка Құрылыс Инженерлері Қоғамы сияқты ұйымдардың кеңселері де орналасқан. CitySpire салына бастағанға дейін, бұл жерде 132–158 West 56th Street мекенжайындағы алты бос учаске және 137 West 55th Street мекенжайындағы бір учаске болған. Бұл учаскелерді 1970 жылдары Ричард М. Чапман сатып алып, ондағы ғимараттарды бұзған.

Сәулет

CitySpire (CitySpire Center деп те аталады) – Tishman Realty & Construction компаниясымен салынған, құрылыс инженері Robert Rosenwasser Associates компаниясы. CitySpire биіктігі 814 фут (248 м), жер үстінен 75 қабат және екі жер асты қабаты бар; салынған кезде CitySpire Чикагодағы Sears Tower-дан кейін АҚШ-тағы екінші ең биік бетон мұнарасы болды. CitySpire-дің шығыс және батыс жағында үш кері шегініс бар, олар 23-ші, 46-шы және 62-ші қабаттарда орналасқан. Ғимараттың көп бөлігі 80 футтан (24 м) аспайтын енді. Жоба бойынша, мұнараның негізгі шахтасы таспен қапталуы тиіс болса, қанаттары шыныдан жасалуы керек еді. Айхнер парапеттерді ұнатпады; ол 46-шы қабаттағы тұрғындар «Орталық саябақ емес, қабырғаға қарап отырғанын көріп, Хельмут Янның «шығармашылық адалдығы» сақталғанына көз жеткізе алады» деді. Шатыры мыспен жабылған күмбезбен жабдықталған. Күмбездің ішінде жалюзилер бар және ол жасыл беткеймен жасалған. Күмбез салынған кезде, жалюзилер арқылы өтетін жел қатты сырылтайтын дыбыс шығарды; бұл мәселе 1992 жылы кезектес панельдерді алып тастау арқылы шешілді. Architectural Record журналынан Пол Сакнер бастапқыда күмбезді Небраска штатының Капитолийімен салыстырды.

Құрылымдық ерекшеліктері

Құрылысы бетоннан жасалған. Жер учаскесінің көлемін ескере отырып, бұл орынды қамтамасыз ететін еді. Бұл қосымша кеңістік құрады. Ішкі қабаттардың нөмірлеу жүйесі 13 және 25 қабаттарды өткізіп жібереді, сондықтан физикалық тұрғыдан тек 73 қабат бар, бірақ ең жоғарғы қабат 75-ші нөмірленген. Немесе ғимараттың 23 қабаты коммерциялық мақсатта пайдаланылады. Қалған қабаттарда сәнді пәтерлер орналасқан. Аркада 6½ даңғылын құрайтын тоғыз өткелдің бірі, 51-ші және 57-ші көшелер арасындағы толық блоктан тұратын өткелдер жиынтығы. Құрылыс өзі 1997 жылы, ғимарат ашылғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң ғана ашылды. Бреннан Биер Горман жобалаған аркада мәрмәр және гранит қабырғалардан, сондай-ақ 25 фут (8 м) биіктіктегі төбеден тұрады. Өткел Арт-Деко стилінде безендірілген, қабырғаларында театр плакаттары ілінген. Бұл кеңістікте төбеде және қабырғаларда шамдар орнатылған, бірақ тек жаяу өтушілерге арналғандықтан отыруға орын қарастырылмаған. 150 West 56th Street мекенжайындағы тұрғын үй вестибюлі күмбезді төбемен және ағаш панельдермен жабдықталған (бұрынғы Карнеги Бар және Кітаптар). Бірінші қабаттағы бардың төбесі 25 фут (8 м) биіктікте, үстінде галерея орналасқан. Ғимараттың негізінде гараж және кафе де бар. Көптеген тұрғын үйлер ғимараттың қиылыс қабырғаларымен бөлінген. Сыртқы жақтағы шегіністерге байланысты 47-ден 61-ге дейінгі қабаттар әдетте , ал 63-тен 69-ға дейінгі қабаттар 80 фут көлеміндегі сегізбұрышты құрылымды құрайды. Бірақ ол бұл пәтерде тұрудан бас тартты. Клар екі жарым жыл бойы пентхаусты қайта жобалау үшін Хуан Пабло Молиноны шақыртқан. Бас жатын бөлмесі бір қабатты алып жатыр, ал бас ванна бөлмесі жасыл мәрмәрмен қапталған, қола және махоганнан жасалған жиһазбен жабдықталған. Алайда, бұл Молино жобаны жеке көре алмағандықтан болды, өйткені жоба аяқталмас бұрын ол жұмыстан босатылған. Сондай-ақ, үлкен экранды теледидары бар медиа-бөлме, бар және акциялар бағасы мен телеграф машиналарын қамтитын бизнес орталығы да болды. Заманауи ыңғайлылықтарға кештер мен конференциялар өткізуге арналған залдар, ойын алаңы және бассейнмен жабдықталған фитнес орталығы кіреді. Мекке ғибадатханасы 1943 жылы Нью-Йорк қаласының үкіметіне өткен және театрға айналдырылды. 1982 жылы City Center холл мен оркестрді кішігірім жөндеуден өткізді. City Center сахна, қойма және балкондық кеңістіктерді кеңейту үшін тағы бір жақсарту жоспарлаған. Нью-Йорк қаласының ескерткіштерді сақтау комиссиясы (LPC) 1983 жылы City Center-ді қалалық ескерткіш деп жариялады. Нәтижесінде, театрға кез келген үлкен өзгерістер енгізу үшін комиссияның бекітілуі қажет болды. Сонымен қатар, Брюс Эйхнер Чэпменге жақын жерді 18 миллион долларға сатып алды. Эйхнер қосымша кеңістік алу үшін City Center-ді де жақсартуды жоспарлады. Ұсынылған әуе құқықтарының сатылуы салыстырмалы түрде төмен бағасы және тым үлкен ғимарат салуға мүмкіндік беретіні үшін сынға ұшырады. City Center Tower сол кезде аймақта жоспарланған бірнеше биік ғимараттардың бірі болды; Metropolitan Tower және Carnegie Hall Tower да ұсынылып жатты. Әуе құқықтарын беру үшін бірнеше агенттіктердің мақұлдауы қажет болды. LPC 1984 жылдың қараша айында ұсынылып отырған сату туралы тыңдау өткізбек болды, бірақ басқа кандидатқа байланысты дау әуе құқықтарының сатылуын талқылауға бөлінген уақыттың бәрін алды. LPC 1985 жылдың қаңтарында жобаға "сәйкестік туралы сертификат" берді, бұл LPC-ге әуе құқықтарын беру үшін Нью-Йорк қаласының жоспарлау комиссиясынан (CPC) арнайы аймақтарға бөлу рұқсатын алуға мүмкіндік берді. Кейін мұнараның өзін де бірнеше агенттік мақұлдауы керек болды. Есептеу және CPC кеңесінің мүшелерінің наразылықтарынан кейін City Center Tower-дің кейбір элементтері қысқартылды, содан кейін тамыз айында сметалық комиссия бекітті. Ғимараттың биіктігі шамамен 800 фут (244 м) деп бекітілді. Ол мұнараны Мэдисон және Парк даңғылдарындағы "жақсырақ емес" шыныдан жасалған кеңсе ғимараттарымен салыстырғанда "нағыз Нью-Йорк аспан ғимараты" деп сипаттады. Эйхнер құрылысқа 157,5 миллион доллар қаржыландыру алды. Эйхнер де, оның адвокаты Говард Хоренштейн де мұнараны қолдаған мэр Эд Кохқа бірнеше мың доллар сыйлық берді. 1987 жылы осы сыйлықтардың этикалық тұрғыдан тексерілгені анықталды.

Құрылыс

Есептеу кеңесі Сити-Центр мұнарасын мақұлдаған кезде бетон плиталарын құю жұмыстары жүріп жатты. CitySpire құрылысы қауіпсіздікке байланысты дау-дамайларға толы болды. 1986 жылдың соңында Жоффри балетінің арендаторы Сьюзан Гузински Нью-Йорк қаласының ғимараттар департаментіне (DOB) хат жазып, Жоффри штатының үш қызметкерінің сол қазан айының бір аптасында құлаған бетоннан зардап шеккенін мәлімдеді. Бұдан кейін ғимараттар департаментіне құлап жатқан заттар туралы тағы төрт шағым түсті, оның ішінде бір жағдайда ғимараттың қасбетінің бір бөлігі шатырдан құлап түсті. Сонымен қатар, көршілер CitySpire құрылысының салдарынан қоқыстар жиналуына және түрлі оқиғаларға себеп болғанын айтып, сотқа шағымданып арыз берді. Бір көрші полицияға шағымданғаннан кейін өлім жанау қаупін сезінгенін айтса, екінші көрші CitySpire-дың құрылыс жаңқасы арқылы пәтеріне кірген шабуылшыдан зорлық көріпті. Хоренштейн бұл жарнамалардың аз ұлт өкілдерін қорқыту мақсатында жасалмағанын мәлімдеді.

Аяқтау және биіктік таласы

1987 жылдың ортасына қарай ғимараттың құрылысы аяқталды. Салынған күйінде ғимараттың биіктігі мақұлданған биіктіктен 3 метр немесе 4 метрге асып кетті. 3 фут (1 м) айырмашылық – биіктікті өлшеудің екі әртүрлі әдісінен туындаған есептеу қатесі болды. Ол биіктіктің артық болуын "ешкімге де зиян келтірмейтінін" айтты. 1987 жылдың соңына қарай Эйхнер 164 пәтерді сатты, ал коммерциялық кеңістіктің бір бөлігі қолданысқа берілді. Аудандық кеңестің 5-ші бөлімінің өкілдері аймақтарға бөлу заңына наразылық білдіріп, қосымша биіктікке рұқсат беруге қарсы дауыс берді. CPC төрағасы Сильвия Дойч Эйхнердің жобамен байланыссыз қосымша мүмкіндіктер ұсынуын және қалаға қосымша ақша төлеуін қабылдамады, сондай-ақ жобаға қарсы шыққан көршілердің шағымдарын да қабылдамады. 1988 жылдың сәуір айында қала мен Эйхнер арасында алдын ала келісімге қол жеткізілді, онда Эйхнер жаяу жүргіншілер аркасының үстінде би студияларын салуға және ғимарат фасадының кейбір элементтерін азайтуға келісті. Келісім күмбездің аяқталмауына байланысты болды және CPC мен сметалық комиссиясынан бекітілген жоқ. Бірақ, қоғамдық топтар бұл шешімнің биіктік шектерін сақтамайтын салушылар үшін үрдіс орнатуы мүмкін деп ойлады. 5-ші аудандық кеңес бұрын DOB-қа заңсыз құрылыс туралы хабарлаған болатын, бірақ DOB жұмысты тоқтату туралы бұйрық бергенге дейін күмбез аяқталған еді. Қабырғалардың бір бөлігі алынып тасталды, соның нәтижесінде CitySpire рұқсат етілген биіктіктен 1,5 фут (0 м) ғана асып түсті. Сол айда City Center сотқа шағымданып, Эйхнердің уәде бергендей театрды жаңғыртпағанын мәлімдеді. City Center DOB-дан CitySpire-ге жоғарғы жиырма қабатты пайдалануға рұқсат беру туралы куәлік беруді тоқтатуға бұйрық беруді сұрады. Нью-Йорк Жоғарғы сотының судьясы бұл бұйрықты беруден бас тартты. 1989 жылдың наурыз айында сметалық комиссия 6-5 дауыспен би студияларын тиісті жаза ретінде қарастыруға рұқсат берді. Биіктік туралы келісімге қалалық контролер Харрисон Дж. Голдин қарсылық білдірді, ол Эйхнердің заңды бұзуын айыптады, сондай-ақ би студияларының көлемі жеткіліксіз деп санайтын сыншылар да болды. Оқиғаны тергеушілер өрт сөндірушілердің қасақана жасаған әрекеті деп анықтады. Эйхнер уәде бергендей City Center-дегі жөндеу жұмыстарын әлі де аяқтамаған еді, сонымен қатар ғимараттың жаяу жүргіншілерге арналған аркасы да жұртшылыққа ашық емес еді.

Қолданылуы

1989 жылдың басында Эйхнер 280 пәтерді және кеңсе кеңістігінің үштен екі бөлігін сатты, оның ішінде Citibank және European American Bank кірді. Келесі айда банк несиелерді өндіріп алды. Қ көршілер шудың кесірінен ұйықтамайтындарын хабарлады. Монро Прайс «қоғам ғимараттың не айтқысы келетінін түсінуге тырысуы керек» деген пікір білдірді, ал «Progressive Architecture» журналы: «Егер шектеулер аз болған дәуірде біз құрылысшылардың «Жел дыбылы орталығы» немесе «Бір Казуо алаңы» жоспарларын күтуге болар еді» деді. 1991 жылдың ақпан айында өткен сот отырысында Нью-Йорк қаласының Экологиялық бақылау кеңесінің судьясы Джеральд Денэро күмбезден шыққан шу туралы зерттеу жүргізуге бұйрық берді. Егер ғимарат сыбызғылағаны үшін кінәлі деп табылса, оған 880 долларға дейін айыппұл салынар еді. Банкроттық рәсім Эйхнерді 11 миллион долларлық төлемеген салықтан босатты, бірақ ғимараттың тұрғын үй сату кеңсесі сол жылы жабылуға мәжбүр болды. 1991 жылдың сәуірінде Денэро CitySpire компаниясын шу режимін бұзғаны үшін кінәлі деп таныды және басқарушы агентке 220 доллар айыппұл салды. Қыркүйек айында федералды судья қаланың шу кодексінің орындалуы үшін тым жалпы екенін шешті, бұл Нью-Йорк қалалық кеңесін шуды қатаң анықтайтын заң жобасын жасауға итермеледі. 1992 жылдың мамыр айына қарай ғимараттың басқарушы кеңесі бірнеше апта ішінде сыбызғылау мәселесі шешілетінін мәлімдеді. Ал банкроттық іс 324 000 долларлық капиталдық табыс салығын төлемеуге байланысты тоқтап қалды. Мұнараны қайта ұйымдастыру жоспары ғимарат иесі банкротқа өтініш бергеннен кейін он сегіз айдан соң 1992 жылдың қыркүйек айында мақұлданды. Қазан айында шатырдағы шу тоқтатылды, ал мүлікті басқарушылар қалаға 2,1 миллион доллар төледі, City Center студияларын жөндеудің орнына. Мүлікті басқарушылар сондай-ақ әлі аяқталмаған жаяу жүргіншілер галереясының үстінде студиялар салу міндетінен босатылуын сұрады.

1990 жылдардың соңынан қазіргі уақытқа дейін

Euram, European American Bank-тың бас компаниясы ABN AMRO-ның еншілес компаниясы, тұрғын үй бөлімін иелігіне алып, 75 бос пәтерді жөндеп жаңартты. Жаңа Шотландия банкі коммерциялық бөлімді «Мидленд мұнарасы» деп қайта атады. Қаржылық мәселелер мен шу шағымдары шешілгенімен, CitySpire биіктігі үшін жасалған келісімнің нәтижесінде салынған студиялар мен ойын-сауық орталығы 1995 жылға дейін аяқталмады. Ойын-сауық орталығы қоқысқа толып, қабырғасы тік сым мен ағаш панельдермен жабылған еді, ал CitySpire иелері оны қайта жөндеуді жоспарлаған. Иелері ойын-сауық орталығының үстіндегі студияларды жабуды жоспарлап, оның орнына қала орталығында қосымша репетициялық бөлмелер ашуды көздеді. 1996 жылы Джозеф Нойман мен Credit Suisse First Boston компаниялары CitySpire-ді 38 миллион долларға сатып алды. Ғимарат 50 миллион долларға ұсынылған, бірақ Нойман мен First Boston Генри Эльганайанның бәсекелес ұсынысын жеңіп, оны арзанға иеленді. Ол кезде ғимаратқа қалалық билікке 1,9 миллион доллар салық төлеу қарызы болған. Офис иелері (First Boston және сыртқы инвесторлардан құралған) мен тұрғын үй иелері жаяу өтетін ойын-сауық орталығын жөндеуге кеткен 1 миллион долларлық шығынды бірлесіп төледі. 2001 жылға қарай кеңсе қабаттары Сингапур үкіметінің инвестициялық қоры GIC-ге тиесілі болды. GIC бұл кеңістікті Windels Marx, GE Capital және The Recording Academy компанияларына жалға берді. Сол жылы Lehman Brothers және Morgan Stanley GIC-ге CitySpire кеңселері мен GIC-тің басқа да мүліктері үшін 900 миллион долларлық ипотека ұсынды. CitySpire кеңсе бөлімінің 51% көпшілік үлесін 2004 жылы Tishman Speyer сатып алды. GIC 49% үлесін сақтап қалды. 2012 жылы Tishman Speyer және белгісіз зейнетақы қоры CitySpire және басқа бірнеше ғимараттарды 1,6 миллиард долларлық активтер жиынтығының бір бөлігі ретінде сатып алды. Сол жылы Дуглас Эллиман пентхаусты 100 миллион долларға сатуға ұсынды, егер ол сол бағаға сатылса, бұл Нью-Йорктегі ең қымбат пәтер болар еді, бірақ 2015 жылы ұсыныстан бас тартты. Ол кезде CitySpire-дің 60 пайыздан астам пәтерлері негізгі тұрғын үй ретінде емес, уақытша тұруға арналған пәтерлер (pieds-à-terre) ретінде пайдаланылды.

Сыни қабылдау

CitySpire жобалану кезінде Пол Голдбергер Джанды қала орталығы мен Нью-Йорк қаласындағы бұрынғы көкпарлардан шабыттанған дизайн элементтерін қосып, жобаға жаңалық әкелгені үшін мақтады. Дегенмен, ол бұл жобаның «қала орталығы ғимаратымен байланысы тұрғысынан толыққанды сәтті болмағанын» айтты, әсіресе екі ғимараттың күмбездері бір уақытта көрінуі сирек болатындықтан. Newsday газетінің Гарри Берковиц бұл жобаны «ауданға бейімделу туралы ойдан қашық болатын» сәулетшілер жасаған бірнеше жобаның бірі деп сипаттады. Пол М. Сакнер Architectural Record журналында жазғандай, жоспарлар «Мерфи/Яхн жұмысының «жоғары технологиялық тарихи» ерекшелігін» көрсетеді, бірақ ол «көптеген адамдар мұндай тар жерде 70 қабатты ғимараттың орындылығына күмән келтіреді» деді. CitySpire, Карнеги Холл мұнарасы және Метрополитен мұнарасы пішіні мен бір-біріне жақын орналасқандықтарынан «Тюнинг Форк Триосы» деп аталды. CitySpire құрылысы қаланың ескерткіштерінен, мысалы, қала орталығынан әуе құқығын берудің орындылығы туралы да пікірталас тудырды, бұл ескерткіштерді күтіп ұстауға қаражат жинауға бағытталған. Нью-Йорк ескерткіштерін сақтау қорының атқарушы директоры Лори Беккельман «біз [қала ескерткіштерін] контекстінен шығарып сақтап қаламыз» деді, ал Қоғамдық кеңес 5 округінің басқарушысы Джоан Э. Рамер «салдары мен мәнін түсінбей, құнды қала ресурсын сату – жауапкершіліксіздік» деді. Голдбергер сондай-ақ CitySpire-ді «қаланың туған құқығын арзан нәрсеге сатудың мысалы» деп атады.