Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уильям Саутрей, сондай-ақ Уильям Салтер деп те белгілі (1401 жылдың наурыз айында қайтыс болды) – ағылшын католик дін қызметкері және лоллардтық шейіт. Ол дінге қарсылық танытуы үшін өлім жазасына кесілді. Саутрей Англияның Норфолк округінде дүниеге келген. Ол Джон Уиклифтің ізбасары және лоллардтық қозғалысының жақтасы болды.
William Sawtrey, also known as William Salter (died March 1401) was an English Roman Catholic priest and Lollard martyr. He was executed for heresy. Sawtrey was born in Norfolk, England. He was a follower of John Wycliffe, the leader of an early reformation movement called Lollardy.
Саутридің Лоллардимен байланысы
Саутрей Норфолк графтығындағы екі шіркеудің діни қызметкері болды – Линн және Тилнидегі Сент-Маргарет шіркеулерінде. Ол лоллардтардың сенімдерін уағыздап, қолдады, оның ішінде католиктердің әулиелерін мойындамау және Евхаристия құрметіне қарсы шығу сияқты мәселелерді қамтыды. Соңғысы туралы ол "құрбандық наны [жеке тағамның] қадірлеу рәсімінен кейін нағыз материалдық нан болып қалады" (Тревелян 334) деп мәлімдеді. Осы көзқарастарын таратуының нәтижесінде Саутрей 1399 жылдың 30 сәуірінде Генри ле Деспенсердің алдына жеткізілді. Сол кездегі Норт-Элмхем епископы ле Деспенсер Саутрейді тексеруге бұйрық берді. Тексеру екі күнге созылды. Саутрейді тексерушілер оның ерік бостандығын жоққа шығарғанын, бейнелерге табынуға және қажылыққа баруға сенбегенін мәлімдеді. Осылайша, ол ерестікпен айыпталды және епископтық түрмеге қамалды. Саутрей босатылғаннан кейін лоллардтықтан бас тартты. Алдымен жеке түрде, содан кейін 1399 жылдың 25 мамырында Линнде ашық түрде мойындады. Ол келесі күні Сент-Джон ауруханасында ле Деспенсердің алдына келіп, Евангелияға ант берді, енді ешқашан лоллардтық уағыздамайтынын айтты. Сондай-ақ, ол ле Деспенсердің рұқсатысыз мойындаудан бас тартпауға уәде берді. 1401 жылы Саутрей Лондонға көшіп, Сент-Осит шіркеуінде діни қызметкер болып жұмыс істеді. Ол ле Деспенсерден қашықтау үшін Лондонға көшкен болуы мүмкін, бірақ Католик шіркеуінің лоллардтарға қарсы көзқарасынан бас тартқан жоқ. Бір жыл бұрын "De heretico comburendo" ("Еретиктерді өртеу туралы") заңы қабылданды. Бұл заң Католик дінін ашық түрде жоққа шығарған немесе Католик сенімдерін қабылдап, бірақ бұрынғы ерестік сенімдеріне оралған еретиктерді өртеуді талап етті. Саутрей 1401 жылдың 12 ақпанында Сент-Пол соборында пайда болуға шақырылды. Саутрей архиепископ Томас Арунделдің алдына келді. Оған келесі ерестік айыптары тағылды: "нағыз айқышқа табынудан бас тарту" (Ұлттық биография 869), діни қызметкердің сағат сайынғы дұғаларда өткізетін уақытын уағыздау және Құдай сөзін тарату үшін жұмсау керектігіне сену, шіркеудің уақытша иеліктері туралы және ақшаны қалай тиімдірек пайдалану керектігі туралы пікір, періштелерден гөрі адамзатқа табыну туралы уағыздау және, соңында, консубстанциацияға сенуі. Саутрей қарсылық көрсетті және тағы да ерестікпен айыпталды. Саутрей айыптаманың көшірмесін сұрады және оған 18 ақпанда шағымдануға уақыт берілді. Парламент алдындағы шағымында ол Иоанн, Павел және Августин жазбаларынан үзінділер келтіріп, сенімдерін қорғады. Оның қорғанысына Арундел күмәнмен қарады, ол үш сағат бойы Евхаристия тақырыбын сұрап, оны қайтадан Католик дініне қайтаруға тырысты. Саутрей қарсылық көрсетті, ал 23 ақпанда оған тағы да айып тағылды. Ол айыпты деп танылды және "жеті сатылы деградациядан өтіп, діни қызметкерден қақпа күзетшісіне дейін төмендетілді, содан кейін барлық діни функцияларынан, атрибуттарынан және киімдерінен айырылды". Саутрей кінәлі деп танылып, 1401 жылдың 26 ақпанында өлім жазасына кесілді. Наурыз айында Смитфилдке әкелініп, жалған тәңірге табынушылар алдында өртенді. Ол лоллардтық сенімдері үшін өлген алғашқы адам болды. Ол және Джон Уиклифтің досы және ізбасары Джон Пурви, ол да сенімдері үшін азап шекті, Лоллардқа қарсы ерестік туралы заң бойынша жасалған ең ауыр қылмыстардың екеуі болды.
Sawtrey was a priest at two Norfolk churches, St Margaret's in Lynn and Tilney. He preached and endorsed Lollard beliefs, including the rejection of Catholic saints and the sacrament of Eucharist. Of the latter, he claimed that "after the consecration [of the host] by the priest there remaineth true material bread" (Trevelyan 334). As a result of spreading these views, Sawtrey was taken to Henry le Despenser on 30 April 1399. Le Despenser, a bishop then based in North Elmham, ordered an examination of Sawtrey. The examination lasted for two days. Sawtrey's examiners claimed that he rejected free will, and that he did not believe in venerating images and embarking on pilgrimages. He was therefore charged with heresy and sent to an episcopal prison. Sawtrey denounced Lollardy upon his release. He abjured privately at first, but then publicly in Lynn on 25 May 1399. He appeared before le Despenser in St John's Hospital the next day, and swore on the Gospels that he would never again preach Lollardy. He also promised to never hear confession without a license from le Despenser. In 1401, Sawtrey moved to London and began working as a parish priest at St Osyth's, where he continued to preach Lollard beliefs. It is possible that he moved to London in order to distance himself from le Despenser, but he had not removed himself from the anti Lollard sentiment of the Catholic Church. One year earlier, De heretico comburendo ("Regarding the burning of heretics") was passed. The statute called for the burning of heretics either plainly rejecting Catholicism, or accepting Catholic beliefs but returning to their previous heretical beliefs. Sawtrey was summoned to appear at St Paul's Cathedral on 12 February 1401. Sawtrey appeared before Archbishop Thomas Arundel. Before convocation, Sawtrey was delivered the following heretical charges: failure to "adore the true cross" (National Biography 869), belief that a priest's time spent in hourly prayers could be better spent preaching and spreading the word of God, his opinion on the temporalities of the church and on how the money could be put to better use, preaching on adoration of mankind over angels, and finally his belief in consubstantiation. Sawtrey resisted, and was once again charged with heresy. Sawtrey demanded a copy of his charges and was given 18 February to make an appeal. At his appeal before Parliament he defended his beliefs with quotes from St John, St Paul, and St Augustine. His defence was heavily questioned by Arundel, who spent three hours questioning of the topic of the Eucharist alone, all the while trying to convert him back to Catholicism. Sawtrey resisted, and on 23 February charges were once again made against him. He was condemned and "through seven successive stages he was degraded from priest to doorkeeper, then stripped of every clerical function, attribute, and vestment". Sawtrey was convicted and sentenced to death on 26 February 1401. In March, he was taken to Smithfield and publicly burned at the stake. He was the first follower of Lollardy to die for his beliefs. He and John Purvey, a friend and follower of John Wycliffe who also was tortured for his beliefs, were the two most egregious cases against Lollardy committed under the Statute of Heresy.
Кейінгі әсерлері
Англияның төменгі топтары лоллардтардың идеяларын, әсіресе мұқтаж адамдарға көмек көрсету және ауыр салық салдарынан төменгі топтардың қаржылық қиындықтарын жеңілдету үшін шіркеу қаражатын бөлу туралы ойларын тез қабылдады. Төменгі топ өкілдері екі рет король Генрих IV және парламентті шіркеудің ақшасын тартып алып, оны Англия халқының игілігіне жұмсауға көндіруге тырысты. Шіркеу бұл ұсынысқа қарсы шықты, себебі кез келген ақылды адам өз мүлкін әділетсіз түрде мемлекетке беруге қарсы болар еді. Король Генрих IV және парламент, емес шіркеу, "De heretico comburendo" заңын шығарды, ол дінге қарсылық білдірушілердің жазасы – жазбалы түрде өртеу екенін айтты. Саутрей мен Пурвидің қатаң жазалары лоллардтардың жақтастарының толқынын тудырды. Олардың арасында Уэльс ханзадасының рыцарі және капитаны Джон Олдкасл болды. Ол ересі заңынан дін қызметкерлерін қорғап, жасырып отырды. Олдкасл және басқа лоллардтарға жақын рыцарьдар король Генрих IV-тен заңды өзгертуді өтінді. Олар корольдің шіркеу ысыраптап жатқан ақшаны алып, оны Англияның қару-жарақ қоймасына, қайырымдылық үйлеріне және университеттерге жұмсау керек деді. Оксфорд университетінің көптеген студенттері де лоллардтардың жақтастары болды. Олар Уиклифтің еңбектерін аударып, Киелі кітап аудармаларының заңдылығын талқылай бастады. Бірақ олардың күш-жігеріне қарамастан, лоллардтарды қуғын жалғасты. Рыцарьдардың ұсыныстары қабылданбады, ал Оксфорд шіркеу тарапынан беделсіз деп танылды. Дегенмен, лоллардтар өз дінін жасырын желі арқылы жалғастыра берді.
The lower classes of England were quick to catch on to Lollard ideas, especially about disbursing Church funds to aid people in need and to ease lower class financial stresses caused by heavy taxation. The representatives of the lower class made efforts on two occasions to convince King Henry IV and Parliament to appropriate the Church's money and to use it for the people of England. The Church rightly reacted against this proposal, as any reasonable person(s) would, to have their property unjustly seized by the government. King Henry IV and Parliament, not the Church, issued the statute De heretico comburendo, which stated that heresy was punishable by means of public burning. The severity of Sawtrey and Purvey's punishments created a wave of Lollard supporters. Among them was John Oldcastle, a knight and captain for the Prince of Wales. He protected and hid preachers from the Statute of Heresy. Oldcastle and other Lollard sympathising knights pleaded with King Henry IV to change the law. They argued that the King should take the money the Church was wasting and put it into England's armoury, almshouses, and universities. Many students of Oxford University were also Lollard sympathisers. Students translated Wycliffe's work and began to debate the lawfulness of Bible translations. However, despite their efforts, the persecution of Lollards continued. The knights' arguments were shot down, and Oxford was discredited by the Church. Nevertheless, Lollard believers continued practising their faith in an underground network.