Вивиан Андерсон: Англияның футбол тарихындағы алғашқы қара терілі футболшы

Кіріспе

Вивиан Александр Андерсон (29 шілде 1956 жылы туған) – ағылшын футболшысы және жаттықтырушысы. Ол қорғаушы ретінде Брайан Клоудың «Ноттингем Форест» командасы сапында ойнағанда 1977–78 жылғы Футбол лигасының чемпионы, сондай-ақ 1978–79 жылғы және 1979–80 жылғы Еуропа кубоктарын жеңіп алды. «Арсенал», «Манчестер Юнайтед», «Шеффилд Уэнсдей», «Барнсли» және «Миддлсбро» клубтарында да ойнады. 1978 жылы Англияның ұлттық құрама командасы сапында алаңға шыққан алғашқы қара терілі футболшы болды және 1980 жылдан 1988 жылға дейін Англия құрамасына төрт ірі турнирге шақырылды.

Ноттингем орманы

Андерсон Клифтон қаласында, Ноттингемде дүниеге келген. Оның ата-анасы Одли мен Мертл Ямайкадан еді. Одли 1954 жылы, ал Мертл 1955 жылы Англияға келді. Сол кездегі нәсілдік шиеленіске қарамастан, Андерсон бала кезінде кемсітуге ұшырамағанын, ал оның ата-анасы оны тұрған ортаның жағымсыз жақтарынан қорғағаны үшін оларға көп қарызды екенін айтты. Ол «Манчестер Юнайтед» клубында бір жыл оқушы болып ойнағаннан кейін босатылды. Ол Ноттингемге оралды, онда мектепте үш CSE емтиханын тапсырып өтті. Содан кейін үш апта жібек басушы болып жұмыс істеді, оны өзі «шын мәнінде шай әкелуші» деп сипаттады. «Мен шай дайындап, түскі асқа сэндвичтер алып келетінмін. Мен тек қолға ұстаушы едім». Андерсон 1974 жылы «Ноттингем Форест» командасына қосылды және 1975 жылғы қаңтарда Брайан Клоугтың Шығыс Мидлендс клубының бас жаттықтырушысы болып келгеннен кейін тұрақты ойыншыға айналды. Ол 1977 жылы Бірінші дивизионға жолдама алды, ал бір жылдан кейін Лига кубогымен бірге чемпион атанды. Андерсон сол кездегі Англияның жетекші клубтарында ойнаған алғашқы қара нәсілді футболшылардың бірі болды және қарсы командалардың жанкүйерлерінен нәсілдік ұятқа жиі ұшырады. Оған банан лақтырып, нәсілшіл әндер айтылды. Андерсон 1978 жылғы қарашада Англия құрамасы сапында Чехословакияға қарсы жолдастық матчта дебют жасады. Ол 1968 жылы Англия құрамасында алғаш рет ойнаған Пол Риниден кейін Англияның ерлер құрамасына кірген екінші ақ емес футболшы болды. Бапкер Рон Гринвуд Англияда туып өскен жас қара нәсілді жұлдыздардың саны артып келе жатқанына қарамастан, ешқандай саяси мәселе туындамайтынын мәлімдеді. Андерсон сол маусымда өте жақсы ойнағаны және шақыруға толыққанды лайық екені сөзсіз болды. Ол өте тартымды, еңкейген денелі болғанымен, керемет тәсілмен допты тартып алуға шебер еді, ал қарсы шабуылға жылдам шығып, кейде маңызды голдар соқты. Оның лайықтылығын растау ретінде Андерсон Лига кубогын сақтап қалған «Форст» командасының құрамында болды (бірақ ол жарақаттан кейін финалды өткізіп алды), содан кейін 1979 жылы Мальмёға қарсы жеңіспен Еуропа кубогын жеңіп алды. Екінші рет 1979 жылғы маусымда Швецияға қарсы жолдастық матчта алаңға шықты. Оның үшінші матчы – Англияның Вемблиде Болгарияны 2:0 есебімен жеңгені. Андерсон осы кезеңде «Форст» командасы үшін жақсы ойнады және Мадридте «Гамбургер» клубынан жеңіс алып, Еуропа кубогының екінші жүлдесін жеңіп алды. Сол жылы «Форст» үшінші рет Лига кубогының финалына өтті, бірақ «Вулверхэмптон Уондерерс» клубына есе жіберді. Англия Италиядағы Еуропа чемпионатына қатысуға лайық болды, ал Андерсон Гринвудтың құрамасына кірді, ол Фил Нилдің орнына Испанияға қарсы топтық ойында алаңға шықты. Англия 2:1 есебімен жеңіске жетті, бірақ одан әрі ілгерілемеді. Андерсон 1982 жылғы әлем чемпионатына іріктеу кезеңінде Норвегияны 4:0 есебімен жеңіп, әлем чемпионатына алғаш рет қатысты. Негізінен, енді Нил мен Андерсонның арасында «№2» футболкасы үшін күрес басталды, бірақ әлем чемпионатына іріктеуден кейін кенеттен екеуі де бұл рөлге лайық емес болып шықты. Кевин Киганның жарақат алғаны Гринвудтың Испанияда команданы жетектеу үшін тәжірибелі клуб капитанын шақыруын қажет етті, сондықтан «Ипсвич Таун» клубының капитаны Мик Миллс, әдетте сол жақ қақпашы, оң жақ қақпашы позициясына қойылды (ал Кенни Сансом сол жақта қалды), ал Нил мен Андерсон екеуі де алаңға шығар жоқ. Нил іріктеу кезеңінен кейін Миллске демалыс беру үшін Кувейтке қарсы топтық соңғы матчта ойнады, бірақ Миллс екінші кезеңге оралды, одан Англия шығарылды. Ал Андерсон бірде-бір допты соқпады. «Форст» клубының күші әлсіреген кезде (қартайған команда ыдырап, 1980 жылғы Еуропа кубогының жеңісі олардың тоғыз жыл бойы алған соңғы трофейі болды), Андерсонның Англиядағы мансабы тоқтап қалғандай болды. Әлем чемпионатын және Гринвудтың кетіп қалуын бастан өткергеннен кейін, ол 1984 жылға дейін жаңа бапкер Бобби Робсон басшылығымен мүлдем алаңға шығар жоқ, ал Нил әлі де негізінен таңдаулы болды. Англия бұл кезеңде 1984 жылғы Еуропа чемпионатына қатыса алмады. Андерсон 1984 жылғы сәуір айында, соңғы матчынан екі жыл өткен соң, 11-інші рет Англия құрамасы сапында алаңға шықты.

Anderson was born in Clifton, Nottingham. His parents, Audley and Myrtle were both from Jamaica. Audley came to England in 1954, while Myrtle arrived in 1955. Despite the racial tensions at the time, Anderson has said his childhood was relatively untroubled by discrimination and his parents must take a lot of credit for protecting him from the worst excesses of the environment they lived in. He spent a year as a schoolboy with Manchester United before being released. He returned to Nottingham where at school he sat and passed three CSEs. He then worked for three weeks as a silkscreen printer that he described as "a glorified tea boy really. I'd get the tea, and get the sandwiches at lunch time. I was just a dogsbody." Anderson had broken into the Nottingham Forest team during 1974 and became a regular after the arrival of Brian Clough as manager of the East Midlands club, then in the Second Division, in January 1975. He was part of the side that won promotion to the First Division in 1977, winning the title, along with the League Cup, a year later. Anderson was one of the first black players to represent top English clubs at the time, and regularly suffered racial abuse from fans of rival teams. He was regularly pelted with bananas and targeted with racist chants. Anderson made his debut for England in November 1978, for a friendly against Czechoslovakia. He became the second non white footballer to represent the men's senior England team after Paul Reaney who had first appeared for England in 1968. Coach Ron Greenwood was insistent that no political issue was at stake, despite the ever rising number of young black stars in the game, born and raised in England. There was no doubt that Anderson was playing outstandingly in a form team that season and got his call up entirely on merit. A gangly, awkward figure, he was a much admired tackler and was also quick going forward and occasionally scored vital goals. Vindication for his selection on merit was further supplied when Anderson was part of the Forest team that retained the League Cup (though he missed the final through injury) and then clinched the European Cup in 1979 with victory over Malmö. His second cap was in a friendly against Sweden in June 1979. His third appearance was his first competitive international as England defeated Bulgaria 2–0 at Wembley in a qualifier for the 1980 European Championships. Anderson continued to impress for Forest during this period, and picked up his second European Cup winners' medal when they retained the trophy with victory over Hamburger SV in Madrid. Forest did reach a third successive League Cup final that year, but lost to Wolverhampton Wanderers. England had duly got through to the European Championship finals in Italy and Anderson was named in Greenwood's squad, playing in the final group game against Spain as a replacement for Phil Neal. England won 2–1 but did not progress further. Anderson later made his World Cup qualifying debut in a qualifier for the 1982 competition in a 4–0 win over Norway. Essentially the battle was now between Neal and Anderson for the No. 2 shirt, but after qualification for the World Cup, suddenly neither were appropriate for the role. Injury to Kevin Keegan had meant Greenwood needed to call upon an experienced club captain to lead the team out in Spain, so Ipswich Town's skipper Mick Mills, normally a left back, was put in the right back slot (with regular incumbent Kenny Sansom remaining on the left) and both Neal and Anderson missed out. Neal played against Kuwait in the final group game to rest Mills when qualification had already been assured, but Mills returned for the second phase, from which England were eliminated. Anderson, meanwhile, never kicked a ball. With Forest beginning to fall from grace (the ageing side was breaking up and the 1980 European Cup win was to prove to be their last trophy for nine years), Anderson's England career seemed to be stalling. After the World Cup and Greenwood's departure, he did not feature at all under new coach Bobby Robson until 1984, with Neal still mainly getting the nod. England failed to qualify for the 1984 European Championships during this period. Anderson finally won an 11th cap, in April 1984, almost two years after his tenth.

Арсенал

1984 жылдың жазында ол мансабын жаңартпақ болып, 250,000 фунт стерлингке «Арсенал» клубына өтті. Бұл Андерсонға халықаралық деңгейдегі беделін қайта жандандыруға көмектесті және ол 1984 жылдан 1985 жылға дейін қатарынан алты матч өткізді, оның ішінде Мексикадағы 1986 жылғы әлем чемпионатына іріктеу кезеңінің төрт ойыны; алғашқысында ол Түркия қақпасына 8:0 есебімен гол соғып, халықаралық аренадағы екі голының біріншісін енгізді. Содан кейін Робсон жас «Эвертон» клубының қорғаушысы Гэри Стивенске мүмкіндік берді, ол өте жақсы өнер көрсеткендіктен Андерсон тағы да өз орнын жоғалтты. Робсон құраманы таңдауда екіге бөлді, бірақ Англия Мексикаға іріктеу жолын аяқтағанда Стивенс Андерсоннан сәл көбірек ойынға қатысты, және екеуі де финалдық турнирге қатысса да, Андерсон тағы да резерв ретінде баратыны белгілі болды. Андерсон 1986 жылдың соңында үш матч өткізіп, 1988 жылғы Германиядағы Еуропа чемпионатына іріктеу жолында Англияға көмектесті. Югославияға қарсы өткен іріктеу матчтарының бірінде Андерсон өзінің екінші және соңғы халықаралық голын соқты. «Арсеналда» ойнаған кезінде клуб Бірінші лигадағы нәтижесіздіктен шығып, 1987 жылғы Лига кубогының финалында «Ливерпульді» жеңіп, жеті жылдан кейін алғаш рет клубтық жетістікке қол жеткізді. Сонымен қатар, ол жартылай финалдың екінші ойынында «Арсеналдың» принципиалды қарсыласы «Тоттенхэмге» қарсы маңызды гол соқты. Ол «Хайбериде» өткізген үш маусымда 15 гол соқтырып, клуб сапында 150 матч өткізді. Арсеналдың осы кездегі жақсаруының көп бөлігі 1986 жылдың мамыр айында Джордж Грэмнің келуімен байланысты болды. Команда мықты қорғанысқа негізделген, олардың жаттығулары бірлесіп жұмыс істеуді үйрену үшін арқанмен байланыстыруды қамтыды. Осы кезде Андерсон жас Тони Адамсқа үлкен шабыт берді. 30 жастағы Андерсон 1987 жылғы маусым соңында «Арсеналдан» үш жылдық келісімшарт ұсынысын алды. «Арсенал» Андерсонның жаңа келісімге келісетініне үміттене бірақ, ол өзінің жас кезінде босатып жіберген «Манчестер Юнайтед» клубымен келісім жасады.

In the summer of 1984, he aimed to revive his career with a move to Arsenal for £250,000. This duly helped Anderson revitalise his international standing and he won six consecutive caps from 1984 and into 1985, including four qualifiers for the 1986 World Cup in Mexico; in the first of which he scored his first of his two international goals in an 8–0 mauling of Turkey. Then Robson gave a debut to the young Everton right back Gary Stevens who was so impressive that Anderson found himself usurped again. Robson split his selection policy, but Stevens got slightly more appearances than Anderson as England completed their qualification for Mexico and though both were in the squad for the finals, it was clear that Anderson was again going as reserve. Anderson won three caps at the end of 1986 as England began their quest to qualify for the 1988 European Championships in Germany. In one of the qualifiers against Yugoslavia, Anderson scored his second and final international goal. His time at Arsenal saw the club develop from underachieving in the First Division, to enjoying a victory over Liverpool in the 1987 League Cup final, and he finally enjoyed some club success for the first time in seven years since the European Cup. He also scored a vital goal against Arsenals rivals Tottenham in the second leg of the semi final. He scored 15 goals in his three seasons at Highbury, a spell that saw him make 150 appearances for the club. Much of Arsenal’s upturn in fortunes at this time can be attributed to George Graham’s arrival in May 1986. The side was built upon a strong defence whose training involved being connected with rope to ensure they learned to work together. At this time, Anderson provided much inspiration to the young Tony Adams. The 30 year old Anderson was rewarded with a three year contract offer from Arsenal at the end of the 1987 season. Arsenal expected Anderson to agree to the new deal but he instead signed with Manchester United, the same club who had released him as a teenager.

Халықаралық мақсаттар

Есептер мен нәтижелер тізімінде Англияның голдары бірінші көрсетіледі, есеп бағанында әрбір Андерсон голынан кейінгі есеп көрсетілген. + Вив Андерсонның халықаралық голдарының тізімі:

№ Күні Орын Қарсылас Есеп Нәтиже Турнир
1 1984 жылғы 14 қараша BJK İnönü стадионы, Стамбул, Түркия 8–0 8–0 1986 жылғы әлем чемпионатына іріктеу
2 1986 жылғы 12 қараша Уэмбли, Лондон, Англия 2–0 2–0 1988 жылғы УЕФА чемпионатына іріктеу