Кіріспе

Білезік түрлері

Білезіктер – әдетте металл, ағаш, шыны немесе пластиктен жасалған қатты білезіктер. Бұл әшекейлерді көбінесе Үндістан, Оңтүстік-Шығыс Азия, Арабия түбегі және Африка елдерінің әйелдері тағады. Үндістанда, Бангладеште, Пәкістанда, Непалда, Шри-Ланкада және басқа да Азия елдерінде үйлену тойында әйелдердің шыны білезіктер тағатыны жиі кездеседі. Кішкентай қыздар да, нәрестелер де алтын немесе күміс білезіктер таға алады. Кейбір ерлер мен әйелдер қолға немесе білезікке када немесе кара деп аталатын бір білезік тағады. Чуда – индуист және сикх панджаби әйелдерінің үйлену күні тағатын білезік түрі. Ол таспен әшекейленген ақ және қызыл білезіктер жиынтығынан тұрады. Дәстүр бойынша, әйел өзі тағатын білезікті сатып алмауы керек. Фирозабад, Уттар-Прадеш – Үндістанның ең ірі білезік өндірушісі.

Тарих

Теңіз қабықшасынан, мыстан, қоладан, алтыннан, ахаттан, халцедоннан және т.б. жасалған білезіктер Үндістан субконтинентінің көптеген археологиялық қазбаларында табылған. Қазіргі Пәкістанның Мохенджо-Даро археологиялық ескерткішінен (б.з.д. 2600 ж.) сол қолында білезіктер бар билеуші қыздың мүсіні қазылып алынды. Ежелгі Үндістандағы білезіктердің басқа да ерте мысалдары – Махурджаридегі қазбалардан алынған мыс үлгілері, одан кейін Маури империясына (б.з.д. 322–185 ж.) жататын әшекейленген білезіктер және Таксиланың тарихи орнынан (б.з.д. 6 ғасыр) табылған алтын білезік үлгілері. Олар алтын, күміс, платина, шыны, ағаш, темір металдар, пластик сияқты көптеген бағалы және бағалы емес материалдардан жасалған. Ақ түсті теңіз қабықшасынан жасалған білезіктерді үйленген бенгал және ория халқының индуист әйелдері киеді. Әсіресе Бенгалия аймағында әйелдер мен қыздар ерекше бір түріндегі білезік киеді, ол «бенгал білезігі» деп аталады, ол қымбат алтын білезіктің орнына қолданылады және 1–3 грамм салмақтағы жұқа алтын жолақты (алтын сызығын) қола білезікке термомеханикалық түрде біріктіріп, содан кейін осы біріктірілген алтын жолақты қолмен өңдеу арқылы жасалады. Білезіктер – Үндістан субконтинентінің дәстүрлі әшекейлерінің бір бөлігі. Әйелдер кейде оларды жұптап, әрқайсысы бір немесе бірнеше білезік киеді. Әйелдердің бір-бір қолдарына бір немесе бірнеше білезік киюі де жиі кездеседі. Көптеген үнді әйелдері алтын немесе шыны білезіктерді немесе олардың үйлесімін киюді ұнатады. Пластмассадан жасалған арзан білезіктер шыныдан жасалғандарды біртіндеп ығыстырып шығарып жатыр, бірақ шыныдан жасалғандары әлі де неке және мерекелер сияқты дәстүрлі шараларда басымдыққа ие. Білезіктер – дәстүрлі әйелдер мен қыздардың белгісі. Білезіктер түрлі үнді билерінде маңызды рөл атқарады. Кейбір би түрлерінде білезіктер бір-біріне соғылып, дыбыс шығарады. Дизайн қарапайымнан бастап күрделі қолмен жасалған өрнектерге дейін өзгереді, көбінесе алмаз, асыл тастар және інжу-маржан сияқты асыл және жартылай асыл тастармен әшекейленеді. Алтын мен күмістен жасалған қымбат білезіктер жиынтығы сыңғырлап тұрады. Ал имитациялық әшекейлер сыңғырлағанда металл дыбысын шығарады.

Өндіріс

Үндістанның Хайдарабад қаласында Лад Базар деп аталатын, әлемге әйгілі, тарихи серікшелер базары бар. Шыныдан жасалған серікшелер көбінесе Солтүстік Үндістанның ескі Фирозабад қаласында өндіріледі. Пәкістанда шыны серікшелер негізінен Хайдарабад, Синд облысында, ал пластик толық қолғап серікшелер Тарпаркар, Бадин, Умеркот және Сангарда жасалады.